4umi.com/web/glossarium

Glossarium

4umi web

Een verzameling letterwoorden met verklaringen. © 1998-2002, Manuel Allaert, Oostende, België

A4
Gestandaardiseerd papierformaat van 210 mm x 297 mm, zoals bepaald in een DIN-norm.

AA
* Auto Answer: Functie waarbij de modem automatisch de telefoonlijn opneemt bij een inkomend gesprek.
* Author's Alteration: Veranderingen in een bestand die geen correcties zijn van fouten. Hierdoor ontstaat een afwijking van het origineel.

AAA
* Authentication Authorization and Accounting: de drie pilaren waarop netwerkbeveiliging steunt.
* Aces of Ansi Art

AAAAA
American Association Against Acronym Abuse
Amerikaanse vereniging die zich bezighoudt met het tegengaan van misbruik van acroniemen.

AAAI
American Association of Artificial Intelligence
Vereniging van Amerikaanse bedrijven die zich toeleggen op het vakgebied van kunstmatige intelligentie.

AAB
All-to-All Broadcast

AAC
Coderingssysteem voor muziek (van Dolby Laboratories) dat even efficiënt is als MP3 maar een betere klankkwaliteit biedt evenals ondersteuning voor auteursrechtenmanagement volgens SDMI.

AAM
Automatic Acoustic Management
Techniek waarbij de besturing van de koppen van een harde schijf kan worden aangepast om minder geluid te produceren ten koste van trage toegangstijden.

AAL
ATM Adaption Layer
Een reeks van protocollen om de verschillende types verkeer (data, spraak, video) voor te bereiden op verzending met ATM.

AAL 1
ATM Adaption Layer 1
Protocol voor het verzenden van realtime verkeer met constante bitsnelheid, zoals gecomprimeerde audio en video. AAL 1 kent daarom weinig jitter en overhead.

AAL 2
ATM Adaption Layer 2
Dit protocol is ontworpen voor realtime datastromen met variabele datasnelheden, waarbij absoluut geen verlies mag optreden.

AAL 3/4
ATM Adaption Layer 3/4
Gecombineerd protocol dat in twee modi kan werken: stroom of bericht. Maakt ook gebruik van multiplexing.

AAL 5
ATM Adaption Layer 5
Het enige AAL protocol dat bedoeld is voor de computerindustrie. Werkt veel efficiënter dan de andere AAL-protocollen. Werd eerst SEAL genoemd.

AAM
Automatic Acoustic Management
Techniek waarbij de besturing van de koppen van een harde schijf kan worden aangepast om minder geluid te produceren ten koste van trage toegangstijden.

AAN
All Area Network
Netwerk waarvan de grootte niet echt begrenst is en dus niet valt onder de term LAN of WAN.

AAR
Automatic Alternate Routing

AARNET
Australian Academic Research Network

AARP
AppleTalk Address Resolution Protocol
Deelprotocol van AppleTalk dat een data-link adres omzet naar een netwerk adres.

AAT
Average Access Time

AAX
Automated Attendant Exchange

ABA
* American Bankers Association
* American Bar Association

ABAP
Advanced Business Application Programming
Ontwikkelingstaal voor SAP R/3 toepassingen.

ABATS
Automated Bit Access Test System

ABBS
Apple Bulletin Board System

ABC
Atanasoff Berry Computer
Eerste volledig elektronische computer ontwikkeld in 1942 door Professor John Atanasoff van het Iowas Stata College, geholpen zijn postdoctorale student Clifford Berry. De ABC gebruikte ponskaarten en vacuumbuizen.

ABEND
Abnormal End

ABC
Activity Based Costing

ABHC
Average Busy Hour Calls

ABI
Application Binary Interface

ABLE
Adaptive Battery Life Extender

ABM
Asynchronous Balanced Mode
Belangrijkste mode van het HDLC-protocol die een point-to-point communicatie legt tussen 2 gelijkwaardige stations.

abort
Commando voor het afbreken van een lopende taak.

ABR
* Auto Baud Rate: Automatische detectie van de transmissiesnelheid tussen modems.
* Area Border Router: Router die zich bevindt aan de rand van één of meer OSPF-gebieden, die de routeringstabellen bevat van die gebieden en het backbone netwerk.
* Available Bit Rate: De beschikbare overdrachtssnelheid. Zie ook CBR, UBR, VBR.

ABS
Alternative Billing Service

absolute URL
Eenduidige URL compleet met protocol, servernaam, directorypad en bestandsnaam. Bijvoorbeeld: http://home.tiscalinet.be/lexicon/index.htm. Zie ook relative URL.

abstraction
Basisconcept van OO. Abstractie staat voor het identificeren van de eigenschappen van een bepaald object die we attributen noemen.

Abundance
Experimentele computertaal uit 1981 die in vele opzichten geavanceerder is dan Java.

AC
Alternating Current
wisselstroom
Het soort electriciteit die we thuis en op kantoor aangeboden krijgen van een electriciteitscentrale. In Europa is dat 220 Volt aan 50 Hz, in de Verenigde Staten is dit 110 Volt aan 60 Hz. Tegengestelde van AC is DC.

AC-3
Aanduiding voor Dolby Digital.

AC97
Audio Codec 97
Intel-specificatie voor eenvoudige audio-hardware en softmodems, ofwel on-board ofwel in een AMR-slot.

ACAP
Application Configuration Access Protection

ACARB
Australian Computer Abuse Research Bureau

ACB
Automatic Call Back
Modemfunctie waardoor je na een oproep automatisch wordt teruggebeld.

access provider
Firma die je toegang verleent op een netwerk, bvb. Internet.

account
Identificatie van de klant/gebruiker die hem toegang verleent tot een bepaalde server of netwerk. Bij een account hoort een user ID en een paswoord.

ACD
Automatic Call Distribution
Een telefoonsysteem dat automatisch de binnenkomende oproepen kan doorschakelen.

ACE
* Application Construction Environment: ontwikkelomgeving
* Access Control Entry: regel uit een ACL.
* Adobe Color Engine
* American Council on Education

ACELP
Algebraic Code Excited Linear Prediction

ACF
Advanced Communications Function
Een SNA product van IBM dat voorziet in distributed processing en resource sharing.

ACIA
Asynchronous Communication Interface Adapter
Chip voor asynchrone datacommunicatie.

ACIAS
Automated Calibration Interval Analysis System

ACiD
ANSI Creators in Demand

ACIS
American Committee for Interoperable Systems

ACK
ACKnowledge
ASCII-code gebruikt bij seriële communicatie.

ACL
Access Control List
Lijst die bepaalt welke gebruikers welk soort toegang hebben tot een bepaald bestand of directory.

ACM
Audio Compression Manager

acoustic coupler
Een simpele modem, waarbij de hoorn van de telefoon op acoustische wijze wordt gekoppeld aan de modem. Vandaag in onbruik geraakt.

ACPI
Advanced Configuration and Power Interface
Software-interface waarmee het besturingssysteem de hardware kan configureren en energiebesparende functies kan beheren. ACPI is de opvolger van APM.

ACR
* Allowed Cell Rate: parameter gebruikt in ATM traffic management. ACR wordt dynamisch aangepast en varieert tussen de waarden van MCR en PCR.
* Attenuation to Crosstalk Ratio: Meting in decibel van de beschikbare bandbreedte, afhankelijk van de verzwakking en diafonie.

acroniem
Woord dat veelal samengesteld is uit de beginletters van andere woorden. Voorbeelden hiervan zijn BASIC, FORTRAN, modem en pixel.

ACSE
Association Control Service Element
OSI conventie waarbij een connectie gebuert tussen twee applicaties.

Active Desktop
Bureaublad met actieve inhoud, bvb. een webpagina met de beurskoersen. Ingevoerd door Microsoft met de introductie van Internet Explorer 4.0.

active hub
Toestel dat netwerksignalen versterkt doorstuurt naar meerdere poorten.

active matrix
Actief aangestuurd scherm, zoals bij een TFT-scherm of een OLED-scherm. Active matrix is beter van kwaliteit dan passive matrix, maar is ook duurder.

ActiveMovie
Techniek van Microsoft voor de weergave van streaming video.

ActiveX
Techniek van Microsoft voor gegevensuitwisseling tussen softwarecomponenten. ActiveX is de opvolger van OLE/COM) en is ook geschikt voor gebruik in netwerken zoals Internet.

ACTS
Automated Coin Toll Service

ACU
Automatic Call Unit

A/D
zie ADC.

Ada
Gestructureerde programmeertaal uit de jaren 70 genoemd naar Augusta Ada Byron, de gravin van Lovelace. Zij schreef het eerste computerprogramma voor een machine ontworpen door Charles Babbage. Ada lijkt wat op Pascal en werd vooral toegepast in militaire kringen.

ADABAS
Adaptable DAta BAse System
Naam van een commerciële database systeem.

ADAPSO
Association of Data Processing Services Organizations

adapter
verloopstekker

ADB
Apple Desktop Bus
Gebruikt om een printer aan te sluiten op een Macintosh.

ad banner
advertentiebalk
Komt vaak voor op web sites, om reclame te maken voor commerciële producten of andere sites.

ADC
Adaptive Data Compression: Protocol gebruikt in Hayes-modems.
Analog-to-Digital Converter: Chip voor het converteren van analoge signalen naar digitale informatie.

ADCCP
Advanced Data Communication Control Procedure
Bitgeörieënteerd datalink-protocol van ANSI gebaseerd op SDLC.

ADCI
Automatic Display Call Indicator

ad click rate
Verhouding tussen het aantal bezoekers van een webpagina en het aantal keer dat er daadwerkelijk op de reclamebanner geklikt wordt.

Komt vaak voor op web sites, om reclame te maken voor commerciële producten of andere sites.

ADCT
Adaptive Discrete Cosine Transformation
Compressie-algoritme door JPEG in 1987 uitgekozen als meest geschikt voor compressie van videobeelden.SDLC.

add-in
Klein programma dat extra functionaliteiten toevoegt aan een bestaand programma.

address resolution
De conversie van een Internet-adres naar een TCP/IP-adres. Zie ARP.

ADE
* Automatic Directory Exchange: mechanisme in Lotus cc:Mail waarbij alle wijzigingen in de directory met de andere postbussen worden uitgewisseld.
* Ascii Decimal Equivalent

ADF
* Automatic Direction Finder: Toestel dat automatisch de richting zoekt.
* Automatic Document Feeder

ad hoc query
Het opvragen van bepaalde gegevens uit een databank, die niet standaard voorzien zijn. Iemand moet dus het opvraagprogramma nog ter plekke aanmaken.

ADI
AutoDesk Device Interface
Driver voor AutoCad.

AdLib
Standaard voor low-end geluidskaarten, opgevolgd door SoundBlaster.

Adobe
Amerikaans softwarefabrikant vooral bekend van de producten Acrobat, PhotoShop en Type Manager.

Adobe Type 1
Standaardformaat voor lettertypes van Adobe. Werd later aangenomen als fontstandaard met het certificaat ISO 9541.

ADLC
* Adaptive Lossless Data Compression
* Asynchronous Data Link Control

ADM
* Add Drop Multiplexer
* Asynchronous Disconnected Mode

ad mail
advertising mail
Advertentie die je bereikt via een e-mail bericht.

ADN
Advanced Digital Network
Huurlijn van 56 Kbps.

ADOS
Advanced DOS
Oude benaming van OS/2.

ADPCM
Adaptive Differential Pulse Code Modulation
Modulatietechniek die zich aanpast aan de frequentie en amplitude van het signaal, waardoor het kwantificeringsruis vermindert. ADPCM wordt o.a. toegepast in CD-I.

adres
De locatie (in het geheugen of op een schijf) van een bepaald stuk informatie.

address mask
Bitcombinatie die aanduid welk deel van een adres refereert naar het netwerk en welk deel refereert naar de host.

ad rotation
Het periodiek wisselen van reclamebanners op een bepaalde webpagina.

ADS
* Active Directory Service
* Alternate Data Streams
* Application Development System: Ontwikkelomgeving.

ad server
advertising server
Computer die zich uitsluitend bezig houdt met het uitdelen van cookies, genereren van reclamebanners en statistieken bijhoudt omtrent het surfgedrag.

ADSI
Active Directory Service Interfaces
Onderdeel van WOSA.

ADSL
Asymmetric Digital Subscriber Line
Maakt verbindingen tegen hoog debiet mogelijk op een klassieke telefoonlijn. Het signaal gebruikt frequenties van 4 kHz tot 1 MHz. Het maximumdebiet is afhankelijk van de lijnafstand tussen de gebruiker en de telefooncentrale. Bij een afstand van 3 km zijn lijnstoringen minimaal en haalt ADSL zo'n 8448 Kbps downstream en 640 Kbps upstream.
ADSL wordt beschouwt als een alternatief voor ISDN. Zie ook SDSL.

ADSP
AppleTalk Data Stream Protocol

ad space
De ruimte op een webpagina die gebruikt wordt voor advertenties.

ADSR
Attack, Decay, Sustain, Release
Basisparameters die een golfvorm definiëren, ook wel geluidsenveloppe genaamd.

ADT
* Advanced DRAM Technology: Initiatief van Intel en de 5 grootste DRAM fabrikanten.
* Application Development Tools: Hulpprogramma's voor applicatie-ontwikkeling.

ADTS
Automated Digital Terminal System

AE
Application Entity

AEA
American Electronics Association

AEP
AppleTalk Echo Protocol
Protocol gebruikt om de verbinding tussen twee AppleTalk nodes uit te testen.

AES
Advanced Encryption Standard
Standaard voor gegevensversleuteling vanwege het NIST. Opvolger van DES.

AF
Audio Frequency
gehoorfrequentie

AFI
Authority and Format Identifier
Deel van een ATM-adres in NSAP-formaat. Zie ook IDI en NSAP.

AFP
* Advanced Function Printing
* AppleTalk Filing Protocol: Apple protocol voor het delen van bestanden en programma's die zich bevinden op een file server. AFP ondersteunt AppleShare en Mac OS File Sharing.

AFNOR
Association Français pour Normalisation
Frans normalisatie-instituut, dat lid is van de ISO.

AFS
Andrew File System
Gedistribueeerd bestandssysteem voor Unix en NT computers ontwikkeld door Carnegie-Mellon University. Met AFS kunnen bestanden of programma's op andere computers in het netwerk kunnen worden gebruikt alsof ze lokaal staan.

AFSK
Automatic Frequency Shift Keying Zie FSK.

AFTP
Anonymous File Transfer Protocol
Zie anonymous FTP.

AGA
Advanced Graphics Adapter
Videokaart

AG/EEE
Above Ground Electronic Equipment Enclosures

agent
Computerprogramma dat zelfstandig een specifieke taak kan uitvoeren, bvb. een spider. Zie ook bot

AGI
Adventure Game Interpreter
besturingssoftware van een avonturenspelletje.

agile ontwikkelingsmethodologie
Ontwikkelingsmethodologie waarin wordt gewerkt met iteraties en verschillende releases, in tegenstelling tot de strakke en gefaseerde methodologieën van vroeger. De communicatie met de opdrzchtgever gebeurt doorgaans via workshops ipv dikke documentatiemappen. Voorbeelden zijn RUP, IAD, DSDM en XP.

AGP
Accelerated Graphics Port
Meest gebruikte aansluiting voor videokaarten met een doorvoersnelheid van 264 MB/s. AGP is een uitbreiding op PCI.

AGPx2
AGP met dubbele doorvoersnelheid, nl. 528 MB/s.

AGPx4
AGP met viervoudige doorvoersnelheid, nl. 1056 MB/s.

AH
Authentification Header
Gegevensblok die dient voor identificatie bij een beveiligde gegevensoverdracht op het Internet. AH maakt deel uit van IPSec.

AI
Artificial Intelligence
Kunstmatige intelligentie, of het nabootsen in software van een deel van het menselijk intellect.

AIA
Aerospace Industries Association

AIC
Automatic Intercept Center

AICPA
American Institute of Certified Public Accountants

AIDS
Een Trojan horse programma, die overal in gans Europa schade veroorzaakte rond december 1989.
Apple Infected Disk Syndrome

AIF
Audio Interchange Format

AIN
Advanced Intelligent Network
Een uitgebreide reeks van diensten voor de gebruikers van een SS7-systeem.

AINI
ATM Inter-Network Interface

AIO Asynchronous Input/Output

AIOD
Automatic Identification of Outward Dialing

AIP
ATM Interface Processor

airbrush
Instrument voor sproei-effecten bij beeldbewerking.

AIS
Alarm Indication Signal
Signaal die wordt verstuurd bij een foutieve T1 transmissie.

AIT
* Advanced Intelligent Tape: Nieuwste backupmedium voor servers bestaande uit een 8-mm AME-tape met helical scan dat 12 MB/sec kan opslaan.
* Application Integration Technology: Technologie om toepassingsprogramma's aan elkaar te koppelen: bvb. een e-business applicatie integreren met één of meerdere back-office systemen.

AITRC
Applied Information Technologies Research Center

AIX
Advanced Interactive eXecutive
Naam van IBM's Unix-implementatie op het RS-6000 platform.

a-law
ITU-T companding standard used in the conversion between analog and digital signals in PCM systems. A-law is used primarily in European telephone networks and is similar to the North American mu-law standard. See also companding and mu-law.

ALAP
AppleTalk Link Access Protocol

ALE
* Application Launching & Embedding
* Application Link Enabling: Technologie van SAP om R/3 met andere applicaties te koppelen.

alert box
waarschuwingsvenster

alfanumeriek
Combinatie van alfabetisch en numeriek. Gewoonlijk verwijzend naar een tekenset van zowel letters als cijfers.

ALGOL
ALGOrithmic Language
Hogere programmeertaal ontikkeld in 1958 gebruikt bij het oplossen voor wiskundige en wetenschappelijke problemen. De laatste standaard was ALGOL-68. Droeg bij tot de acceptatie van Pascal.

algoritme
Een eindige reeks stappen waarin een bepaald wiskundig probleem kan worden opgelost. Goede algoritmes vormen vaak de basis van een efficiënt computerprogramma.

ALI
Acer Laboratories Inc.
Fabrikant van chipsets.

alias
Synoniem, verschillende naam voor hetzelfde.
Vooral gebruikt in verband met e-mailadressen, bv. helpdesk@ping.be is een alias voor support@ping.be.

aliasing
Vervorming van digitale informatie die zich voordoet wanneer de bemonsteringsfrequentie lager is dan tweemaal de maximum frequentie van het bemonsterde signaal. Bij afbeeldingen ontstaan dan gekartelde randen, bij geluid ontstaan er verkeerde tonen.

ALICE
Artisoft Lan Interface Chip for Ethernet

alignment
uitlijning

ALIWEB
Archie Like Indexing in the Web

ALM
Appware Loadable Module
van Novell, gelijkaardig aan NLM.

Almador
De opvolger van de Solano i815-chipset; Almador zal Pentium III-processors ondersteunen die gemaakt zijn volgens de 0,13 microntechnologie. Ze hebben een voltage van 1,3 V in de plaats van 1,5 V nodig.

ALOE
AppleTalk Low Overhead Encapsulation

ALOHA
Protocol voor kanaaltoewijzing ontwikkeld in de jaren 70 aan de Universiteit van Hawai. We onderscheiden zuivere ALOHA (methode Abramsons) en slotted ALOHA (methode Roberts).

Alpha
RISC-processor ontwikkeld door Digital.

alpha test
Het uittesten van een software binnen de muren van het bedrijf waar het programma is ontwikkeld. Voorloper van bèta test.

ALR
Advanced Logic Research
Firma

alt
Afkorting van alternative, gebruikt als prefix van nieuwsgroepen, bvb. alt.

Altair
Algemeen beschouwd als de eerste microcomputer, zelf voorloper van de personal computer.

Alta Vista
Befaamde zoekrobot bedoeld voor het opsporen van webpagina's via trefwoorden.

Altivec
Codenaam voor een nieuwe PowerPC-processor van Motorola met ondersteuning voor SIMD.

ALU
Arithmetic and Logic Unit
Het rekengedeelte van een microprocessor.

AM
Amplitude Modulation
Modulatieproces waarbij de amplitude van de draagolf wordt aangepast aan de te verzenden signaalgegevens. Tegengestelde van FM.

AMA
Automatic Messaging Accounting
Systeem voor collectie, opslag en verwerking van informatie omtrent gemaakte telefoonverbindingen voor latere facturatie.

ambient light
Omgevingslicht, nl. licht afkomstig van onaantoonbare bronnen.

AMD
Advanced Micro Devices
Fabrikant van Intel-compatibele microprocessoren: K5, K6, K6-2 en K6-3.

AME tape
Advanced Metal Evaporated tape
Magneetband met onder vacuum geëvaporeerde kobalt en met een DLC beschermlaag. AME tapes worden gebruikt in AIT systemen.

AMI
American Megatrends Inc.
Firma gespecialiseerd in het ontwikkelen van een BIOS voor PC's.
AMI-code
Alternative Mark Inversion
Kanaalcode waarin nullen blijven en enen beurtelings worden omgewisseld.

Amiga
Home computer van Commodore die zijn tijd ver vooruit was. Vooral populair geworden als spelletjesmachine.

ampersand
Geleerde benaming voor het en-teken (&).

amplitude
Maximum waarde van een analoog of digitaal golfsignaal.

AMPS
Advanced Mobile Phone Standard
Analoog systeem voor mobiele telefonie uitgevonden door Bell Labs in 1982. AMPS deelt het grondgebied op in zeshoekige cellen. De capaciteit wordt opgevoerd door het hergebruik van dezelfde frequenties in naburige cellen, die niet aan elkaar grenzen. Zie ook GSM.

AMR-slot
Audio Modem Raiser slot
Slot voor softmodem of audiokaart gebouwd volgens de AC97-specificatie.

Amstrad
Fabrikant van de succesvolle PC1512, aangekondigd in september 1986. Het was een IBM-compatibele PC (Intel 8086 processor aan 8 MHz) die een stuk sneller was dan de IBM-XT (Intel 8088 processor aan 4.77 MHz), maar slechts half zo duur was.

AMTA
American Measurements Techniques Association

anacroniem
Acroniem die zou oud is, dat bijna niemand meer de oorsprong ervan kent, bvb. EPROM.

analoog
Continue gegevens in de vorm van fysische grootheden (bvb. geluidstrillingen). Tussen twee waarden ligt een oneindig aantal andere waarden. Tegengestelde van digitaal.

analoge transmissie
Signaaltransmissie waarbij de informatie gecodeerd wordt door variaties in amplitude, frequentie, fase, of een combinatie ervan.

anamorphic distortion
Mathematisch gedefinieerde verandering van een omtrek binnen een beeld.

anchor
anker
Code die men in de tekst kan plaatsen om de positie van bijhorende illustratie vast te houden, ongeacht het verschuiven van de tekst.

Andreessen, Marc
Programmeur van webbrowser Mosaic en medestichter van Netscape Communications Corporation.

angle brackets
De tekens < en >. Zie ook square brackets.

angry fruit salad
Aanduiding voor een onaantrekkelijke gebruikersinterface, bvb. met een overdaad aan kleuren.

ANI
Automatic Number Identification.
ISDN-functie die het nummer van de beller toont, nog voor het gesprek wordt aangenomen.

animated GIF
Een foto of tekening met animatie. Dit wordt gerealiseerd door een aantal GIF-plaatjes na elkaar te projecteren.

ANN
Artificial Neural Network

ANOI
A New Order of Intelligence
hackersgroep

annoybot
Bot die ergernis opwekt.

anonymous FTP
Overdracht van bestanden op een anonieme manier. Hiertoe men gebruikt als gebruikersnaam anonymous en als wachtwoord zijn e-mailadres. Zie ook FTP.

ANP
Automatic Numbering Plan

anonymous remailer
Service waarbij je een e-mail verstuurt naar een server, die het zelf in alle anonimiteit doorstuurt naar een adres van je keuze.

ANSI
American National Standards Institute
Amerikaans normalisatiebureau, dat lid is van de ISO.
De meest bekende ANSI-norm is die voor terminalbesturingstekens. Er bestaat ook zoiets als ANSI-C.

anti-aliasing
Techniek om de rafelige randen bij beelden van een lage resolutie glad te strijken. De punten van een grenslijn tussen twee contrasterende kleuren worden hierbij vervangen door een tussenkleur.

anti-virus
Programma dat eventuele virussen op je computer opspoort en onschadelijk maakt en je meestal ook beschermt tegen verdere virusbesmettingen.

AOC
Advice Of Charge
Het doorgeven van tariefeenheden naar de telefoniegebruiker.

AOCE
Apple Open Collaborative Environment

AO/DI
Always On / Dynamic ISDN

AOL
America Online
Amerikaanse Internet-provider.

AP
Access Point
Toestel om de reikwijdte van draadloze netwerken te verhogen en waarbij het wireless LAN met een 'wired' netwerk wordt verbonden.

Apache
Freeware web server ontwikkelt uit de NCSA web server door de Universiteit van Illinois. Genoemd naar de woordspeling 'a patchy server'.

APAGS
All Points Addressable Graphic System

APART
Automated Packet Recognition/Translation

APC
* Association for Progressive Computing
* Adjacent Point Code

ape
Alternatieve Engelse benaming voor het @-teken. Wordt meestal 'at' genoemd.

apenstaartje
Nederlandse benaming voor het @-teken. Wordt vooral gebruikt in e-mailadressen (bvb. manusoft@geocities.com). Wordt in het Engels uitgesproken als 'at'.

API
Application Program Interface

APIA
Application Program Interface Association

APIC
* Advanced PIC
* Asynchronous Protocol Interface Cell

APICS
* American Production & Inventory Control Society
* Antwerp Port Information Control System

APIPA
Automatic Private IP Addressing
Systeem voor het toewijzen van IP-adressen als DHCP ontbreekt.

APL
A Programming Language
Hogere programmeertaal met afwijkende notatie door symbolen.

APM
Advanced Power Management
Stroombeheer vooral toegepast in notebooks.

APNIC
Asia Pacific Network Information Center
Organisatie voor het registreren van Internetadressen voor Azië en Australië. De andere registers worden bijgehouden door IANA, RIPE NCC en InterNIC.

app
Afkorting voor application, waarmee een toepassingsprogramma wordt bedoeld.

Appaloosa
Codenaam voor de AMD-processor die de Morgan moet aflossen.

APPC
Advanced Program-to-Program Communication
Onderdeel van IBM's SNA.

Apollo
Codenaam voor G4-V3.0 processor van Motorola.

append
toevoegen

Apple Corporation
Amerikaans computerbedrijf opgericht in april 1976 door Steve Wozniak en Steve Jobs. Kende vooral succes met de Apple II en de Macintosh-reeks. Toen iedereen dacht dat Apple zou verdwijnen kwam het terug met iMac.

Apple I
Eerste microcomputer van Apple Corporation uit 1976: een heus bouwpakket voor $666.66.

Apple II
Complete microcomputer uit 1977 voor $1298. Kende zowel in Amerika als in Europa veel succes rond het jaar 1980, mede door het uitbrengen van het VisiCalc-programma, in zoverre dat IBM besloot om zelf ook een personal computer uit te brengen.

Apple III
Mislukte opvolger van de Apple II wegens te duur.

AppleShare
Netwerkbesturingssysteem om samenwerking tussen Macintosh computers mogelijk te maken.

applet
Een kleine programmamodule om extra functionaliteit te bezorgen aan een specifieke applicatie. Bvb. een Java-applet wordt uitgevoerd in je webbrowser. Vergelijkbaar met een plug-in. Zie ook servlet.

AppleTalk
Netwerkprotocol gebruikt bij Apple computers. AppleTalk werkt aan een snelheid van 235 Kbps en biedt ondersteuning voor LocalTalk, EterTalk en token ring.

application
toepassingsprogramma

APPN
Advanced Peer-to-Peer Networking
Verbetering van de originele IBM SNA architectuur.

APRP
Adaptive Pattern Recognition Processing
Verwerkingtechniek in OCR.

APS
Automatic Protection Switching
Schakelmechanisme van SONET om lijnen te beschermen wanneer de besturingskaart het begeeft of er een glasvezelbreuk is.

APSE
Ada Programming Support Environment

ARA
AppleTalk Remote Access
Protocol waarbij Macintosh gebruikers toegang krijgen tot een AppleTalk-netwerk op afstand.

ARB
Application Review Board

Arbitron
Usenet-programma dat telt hoeveel mensen geaboneerd zijn op een bepaalde nieuwsgroep.

ARC
Ames Research Center

ARCA
Advanced Risc Computer Architecture

Archie
Een programma waarmee je bestanden op anonieme FTP-sites kan opsporen. In onbruik geraakt sinds de komst van het World Wide Web.

archive
archief
Een groep van bestanden, samengecomprimeerd tot één groot bestand. Een archiefbestand beslaat minder schijfruimte en is sneller gedownload.

ARCNET
Attached Resource Computer NETwork
Netwerkontwerp uit 1989 werkend aan een snelheid van 2.5 Mbps. Verdrongen door Ethernet.

ARE
Acronym-rich environment

ARF
Automatic Renumbering Facility

Argos
Zoekmachine die gespecialiseerd is in het vinden van wetenschappelijke websites.

ARIDPCM
Adaptive Recursive Interpolated Differential Pulse Coded Modulation

ARIS
Aggregate Route-based IP Switching
IBM's voorstel voor de MPLS-standaard.

ARLL
Advanced RLL
ARLL-codering verdubbelt de opslagcapaciteit t.o.v. MFM-codering.

ARM
* Asynchronous Response Mode: mode van het HDLC-protocol waarbij een station mag zenden als de verbinding niet actief is.

* Acorn Risc Machine

armor plated
bullet proof

ARP
Address Resolution Protocol
Protocol voor het omzetten van een high-level systeemnaam naar een low-level een fysisch adres. Zie ook RARP.

ARP cache
Tabel in het geheugen met Internet-adressen en hun corresponderende Ethernet-adressen. Bedoeld om sneller te werken.

ARPANET
Advanced Research Projects Agency NETwork
Computernetwerk ontwikkeld door het Amerikaanse Ministerie van Defensie in het kader van DARPA. ARPANET wordt beschouwd als de voorloper van Internet. In 1969 waren er slechts 4 computers gekoppeld. Dit liep op tot 23 hosts in 1971, 111 in 1977 en 4000 in 1983.

ARQ
Automatic Repeat reQuest
Modemsignaal

array
Lijst of tabel met gelijksoortige gegevens.

ARS
Alternate Route Selection

artefacts
* Zichtbare beeldfouten, bijvoorbeeld aliasing of moiré.
* Opvallende storingen in multimedia-bestanden ontstaan bij het coderen of decoderen ervan. Bijvoorbeeld flikkeringen in MPEG-videos of klikgeluiden in MP3 audio-bestanden.

ARU
Alarm Relay Unit

AS
Autonomous System
Autonoom netwerk. Het Internet wordt in feite gevormd door een aaneenschakeling van zulke AS'en.

AS/400
Application System 400
Gekende minicomputerreeks van IBM.

ASAM
ATM Subscriber Access Multiplexer

ASAP
* Accelerated SAP: versnelde implementatiemethode om SAP R/3 binnen de 4 maanden live te krijgen in KMO-bedrijven.
* Advanced System Architecture for Postscript
* Automatic Self-Allocating Processor
* as soon as possible: zo snel mogelijk

ASBR
Autonomous System Boundary Router
ABR die zich bevindt tussen een OSPF netwerk en een niet-OSPF network. ASBRs draaien zowel OSPF als een ander routing protocol, zoals RIP.

ASC
Accredited Standards Committee

ascender
stok
Het gedeelte van een letter dat naar boven uitsteekt, bvb. bij de letter b. Zie ook descender.

ascending order
Oplopende sorteervolgorde: van klein naar groot of van A naar Z. Tegengestelde van descending.

ASCII
American Standard Code for Information Interchange
Wereldwijde standaardcodering van tekens zoals gebruikt op iedere PC en minicomputer. Binnen dit systeem hebben alle tekens van het alfabet, de cijfers en leestekens een 7-bits code (0 t/m 127). Tegenhanger van EBCDIC.

ASCII art
De kunst om mooie tekeningen te maken met behulp van simpele ASCII-tekens.

ASCII bestand
Bestand volledig opgebouwd met leesbare ASCII-tekens (codes 32 t/m 127) en hierdoor perfect leesbaar met een simpele viewer of editor. Voorbeelden van ASCII-bestanden zijn batchbestanden, .INI, .INF en .TXT bestanden.

ASF
* Active Streaming Format
* Adobe Scalable Fonts

Ashton-Tate
Amerikaanse softwarefirma bekend van de producten dBase III , MultiMate en FrameWork.

ASI
ATM Service Interface

ASIC
Application Specific Integrated Circuit
Chip op maat voor een specieke toepassing.

ASIS
American Society for Industrial Security

ASK
Amplitude Shift Keying: Modulatietechniek waarbij het niveau wordt aangepast.
Modulatietechniek.

ASMO
Advanced Storage Magneto-Optical
ASMO is een specificatie voor herschrijfbare DVD-schijfjes voor high-end toepassingen dat 6 GB op elke kant van een schijfje weet te plaatsen. Het voorstel is van Fujitsu, maar wordt ook ondersteund door Sony, Philips, Sharp en Hitachi. Zie ook DVD-RAM, DVD+RW en MMVF.

ASMP
Asymmetrical Multi-Processing

ASN
Auxiliary Signal Network

ASN.1
Abstract Syntax Notation 1
Standaardtaal gebruikt voor de definitie van SNMP-objecten.

ASP
* Active Server Pages: Microsoft-technologie voor dynamische gegenereerde webpagina's.
* Application Service Provider: partner waarmee bedrijven volledige toepassingen (zoals ERP) op afstand draaien via een netwerk en lichte werkposten. Grootste voordelen hiervan zijn de beperkte begininvestering en een snellere inbedrijfsname.
* AppleTalk Session Protocol
* Array Storage Processor
* Association of Shareware Professionals
* Auxiliary Signal Path
* Auxiliary Storage Pool

aspect ratio
aspectverhouding
De verhouding tussen de breedte en de hoogte van een afbeelding. Bij gewone beeldschermen inclusief televisie heeft met een aspect ratio van 4:3, bij films en breedbeeldtelevies is dit 16:9.

ASPI
Advanced Scsi Programming Interface
API met SCSI-functies ontworpen door Adaptec, maar overgenomen als een de-facto standaard.

Assembler
Lagere programmeertaal dat mnemonics gebruikt voor iedere machinetaalbevel.

asymmetrische encryptie
Encryptie waarbij er twee sleutels nodig zijn, een publieke en een geheime. Bekendste voorbeeld hiervan is RSA. Zie ook symmetrische encryptie.

ASR
* Automatic Server Recovery: Feature van bepaalde Compaq servers.
* Access Service Request

AST
* AST Research, Inc.: Computerfirma genoemd naar de initialen van de drie oprichters: Albert Wong, Safi Qureshey en Thomas Yuen.
* Automatic Spanning Tree: functie in SRB netwerken.

ASTA
Advanced Software Technology and Algorithms: Onderdeel van het HPCC onderzoekprogramma voor de ontwikkeling van software and algoritmes voor geavanceerde computer en communicatiesystemen.

ASTRID
All-round Semi-cellular Trunking Radio-communication system with Integrated Dispatching
Beveiligd mobiel communicatienetwerk bedoeld voor gebruik door de Belgische hulp- en veiligheidsdiensten (politie, brandweer, ambulance, civiele bescherming, ...). Het ASTRID-systeem past de TETRA-norm toe. De Nederlandse tegenhanger van ASTRID (eveneens een TETRA-systeem) heet "C2000".

asynchrone transmissie
Vorm van gegevenstransport die gebeurt op onregelmatige intervallen. Iedere byte wordt afzonderlijk verzonden en gaat vergezeld van een start- en stopbit.

AT
Advanced Technology
Aanduiding afkomstig van IBM voor een PC op basis van een Intel 80286 microprocessor. De AT is de opvolger van de IBM XT.

ATA
AT Attachment
Aansluitingsbus voor harde schijven in IBM AT-compatibele computers. ATA wordt ook soms aangeduid als IDE of EIDE.

ATAPI
ATA Packet Interface
Uitbreiding van de ATA-specificatie om naast harde schijven ook CD-ROM drives aan te kunnen sturen.

Atari
Amerikaanse fabrikant van homecomputers, waaronder de Atari 520 ST uit 1985. Concurreerde met Commodore, Sinclair en Tandy. Atari lanceerde in 1972 het eerste videospelletje genaamd Pong.

ATB
All Trunks Busy
Amerikaans monotoon telefoonsignaal van 120 pulsen per minuut, om aan te duiden dat alle lijnen bezet zijn.

AT command
Specifieert de inbelparameters en het gedrag van een modem.

ATCP
AppleTalk Control Protocol
Protocol om AppleTalk op te zetten over PPP.

ATDM
Asynchronous Time-Division Multiplexing
Manier om informatie te verzenden via standaard TDM, met dat verschil dat de gebruikers alleen tijd beschikbaar krijgen als daar behoefte aan is.

ATG
Address Translation Gateway

ATIP
Absolute Time In Pre-groove
Sector op een lege CD-R waaruit je fabrikant, capaciteit en kwaliteit van het schijfje kan aflezen.

Athlon
Benaming voor de AMD K7-processor.

ATM
* Adobe Type Manager: Populair lettertypesysteem ter concurrentie met Microsoft TrueType.
* Asynchronous Transfer Mode: WAN-protocol voor netwerken op basis van glasvezel, dat bandbreedtes haalt van 155 Mbit/s tot 622 Mbit/s. Belangrijkste nadeel is de relatief hoge kost. ATM maakt gebruik van kleine pakketjes van 53 bytes en wordt soms ook cell relay genoemd. ATM werd ontwikkeld voor transmissie via E3, SONET en T3. Zie ook frame relay.
* Automatic Teller Machine: Geldautomaat.

ATMARP
ATM Address Resolution Protocol

atob
ASCII to binary
Unix-programma om gecodeerde ASCII-bestanden terug in hun oorspronklijke binaire vorm te krijgen. Zie ook btoa.

ATP
* Adaptive Tolerant Protocol: modemprotocol dat verschillende standaarden verenigt
* AppleTalk Transaction Protocol
* All Tests Pass
* Available to Promise

at sign
Het apestaartje (@) dat voorkomt in e-mailadressen, bvb. manuel.allaert@advalvas.be.

AT&T
American Telephone and Telegraph
De Amerikaanse telefoniemaatschappij

attenuation
Verzwakking of vermogensverlies van een signaal in functie van de afstand, uitgedrukt in decibel.

attribute
Kenmerk of eigenschap van iets.

ATU-C
ADSL Termination Unit - Central Office
Het downstream kanaal van een ADSL-verbinding.

ATU-R
ADSL Termination Unit - Remote
Het upstream kanaal van een ADSL-verbinding.

ATW
Atari Transputer Workstation

ATX
Advanced Technology Extended
Moderne moederborden hebben een zogenaamde ATX-form factor. In vergelijking met de oudere AT-moederborden zijn de componenten 90° gedraaid, waardoor de processor in de luchtstroom van de ventilator staat. Alle poorten zijn op een vaste plaats op het moederbord geïntegreerd.

audio
Alles wat met geluid te maken heeft. Voor de mens zijn dit signalen tussen 20 en 20000 Hz.

audio codec
Zoals G.711, G.722, G.723, G.728 en G.729.

AUDIT
Automated Data Input Terminal

audit trail
De records in een logboek-bestand die een bepaalde computeractiviteit bewijzen.

AUDIX
Audio Information Exchange

AUI
Attachment Unit Interface
Aansluiting om Ethernet-toestellen te verbinden met een verschillende kableringssysteem, bvb. coax, twisted pair of glasvezel.

AUP
Acceptable Use Policy
Beleid toegepast door organisaties die toegang tot het Internet aanbieden. Deze code bepaalt de rechten en plichten van een gebruiker, wat toegestaan is en niet.

AURP
AppleTalk Update-Based Routing Protocol
Methode om AppleTalk trafiek te transporteren via een vreemd protocol. Laat een connectie toe tussen 2 aparte AppleTalk netwerken via een vreemd netwerk (zoals TCP/IP) om zo een AppleTalk WAN te vormen. Zo'n connectie heet men een AURP tunnel.

AUSM
ATM User Service Module

authenticatie
Beveiligingsproces waarbij de gebruiker wordt gecontroleerd of hij werkelijk diegene is voor wie hij zich uitgeeft. Authentificatie gebeurt vaak door het opgeven van een naam en bijhorend wachtwoord.

autorisatie
Beveiligingsproces waarbij wordt gecontroleerd of de gebruiker in kwestie wel voldoende rechten heeft voor de bewerking dat hij wil uitvoeren.

AUX
AUXilary
reserveaansluiting

AUXF
Auxiliary Frame

AVAPI
Anti-Virus API
API met anti-virus functies.

avatar
Driedimensionele voorstelling van chatpersonages. Avatars zijn volgens het Hindoeïsme de belichamingen van een God op Aarde.

AVATAR
Advanced Video Attribute Terminal

AVD
Alternate Voice Data

AVI
Audio Video Interleaving
Standaard bestandsformaat voor videofilmpjes in Microsoft Windows. Bevat zowel beeld en geluid.

AVIO
Advanced Video I/O
Eigenschap van OS/2

AVVID
Architecture for Voice, Video and Integrated Data
Architectuur van Cisco om vanalles door de telefoonkabels te sturen.

AVK
Audio Video Kernel

AVM
ATM voice multiplexer

AVS
Application Visualisation System

AWB
Analyst WorkBench

AWG
American Wire Gauge
Maatstaf voor de diameter van kopergeleiders.

AWT
Abstract Windows Toolkit
Java API waarmee programmeurs applicaties kunnen maken met GUI-componenten zoals vensters, buttons, etc.

AZERTY
Layout van een Frans en Belgisch toetsenbord. Zie ook QWERTY.


B2B
Business to Business
Deeltoepassing van E-Commerce waarbij bedrijven een deel van hun informatiesysteem openstellen voor hun klanten en/of leveranciers. Zie B2C.

B2C
Business to Consumer
Deeltoepassing van E-Commerce waarbij bedrijven een deel van hun informatiesysteem openstellen voor de consument: meestal een e-catalog en/of e-shop. Zie B2B.

B8ZS
Bipolar with 6-Zero Substitution
Codering waarbij 6 opeenvolgende nullen worden vervangen door een speciale code.

B8ZS
Binary 8-Zero Substitution
Codering gebruikt bij T1 en E1 circuits, waarbij 8 opeenvolgende nullen worden vervangen door een speciale code.

BABT
British Approvals Board for Telecommunications

backbone
Eén of meerdere hogesnelheidsverbindingen die de ruggegraat van een netwerk vormen. Ook de verticale bekabeling van een gebouw waarop de eindbekabeling wordt aangesloten.

backbuffer
Geheugenblok op een grafische kaart waarin het volgende te genereren beeld alvast wordt opgebouwd. Zie ook frontbuffer.

backdoor
Een achterdeur dat toegang verleent tot een computer of programma, ingebouwd door de beheerder, de programmeur of een hacker.

background spoofs
Manier om onzichtbare tekst in webpagina's te stoppen, meestal door tekst dezelfde kleur te geven als de achtergrond. De tekst is namelijk bedoeld voor de spiders van zoekmachines.

backlit LCD
LCD-scherm dat langs achteren verlicht is, om beter afleesbaar te zijn.

back-office
De afdelingen van een onderneming die de klant meestal niet te zien krijgt, maar wel degelijk de kernactiviteiten van dit bedrijf ondersteunen. Zie front-office.

Back Orifice
Hackerstool geschreven door de groep "Cult of the Dead Cow" geschreven via een trojan horse controle te nemen over een PC op afstand.

backplane
Hogesnelheidsverbinding waarover twee individuele componenten met elkaar communiceren.

backslash
Omgekeerde schuine streep (\). Wordt vooral gebruikt door MS-DOS om directories aan te duiden, bvb. C:\WINDOWS\SYSTEM.

backspace
Toets bedoeld om tikfouten te corrigeren. Wist de laatst getypte letters uit.

backup
Reservekopie van één of meerdere bestanden. Wordt teruggezet indien het oorspronkelijke bestand verloren is geraakt of foutief werd bewerkt of overschreven.

BACP
Bandwidth Allocation Control Protocol
De regels waarbij de bandbreedte over PPP-verbindingen wordt beheerd.

BACS
Bankers Automatic Clearing Service
Brits systeem voor elektronische transacties tussen bankinstellingen. Transacties worden afgewerkt in 3 dagen.

BAD
Broken As Designed

balloon help
Helpinformatie gepresenteerd in de vorm van kleine tekstbalonnen.

balun
BALanced UNbalanced
Transformator om het impedantieverschil tussen een ongebalanceerd circuit (coax kabel) en een gebalanceerd circuit (twisted pair kabel) op te vangen.

BAMAF
Bellcore AMA Format

banding
* Indeling van het kleurverloop in stappen.
* Horizontale strepen in de afdruk die ontstaan als de verticale beweging van het papier bij een nieuwe regel niet nauwkeurig werkt.

bandwidth
bandbreedte
* De hoeveelheid data die per tijdseenheid over een verbinding gestuurd kan worden. Met andere woorden de capaciteit van een verbinding. De eenheid is bits/seconde.
* Het frequentiebereik (gemeten in Hertz) dat een apparaat aankan.

bandwidth reservation
Het reserveren van bandbreedte voor oproepen met een hogere prioriteit.

bang
Unix-jargon voor het uitroepteken.

bang path
Verouderd systeem voor emailadressering in UUCP dat gebruik maakt van uitroeptekens als scheidingssymbool.

Banias
Codenaam voor Intel's opvolger van de Timna. Banias wordt een processor voor mobiele x86 systemen met geavanceerde energiebesparingstechnieken.

bank switching
Truuk om snel te schakelen tussen twee verschillende geheugenblokken. Bank switching wordt toegepast bij expanded memory.

banner
Een breed plaatje met daarop een advertentie. Wanneer een Internet-gebruiker op de banner klikt, gaat hij naar de website van het bedrijf dat met die banner adverteert.

BAPco
Benchmark om de uitvoeringssnelheid van gangbare Office-toepassingen te testen.

bar code
streepjescode
Patroon van smalle en brede strepen algemeen gebruikt om producten te coderen. Kan worden gelezen met speciale scan-apparatuur.

barfmail
E-mail die terugkeert door een storing in de mailserver en bij de afzender tot enige frustratie leidt.

BARRNet
Bay Area Regional Research Network
Amerikaans regionaal netwerk van San Francisco gestart in 1987. Deze omvat 4 campussen van de University of California (Berkeley, Davis, Santa Cruz, and San Francisco) alsook Stanford University, Lawrence Livermore National Laboratory en het NASA Ames Research Center. BARRNet maakt nu deel uit van BBN Planet.

Barton
Codenaam voor derde generatie van de Athlon microprocessor. De Barton heeft in vergelijking met de Thoroughbred een dubbelgrote L2-cache aan boord.

base
Grondtal van een getalstelsel.

base64 codering
Coderingsmethode toegepast in MIME om een binair bestand tot ASCII om te vormen, om mee te versturen per e-mail. Iedere groep van 24 bits wordt omgevormd in vier groepen van 6 bits, die elk in een ASCII-teken worden omgezet (A..Z,a..z,0..9,+,/). Zie ook Binhex en UUencode/UUdecode.

baseband
Het origineel frequentiebereik van een signaal voordat het gemoduleerd wordt naar een hoger en efficiënter frequentieberiek, bvb. bij multiplexing.

BASH
Bourne Again Shell
Verbeterde Unix-shell, ten opzichte van de traditionele Bourne Shell.

BASIC
Beginners All-purpose Symbolic Instruction Code
Hogere programmeertaal (3GL) op basis van simpele Engelstalige woorden.

Basicode
Systeem om BASIC-programma's te coderen in audiosignalen, voor opslag op geluidscassettes. Het systeem laat ook het verdelen van programma's toe via radio-uitzendingen.

bastion host
Zie firewall.

BAT
Block Address Translation

batch
stapel
batch file
Tekstbestand met de extensie .BAT die een reeks van uitvoerbare commandoregels bevat die na elkaar moet worden uitgevoerd.

batch processing
Het achter elkaar inlezen en uitvoeren van programmajobs. Bvb. het aanmaken, afdrukken en inboeken van facturen.

baud
Bits of AUdio Data
Eenheid om de snelheid van een datacommunicatie uit te drukken. Zie baudrate.

Baudot-code
Vijfbitscodering toegepast bij telexsystemen. Laat 32 codes toe, waarvan 26 voor letters. De overige zes dienen om volgende codes een andere betekenis te geven, zoals hoofdletters, cijfers en leestekens.

baud rate
Het aantal modulaties per seconde. Wordt vaak verward met de bitrate.

BBS
Bulletin Board System
Een elektronisch systeem om berichten en bestanden uit te wisselen. Een BBS kan verbonden zijn met het Internet, maar de meeste zijn dat niet.

BBN
Bolt, Beranek, and Newman, Inc.
Hoogtechnolisch bedrijf uit Massachusetts dat het ARPANET ontwikkelde.

BBN Planet
Dochterbedrijf van BBN dat Internettoegang biedt aan vele Amerikanen.

BCC
* Blind Carbon Copy: Een manier om iemand ongemerkt een kopie te sturen van een e-mail bericht.
* Block Check Character

BCD
Binary Coded Decimal

BCP
Best Current Practices
Nieuwe series RFC-documenten die de configuratieopties van de diverse Internet-protocollen beschrijven om een compatibiliteit te behouden tussen de producten van diverse fabrikanten.

BCL
Binary Compatible Layer

BCLK
Bus Clock
De frequentie van de uitbreidingsbus.

B-Crypt
Een symmetrisch cryptographisch algoritme ontwikkeld British Telecom.

BCS
* British Computer Society
* Bull Cabling System

BDC
Backup Domain Controller
Backup van de Primary Domain Controller: PDC.

BDCS
Broadband Digital Cross-Connect System
SONET DCS capable of cross-connecting DS-3, STS-1 and STS-3c signals. See also DCS.

BDE
Borland Database Engine

BDLC
Bisynchronous Data Link Communications

BDR
Bus Device Request

BDSL
Broadband ADSL

BECN
Backward Explicit Congestion Notification
Protocol gebruikt in frame relay. Zie ook FECN.

BEDO-DRAM
Burst EDO DRAM
Een type van EDO DRAM met pipeline-technologie en extra geheugenregisters waardoor vier geheugenadressen per burst kunnen worden verwerkt. Ondersteunt geen hogere bussnelhden dan 66 MHz en werd al snel opgevolgd door SDRAM.

BELLCORE
Bell Communications Research

bells and whistles
toeters en bellen
Een overvloed aan extra mogelijkheden en opties in bepaalde programma's.

BELTUG
BELgian Telecommunications Users Group

benchmark
Standaardtest om de prestaties van een computersysteem (of een onderdeel daarvan) te meten en te vergelijken met andere metingen. Zie SPECsuite, Linpack, TPC-A en TPC-B.

BENTUG
BElgian NT Users Group

BeOS
Veelbelovend besturingssysteem van de firma Be Inc. die niet doorgebroken is.

Beowulf
Concept om een goedkope supercomputer te bouwen aan de hand van een aantal standaard PC's die met elkaar verbonden worden via Ethernet. De eerste Beowulf cluster werd in 1994 ontworpen voor het CESDIS en bestond uit 16 Intel DX4 processoren verbonden via 10 Mbit Ethernet.

BER
* Basic Encoding Rules: De transfer syntax van ASN.1
* Bit Error Rate: De verhouding tussen het aantal foutieve bits verzonden en het totaal aantal bits verzonden bij een datacommunicatie.

Berners-Lee, Timothy
Computerwetenschapper van het CERN die aan de wieg lag van het ontstaan van het World Wide Web.

Bernoulli box
Opslagsysteem met verwisselbare magneetbandcasettes, genoemd naar de Zwitserse wetenschapper die het principe ontdekte.

BERT
Bit Error Rate Test
Test waarbij het aantal bitfouten op een communicatiekanaal kan worden gemeten. Zie ook blert.

besturingssysteem
Programma dat de werking van de verschillende computeronderdelen bestuurt. Voorbeelden zijn Unix, CP/M, MacOS, MS-DOS en Windows.

bèta testing
Het uittesten van een software door een geselecteerd aantal externe klanten buiten de muren van het bedrijf waar het programma is ontwikkeld. Zie alpha testing.

bèta-versie
Een niet-definitieve versie van een bepaald programma. Ze wordt meestal gratis in beperkte kring verspreid, met de bedoeling het programma grondig te laten testen, zodat eventuele bugs tijdig worden ontdekt.

bézier curve
Een wiskundig gegenereerde lijn om een onregelmatige kromme weer te geven.

BFT
Binary File Transfer

BFTP
Batch FTP

BGA
Ball Grid Array
chipverpakking

BG/EEE
Below Ground Electronic Equipment Enclosures

BGP
Border Gateway Protocol

Interdomain routing protocol ter vervanging van EGP. BGP4 ondersteunt CIDR en gebruikt route aggregation mechanismes om de grootte van de routetabellen te verminderen.

BI
Backplane Interconnect

BICI
Broadband Inter-Carrier Interface.
ITU-T standaard dat de protocollen en procedures voor het werken met breedband SVC's via publieke netwerken.

bi-directioneel
In twee richtingen.

BIF
Binary Image File

BIFET
Bipolar Field Effect Transistor

BIFF
Binary Interchange File Format

BIGA
Bus Interface Gate Array

Big Blue
Bijnaam van IBM.

big-endian
Methode van gegevensopslag of verzending waarbij de meest significante bit of byte eerst verwerkt wordt. Zie ook little-endian.

BiLAN
Belgacom Interconnection of Local Area Networks
Belgacom's oplossing om bedrijfsnetwerken veilig met met elkaar te verbinden op basis van IP, Frame Relay, ATM , ISDN of leased line.

binair
Verwijst naar het tweetallig rekenstelsel die slechts werkt met de cijfers 0 en 1. Zie bit.

binair bestand
Bestand met allerlei binaire codes, bvb. een foto, programma, of spreadsheet. Tegenhanger van ASCII-bestand.

BIND
Berkeley Internet Name Domain
Computer van de Universiteit van Berkeley die domeinnamen beheert.

binary tree
binaire boom
Een type van gegevensstructuur waarbij ieder element verbonden is met precies twee elementen direct eronder. Een binary tree is een inverted tree met twee branches per element.

Binhex
BINair HEXadecimal
Methode voor het omzetten van binaire bestanden naar ASCII, ontwikkeld omdat mailprogramma's enkel met standaard ASCII kunnen werken.

biometrie
Het vakgebied van persoonsherkenning op basis van het gezicht, iris, stem, vingerafdruk of handtekening.

BIOS
Basic Input/Output System
Basisprogramma's die de elementaire hardware van de PC besturen. Het BIOS zit vaak in een speciale ROM of EEPROM chip op het moederbord.

biosensor
Verzamelnaam voor toestellen zoals een vingerafdruklezer, een irisscanner of handtekeningherkenner.

BIPT
Belgisch Instituut voor Post en Telecommunicatie
Dit instituut stelt ondermeer het nummerinsplan op van de telefoonzones en regelt de telecom-licenties.

BISAM
Basic Indexed Sequential Access Method

B-ISDN
Broadband ISDN
Breedbandvariant van ISDN dat steunt op de technologie van ATM.

bit
Binary digIT
De kleinste eenheid van data in een computer, een eencijferig binair getal, waarde 0 of 1.

bit bucket
De vuilbak van Unix ook het null-device genoemd (/dev/null).

bit depth
Het aantal bits dat wordt gebruikt om informatie vast te leggen. Een beeld met een kleurdiepte van 8 bits kan slechts 256 kleuren tonen. Met 16 bits kan je 65,536 mogelijke kleuren weergeven en met 24 bits zijn 16,777,216 kleurniveaus mogelijk. Zie hi-color en true color.

bitmap
Afbeelding opgebouwd uit pixels, bvb. een foto of tekening. Zie ook raster graphic.

BITNET
Because It's Time NETwork
Verouderd IBM-netwerk voor onderwijscomputers, vooral voor e-mail.

bitrate
Het aantal bits dat verzonden of ontvangen kan worden per seconde, uitgedrukt in bps. Zie ook baudrate.

BIX
Byte Information Exchange
On-line service verzorgd door BYTE magazine van uitgever McGraw-Hill. Ze biedt o.a. nieuws uit de computerindustrie en niet-commerciële software.

B-kanaal
Bearer channel
Het basiselement van ISDN is een draagkanaal voor spraak, video of data. Een B-kanaal heeft een snelheid van 64 kbps, voortkomende uit de standaard voor analoge lijnen, nl. 8000 samples per seconde en 8 bits per sample. B-kanalen kunnen worden gecombineerd om hogere snelheden te bereiken. Zie ook D-kanaal.

Blackcomb
Codenaam voor de opvolger van Windows XP. Zie ook Longhorn.

black hat
Term voor een stoute hacker die met kwaadwillige bedoelingen in computersystemen binnenbreekt. Zie white hat.

black hole
Gebied op het Internet waar packets wel binnengaan, maar waaruit ze niet terug verschijnen vanwege een slechte configuratie.

blade server
Modulair uitbreidbare serverkast met telkens een volledig systeem (processor, geheugen en soms een harde schijf) op een inschuifbaar moederbord. Deze techniek laat toe om de verwerkingscapaciteit geleidelijk uit te breiden en is bovendien ook plaatsbesparend.

bladspiegel
De totale indeling van de tekst op een pagina. Zie ook zetspiegel.

BLAST
Blocked Asynchronous Transmission

bleed
Een illustratie of grafisch element uitbreiden tot buiten de spiegel van een pagina, dus tot in de marges van een pagina.

blend
Vermengen. Combinatie van twee of meer kleuren zonder zichtbare overgangen.

BLER
Block Error Rate
De verhouding tussen het aantal verzonden blokken met fouten en het totaal aantal verzonden blokken.

BLERT
Block Error Rate Test

Testmethode van een datacommunicatielijn die realistischer is dan een BERT.

BLOB
Binary Large OBject

block
blok
* Een aantal gegroepeerde records.
* Een gegevensblok van 512 of 1024 bytes.

blocking factor
Het aantal records in een blok.

blokvercijfering
Encryptiemethode waarbij de orginele tekst in opeenvolgende blokken wordt verdeeld die elk met dezelfde sleutel worden vercijferd. Blokvercijfering wordt gebruikt bij DES, Blowfish, en IDEA.

Blowfish
Encryptie-algoritme ontwikkeld door B.Schneier in 1994. Werkt met 64-bit blokken en een sleutel met variabele lengte tot maximum 448 bits. Blowfish is specifiek ontworpen voor 32-bit systemen en is dan ook beduidend sneller dan DES. Zie ook IDEA en RSA.

blue bomb
Datapakket die naar een bepaalde type van computer wordt gezonden, waarvan men weet dat het besturingssysteem er geen weg mee kan en crasht. Zie ook blue screen.

Bluetooth
Radiotechnologie op laagspanning ontwikkeld door Ericsson als vervanger van infraroodcommunicatie. Bluetooth moet een radiografische communicatie opzetten tussen draagbare apparatuur zoals notebooks, organizers en GSM-telefoons. De gebruikte frequentieband is 2,4 GHz. Het bereik is maximaal 10 meter en de snelheid moet 1 MB per seconde halen.

blue screen
Fameus blauwkleurig scherm met een foutmelding. Treedt op als Windows 9x of Windows NT crasht.

blur
Vervagen van de randen of lijnen van een kleurzone of tussen twee beelden om zo een continu kleurverloop te krijgen.

Blu-ray Disc
Opvolger van de huidige DVD, waarbij een blauw-violette laser van 405 nm tot 27 GB op één zijde van een DVD-schijf kan lezen. Ook aangeduid met DVD-27 ipv DVD-9.

BLV
Busy Line Verification

BMC
Basic Monthly Charge

BMEWS
Ballistic Missile Early Warning System

BMIC
Bus Master Interface Controller
Zie bus master.

BMMC
Basic Monthly Maintenance Charge

BMP
Beeldformaat voor bitmapafbeeldingen zoals standaard gebruikt bij Windows Paintbrush (Microsoft).

BNC-connector
Bayonet Neill-Concelman
Aansluiting voor een coaxiale kabel uitgevonden Mr. Neill-Concelman, vaak gebruikt op oudere netwerkkaarten.

BNF
Backus-Naur form
Notatievorm gebruikt om de syntaxis van programmeertalen te beschrijven. BNF werd in de jaren 60 ontwikkeld door John Backus en Peter Naur.

BO2K
Back Orifice 2000
Trojan horse programma van de hackersvereniging 'Cult of the Dead Cow'. Indien je PC er mee besmet geraakt, kunnen anderen je PC benaderen zolang je Internet-verbinding open staat.

BOB
* Baan On Board: applicatieserver van een bepaalde fabrikant voorgeconfigureerd met de Baan ERP-applicatie
* Break-Out Box: Een verloopfiche waarin de individuele draden tussen de pinnen kunnen worden aangepast.

BOCA
Borland Object Component Architecture

BOD
Bandwidth On Demand

body text
platte tekst
De categorie van tekst waaruit het grootste deel van een document bestaat.

BOF
Begin-Of-File

bogus
onzin

bold
vette tekst

BONDING
Bandwidth ON Demand INteroperability Group

Protocol voor het bundelen van meerdere ISDN B-kanalen tot één sneller kanaal. BONDING werd ontwikkel voor videovergaderen en vereist speciale hardware. Vandaag heeft men echter de voorkeur aan MLPPP.

bookmark
bladwijzer
Middel om de URL van een interessante webpagina in je browser op te slaan. Hierdoor kun je je favoriete paginas later snel heroproepen.

boolean
Verwijst naar de logicatheorie van Boole.

boolean operator
De logische operatoren AND, OR en NOT.

boolean search
Zoekopdracht aan de hand van de logische operatoren AND, OR en NOT.

Boole, George
Engelse wiskundige (1815-1864) die de grondlegger is van de Boolse algebra en hiermee de relatie aantoonde tussen logica en wiskunde.

BOOST
Borland Object Oriented Software Technology

boot drive
De drive waarvan de computer opstart, gewoonlijk de hard disk. Mogelijks ook diskette of CD-ROM.

booten
Het opstarten van een computer. Zie cold boot en warm boot.

BOOTP
Bootstrap Protocol
Protocol om de netwerkparameters van de verschillende werkstations in te stellen vanaf een centrale server. Opgevolgd door DHCP.

BOPS
Acroniem dat slaat op de 4 grootst ERP-fabrikanten: Baan, Oracle, Peoplesoft en SAP.

border
rand

BOS/TP
Bull Open Software Transaction Processor

BOSS
Billing and Order Support System

bot
Afkorting van robot. Slaat meestal op een programma die volledig zelfstandig het Internet afspeurt naar bepaalde zaken.

BOT
Begin-Of-Tape

bottleneck
flessenhals
De plaats waar een opstoppingsprobleem ontstaat, bvb. een trage harde schijf.

bounce
Als een e-mail niet bij de bestemmeling geraakt, komt het terug naar de verzender.

BPB
BIOS Parameter Block
Zie BIOS.

BPDU
Bridge Protocol Data Unit
BPDUs zijn berichten die worden uitgewisseld tussen bridges en routers die gebruik maken van het spanning tree algoritme. De informatie in de BPDU-pakketten wordt gebruikt om inefficiënte routes uit te schakelen.

BPI
Bits Per Inch

BPON
Broadband Passive Optical Network

BPR
Business Process Reengineering
Het continu aanpassen van de bedrijfsprocessen aan de dynamiek van de marktsituatie.

BPS
Bits Per Second
De snelheid waarmee een datacommunicatie verloopt, bijvoorbeeld bij modems.

BPSS
Basic Packet Switching Service

BPU
Branch Prediction Unit
Onderdeel van een microprocessor uitgerust met pipelines om sprongopdrachten te voorspellen , zodat foutieve pijplijnen zo min mogelijk voorkomen, en het prestatieverlies hiervan tot een minimum beperkt blijft.

brackets
De tekens < en >

branch
* spronginstructie
* een tak van een tree structure.

break
splitsing
Het onderbreken van de lopende tekst. We onderscheiden line break, column break en page break.

BRGC
Binary Reflected Gray Code

BRI
Basic Rate Interface
ISDN-verbinding geschikt voor thuisgebuik en kleine bedrijven. BRI bestaat uit 2 B-kanalen van 64 kbps en 1 D-kanaal van 16 kbps.

bricks and mortar
bakstenen en mortel
Een type van onderneming die via een traditionele fysieke aanwezigheid zaken doet, nl. een winkel. In tegenstelling met clicks and mortar.

bridge
Toestel dat twee gelijksoortige netwerken met elkaar verbindt, vaak ter bevordering van de performantie en de beveiliging.

BRIEF
Basic Reconfigurable Interactive Editing Facility

BRIO
Belgacom Reference Interconnect Offer
Het geheel aan voorwaarden voor het gebruik van het Belgacom netwerk door een andere operator.

broadband
breedband
Alles wat breder is dan een 4 kHz telefoonkabel. Coaxkabels kunnen gemakkelijk tot 300 MHz worden gebruikt, en worden ingedeeld in kanalen van 6 MHz: 3 Mbps voor analoge televisie en 1,4 Mbps voor audio van CD-kwaliteit.

broadcasting
uitzenden
Het versturen van informatie naar iedereen op het netwerk, o.a. gebruikt bij Ethernet en Token Ring. Zie ook unicasting en multicasting.

broadcast network
Type van netwerk, waarbij alle nodes hetzelfde comminicatiekanaal gebruiken. Boodschappen worden gelijktijdig verstuurd naar alle nodes op het netwerk. Tegengestelde van multicast network.

broken link
Een hyperlink die verwijst naar een onbestaande webpagina, vaak een verhuisde webpagina.

broken pipe

broncodering
Methode voor datacompressie waarbij bitstromen gemanipuleerd, rekening houdend met specifieke eigenschappen van de gegevens in kwestie. Meestal gaat het om lossy compression. Voorbeelden hiervan zij differentiële codering, transformaties en vectorkwantisering.

Brookdale
Codenaam voor de Intel i845 chipset die goedkope SDRAM-systemen mogelijk moet maken.

brouter
bridging router
Een toestel dat de functies van een bridge en router combineert. Een brouter routeert specifieke types van pakketten (bvb. TCP/IP) terwijl andere pakketten gewoon worden doorgegeven.

brownout
Kettingreactie van Internetservers die door overbelasting uitvallen en zo voor Internet-opstoppingen zorgen.

browser
Een clientprogramma om informatie te bekijken. Netscape Navigator en Microsoft Internet Explorer zijn webbrowsers: ze dienen om webpaginas te bekijken. ACDSee is een image browser. 'To browse' betekent bladeren.

browser-safe palette
Een kleurenpalet met 216 kleuren die er precies hetzelfde uitzien, zowel in Microsoft Internet Explorer als in Netscape web browsers.
BRS
Big Red Switch
Jargon voor de aan/uit-knop van een computer.

BS
* BackSpace: toets om een typefout te wissen
* Banded Signaling

BSAM
Basic Sequential Access Method

BSC
* Binary Synchronous Communication
* Base Station Controller: Een onderdeel van een GSM netwerk dat zorgt voor het ordelijk beheer van de verbindingen tussen mobiele telefoons en het netwerk. De BSC zorgt ook voor zogenaamde handovers van het ene basisstation naar een andere als de mobiele telefoon tijdens het gesprek van één cel naar een andere cel verplaatst.

BSCS
Bachelor of Science in Computer Science

BSD
Berkeley Software Distribution

BSI
British Standards Institute
Brits normalisatie-instituut, dat lid is van de ISO.

BSP
Bulk Synchronous Parallelism

B-spline
Afkorting voor Basic Spline
Systeem uit de CAD-wereld om elegante curves to maken. De controlepunten tussenin bepalen het pad van de kromme, maar zonder deze punten te raken, dus zoals magneten. Zie ook Bézier-curves.

BSS
Basic Service Set
Benaming voor een zendcel in een draadloos netwerk. Zie ESS.

BT
* British Telecom: Brits telecombedrijf
* Bus Terminator

BTAM
Basic Telecommunications Access Method

btoa
binary to ASCII
Unix-programma om binaire bestanden te coderen naar ASCII-formaat, bvb. om ze in een tekstbestand op te nemen. Zie ook atob.

BTS
Base Transceiver Station
Belangrijk onderdeel van een GSM-netwerk. De BTS zijn de antennes en de zenders/ontvangers met name de toegangspunten tot het netwerk.

BTX
Bildschirm TexT
Elektronisch informatiesysteem van de Duitse Bundespost uit 1980 die werkt via de combinatie telefoon en een televisie. Later hernoemt in Datex-J en sinds 1995 bekend als T-Online.

bubble jet
Ink-jet technologie gebaseerd op het gebruik van warmte om inkt te verdampen. De verdampte inkt wordt onder druk op het papier gespoten.

bubble sort
Simpel algoritme om een lijst te sorteren.

buffer
Tijdelijk geheugen, om snelheidsverschillen en tijdsverschillen op te vangen bij datatransmissie.

buffer flipping
Proces waarbij de grafische chip de frontbuffer en een backbuffer omwisselen. Zie ook triple buffering.

bug
Een fout in een programma, waardoor het anders of slecht functioneert, of soms zelfs crasht.

buggy
Een programma is buggy als het nogal veel bugs bevat.

bulkmail
Een e-mailbericht dat naar een groot aantal geadresseerden wordt verstuurd, vaak een nieuwsbrief of publiciteit.

bullet
opsommingsteken

bulletproof
Wordt gezegd van software die zware testen met succes heeft doorstaan.

bump map
Simpele textuur die de illusie van reliëf aan een oppervlak geeft.

bundled software
De gratis software die fabrikanten van hardware er gratis bijleveren. Een compleet product verkoopt immers beter.

burn-in
Testprocedure waarbij nieuwe computers alvorens de fabriek te verlaten een lange tijd in werking worden gesteld, om eventuele fabricagefouten tijdig op te sporen.

BURN-proof
Buffer UnderRuN proof
Sanyo-techniek waarbij de CD-R niet onbruikbaar wordt wanneer de datastroom onverhoopt wordt onderbroken tijdens het schrijven ervan.

burst
uitbarsting, ontlading
Een zeer kort signaal dat een behoorlijk grote hoeveelheid informatie transporteert.

burst rate
Maximale transmissiesnelheid op piekmomenten.

bus
Verbindingsmiddel tussen twee of meer elektronische eenheden voor de uitwisseling van signalen.

BUS
Broadcast Unknown Server
Een netwerkknooppunt dat elk willekeurig broadcast verkeer aankan. Dit verkeer wordt gerelayeerd naar alle knooppunten in een ELAN.

bus master
Een speciale module op een uitbreidingskaart die ervoor zorgt dat de diverse uitbreidingskaarten gelijktijdig kunnen werken.

button
knop
Een blokje of bolletje op een webpagina of in een programma waarop je kunt klikken om iets uit te voeren of elders heen te springen. Zie ook clickable image.

button bar
knoppenbalk

buzz word
modeterm
Modetermen worden vaak gebruikt voor marketing-doeleinden: plug & play, wap, data warehouse, e-commerce, etc.

BWM
Broadcast Warning Message

BWQ
Buzz Word Quotient
Aanduiding voor de hoeveelheid modetermen in een stuk tekst.

BXXP
Blocks eXtensible eXchange Protocol
BXXP (spreek uit Beep) is een raamwerk van protocollen gebaseerd op de meest succesvolle internetprotocollen als POP3 en HTTP. Met het BXXP-raamwerk zijn een boel van die elementen pasklaar gemaakt voor allerhande ontwikkelaars. Bijkomend voordeel is dat er verschillende mogelijkheden voorzien zijn om deze verschillende protocollen te combineren.

byte
Een reeks van 8 bits die een ASCII-teken of geheel getal tot 255 voorstelt.

C
Programmeertaal ontwikkeld bij Bell Laboratories in de jaren zeventig, waarmee het besturingssysteem Unix werd geschreven. Werkt snel en is machine-onafhankelijk. De syntax is toch wat moeilijker dan BASIC en Pascal.

C#
Nieuwe programmeertaal van Microsoft, die deel uitmaakt van haar .NET-architectuur. C# lijkt wel wat op C++ en Java.

C++
Objectgeörienteerde versie van C, ontwikkeld rond 1985 door Bjarne Stroustrup binnen AT&T. C++ is een hybride taal: je kunt er zowel imperatief (procedureel) als objectgeoriënteerd in werken. Andere objectgeoriënteerde talen zijn Smalltalk, Eiffel en Java.

CA
* Computer Associates: Amerikaans softwarebedrijf.
* Certification Authority: Organisatie dat authenticeringscertificaten uitreikt.

CAA
Chaotic Ansi Artists

cache
Klein maar snel geheugen dat gebruikt wordt als buffergeheugen tussen een snel apparaat (bvb. een computer) en trager apparaat (bvb. een harde schijf).

cache explorer
Programma waarmee je de pagina's kunt opvragen die in de disk cache van je web browser zijn opgeslagen.

CAD
* Computer-Aided Design: Software om met behulp van een computer te ontwerpen. Tekenpakket gebruikt door ingenieurs en architecten. Men onderscheid 2D en 3D.
* Computer-Aided Drafting
* Computer-Aided Dispatch

CADV
Combined Alternate Data/Voice

CAE
Computer-Aided Engineering

CAEM
Computer Aided Engineering and Manufacturing

CAI
Computer-Assisted Instruction

CAL
Client Access License: softwarelicentie voor Microsoft-clients
Computer-Assisted Learning

call back
Als de modem die je opbelt de verbinding verbreekt en je direct terugbelt.

call center
Telefooncentrale met geavanceerde computerintegratie. Vooral toepasbaar bij hulpdiensten, telemarketing en ondersteuningscentra. Voorziet meestal in de integratie met workflow-management (WFM).

CALRS
Centralized Automatic Loop Reporting System

CALS
Computer-aided Acquisition and Logistic Support

CalTech
California Institute of Technology
Tegenhanger van het Massachusetts Institute of Technology (MIT).

CAM
Computer Aided Manufacturing
Computergestuurde fabricage. Met een CAM-programma voer je uit wat met CAD ontworpen werd.

Camino
Codenaam voor de i820 chipset van Intel bedoeld voor de Katmai-processor met ondersteuning voor RDRAM en AGP4x. Zie ook Carmel en Whitney.

CAN
CANcel
ASCII-code

cancel
annuleren

cancelbot

CAP
* Carrierless Amplitude/Phase modulation: Modulatietechniek origineel gebruikt bij ADSL waarbij het signaal wordt opgedeeld in 3 delen, met name voice (0-4 KHz), upstream data, and downstream data. CAP is nu meestal vervangen door DMT.
* Competitive Access Provider
* Computer Aided Planning

CAPI
Common ISDN Application Programming
Driverstandaard voor ISDN.

Caps Lock
Toets om de lettertoetsen in hoofdletters te schakelen.

CaPSL
Canon Printing System Language
Printerbesturingstaal vergelijkbaar met HP-PCL.

CAPTAIN
Character And Pattern Telephone Access Information Network
Een Japans systeem voor Viewdata.
CAQ
Computer Aided Quality control

CAR
Committed Access Rate

carbon copy
Elektronische kopie van een e-mailbericht, genoemd naar het oud doorslagvelletje op basis van koolstof (carbon).

Cardbus
Cardbus is een specificatie waarbij de gegevensoverdracht van PCMCIA-kaarten wordt opgevoerd tot meer dan 100 MB/sec. Oudere 16-bit PCMCIA-kaarten halen slechts 20 MB/sec.

cardware
Speciale vorm van freeware waarvan de auteur enkel vraagt dat de gebruiker hem een postkaartje stuurt.

CARL
Colorado Alliance of Research Laboraties
Verbond van onderzoekslaboratoria in Colorado.

Carmel
Codenaam voor de i840 chipset van Intel. Zie ook Camino.

CAROT
Centralized Automatic Reporting On Trunks

carrier
Operator die zich beperkt tot het transport van telecom, spraak, data of multimedia.

carrier select
Op voorhand kiezen van een bepaalde operator, waarbij de gebruiker aan Belgacom aanduidt welke operator moet gebruikt worden voor welke oproepen.

carrier preselect
Het kiezen van een andere operator aan de hand van zijn prefixnummer.

cartridge
Verwisselbaar onderdeel van een apparaat, bvb. font cartridge, ink cartridge, memory cartridge en toner cartridge.

CAS
* Column Address Strobe: het fysiek opslaan van een geheuegenkolom in een geheugenmatrix.
* Communicating Applications Specification: Standaard in faxmodems.
* Computer Aided Screening
* Computerized Autodial System

cascade
waterval
Aanduiding voor een schakeling in serie.

Cascades
Pentium III processor in 0,18 µ kopertechnologie vanaf 700 MHz als opvolger van de Tanner. De Cascades wordt opgevolgd door de Foster.

CASE
Computer Aided Software Engineering Softwaretools om applicaties sneller te ontwerpen en eenvoudiger te onderhouden. Zie ook 4GL en RAD.

case sensitive
Hiermee bedoeld men dat er onderscheid gemaakt wordt tussen hoofd- en kleine letters. Bvb. Unix-paswoorden zijn case sensitive: 'sEcrEt' is niet hetzelfde als 'secret'.

CAST
Computer Aided Software Testing

CAST-128
Encryptiestandaard voor geheime sleutels genoemd naar zijn ontwikkelaars Carlisle Adams en Stafford Tavares. CAST gebruikt een 128-bit sleutel en is eigenlijk alleen via brute force te kraken.

CAT
* Computer Aided Testing
* Computer Aided Training
* Computer Aided Translation

Category 1
ISO-norm voor een kabel zonder prestatiecriterium.

Category 2
ISO-norm voor een kabel met een bandbreedte van 1 MHz.

Category 3
ISO-norm voor een kabel met een bandbreedte van 16 MHz.

Category 4
ISO-norm voor een kabel met een bandbreedte van 20 MHz.

Category 5
ISO-norm voor een kabel met een bandbreedte van 100 MHz. Geschikt voor 10/100 Mbit netwerken.

Category 6
ISO-norm voor een kabel met een bandbreedte van 200 MHz.

Category 7
ISO-norm voor een kabel met een bandbreedte van 600 MHz.

CATLAS
Centralized Automatic Trouble Locating & Analysis System

CATS
Cross Application Time Sheet
Toepassingsoverkoepelende module binnen SAP R/3.

CATT
Computer Aided Test Tool

CATV
Community Antenna Television
Amerikaanse term voor kabeltelevisie.

CAU
Computer Anarchists Underground

caustics
De lichtvlekken die ontstaan op gebogen objecten omdat het licht zich daar bundelt ten gevolge van reflectie of lichtbreking. Bijvoorbeeld als de wind waait over een wateroppervlak.

CAV
Constant Angular Velocity
Een schijfaandrijfsysteem met een constant hoeksnelheid en toerental. Dit betekent dat de data aan de binnenkant langzamer aan de leesknop passeert, dan die aan de buitenkant. De gegevensdichtheid neemt toe naarmate het middelpunt nadert. CAV is het tegenovergestelde van CLV.

CBAC
Context-Based Access Control
Eigenschap van bepaalde routers.

C-band
Frequentieband voor microgolven tussen 4 en 8 GHz.

CBC
Cipher Block Chaining

CBD
Component Based Development
Applicatieontwikkeling adhv. componenten.

CBDTPA
Consumer Broadband and Digital Television Promotion Act

CBDS
Connectionless Broadband Data Services
Type van WAN.

CBEMA
Computer and Business Equipment Manufacturers Association

CBIRS
Content Based Image Retrieval System
Software om beelden op basis van hun inhoud te zoeken, bvb. GIFT.

CBM
Commodore Business Machines
Bedrijf dat evolueerde van fabrikant in rekenmachines naar personal computers. Gekend van o.m. de Commodore PET, VIC-20, C-64 en de Amiga.

CBMS
Computer Based Message System
computergebaseerd berichtensysteem

CBR
* Constant Bit Rate: Gegevensoverdracht aan een constante snelheid. Het tegengestelde is VBR.
* Case Based Reasoning

CBT
Computer Based Training
Computergesteunde opleiding. Zie ook tutorial.

CC
* Carbon Copy: Hiermee kan je aangeven dat iemand een copie van een e-mail krijgt, gewoon ter informatie.
* Central Control
* Cost Center
* Country Code
* Cluster Controller: clusterbesturingseenheid
* Credit Card

CCC
* Chaos Computer Club: Duitse computerclub berucht voor zijn goede hackers.
* Community Computer Center
* Computer Control Center

CCD
* Charge Coupled Device: Chip met lichtgevoelige matrix waarmee beelden worden gedigitaliseerd. CCD's worden ondermeer gebruikt in camcorders en digitale fototoestellen.
* Customer Configuration Document

CCDP
Cisco Certified Design Professional

CCIE
Cisco Certified Internet Expert

CCIR
Consultative Committee for International Radio
Zie ITU-R.

CCIRN
Coordinating Committee for Intercontinental Research Networks
Forum voor samenwerking tussen Amerikaanse en Europese onderzoekcentra.

CCITSE
Common Criterium for for Information Technology Security Evaluation
Nu bekend als EAL4.

CCITT
Consultative Committee for International Telegraph and Telephone
Zie ITU-T.

CCN
Cluster Controller Node

CCNA
Cisco Certified Network Associate

CCNA
Computer Communications Network Center

CCNP
Cisco Certified Network Professional

CCOO
Comprehensive Cost of Ownership

CCP
Console Command Processor

CCS
* Calling Card Service
* Common Channel Signaling

CCSS7
Common Channel Signaling System 7
De basis van het telefoonnetwerk van Belgacom.

CCTAC
Computer Communications Trouble Analysis Center

CCTV
Closed Circuit TeleVision

CCU
Cache Controller Unit

CCUTF
Corrupt Computer Underground Taskforce

CCV
Calling Card Validation

C-Cube
Systeem voor digitale beeldcompressie.

CD
* Carrier Detect: Modemsignaal wanneer een draaggolf aanwezig is.
* Compact Disk: Handelsnaam voor een kunststof schijfje van 12 cm met een aluminiumlaag waarin de gegevens door middel van microscopische putjes worden vastgelegd. Oorspronkelijk ontworpen door Sony en Philips voor de opslag van geluid (CD-DA), maar nu ook in gebruik voor de opslag van gegevens (CD-ROM).

CDA
* Compound Document Architecture
* Crash Dump Analyzer

CDC
* Control Data Corporation
* Cult of the Dead Cat: virus
* Cult of the Dead Cow: hackergroep die 'Back Orifice' programmeerde.

CD-DA
Compact Disk Digital Audio
De specificatie van audio CD's is bepaald in het Red Book.

CDD
Common Data Dictionary

CDDI
Copper Distributed Data Interface
Het equivalent van FDDI op twisted pair.

CDE
Common Desktop Environment

CDF
* Channel Definition Format: bestandsformaat gebaseerd op XML voor push-technologie op het web.
* Consolidated Design File
* Context Dependent File

CDFS
Compact Disk File System
Bestandssysteem van een CD.

CD-I
Compact Disk Interactive
Optische informatiedrager waarop beeldinformatie (tekeningen, grafieken, foto's, video of animaties) wordt gecombineerd met geluid (muziek, spraak, geluidseffecten) en tekst. CD-I worden afgespeeld op een televisie met behulp van een CD-I speler. De specificatie van CD-I is vastgelegd in het Green Book.

CDIF
Case Data Interface Format

CDMA
Code Division Multiple Access
Technologie voor hoogwaardige digitale telefonie waarbij ieder station over de hele tijd kan beschikken over het volledige frequentiespectrum. Gelijktijdige transmissies worden met behulp van codetheorie van elkaar gescheiden. Zie ook WCDMA en TDMA.

CDP
Cisco Discovery Protocol

CDPD
Cellular Digital Packet Data
Draadloos computernetwerk gebaseerd op dezelfde technologie als dat van de mobiele telefonie.

CD-R
Compact Disk Recordable
Eenmalig beschrijfbare CD-ROM. Zie Orange Book.

CSDRAM
Cached DRAM
Geheugentype voorzien van een SRAM-buffergeheugen waardoor herhaaldelijke geheugenverzoeken sneller kunnen worden beantwoord.

CD-ROM
Compact Disk Read Only Memory
Opslagmedium met een capaciteit van ongeveer 650 megabyte, voor data, software, beeld en geluid. Bedoeld voor gebruik door een computer. De specificaties zijn vastgelegd in de Yellow Book. Voor uitwisselbaarheid moet tevens voldaan worden aan de ISO-9660 norm.

CD-ROM-XA
Compact Disk Read Only Memory Extended Architecture
CD-ROM met uitbreidingen op het Yellow Book en elementen uit Green Book (CD-I). Hiermee kunnen ondermer data CD's gemaakt worden met tussenliggende audio-fragmenten.

CD-RW
Compact Disk ReWritable
Herbeschrijfbare versie van een CD-ROM, tot 1000 keer.

CDS
Current Directory Structure

CDSL
Consumer Digital Subscriber Line
Rockwell's goedkopere variant van ADSL, omdat er geen splitter moet worden geïnstalleerd bij de eindgebruiker. CDSL maakt geen gebruik van DMT of CAP, maar haalt toch nog 1 Mbps downstream.

CD-V
Compact Disk Video
Compact disk met ongeveer 5 minuten analoge video en 20 minuten digitale audio. Meer bekend onder de naam laser disc.

CD-WO
Compact Disk Write Once
Eenmalig beschrijfbare CD-ROM, nu CD-R geheten.

CEDAR
Computer Enhanced Digital Audio Restoration

cel
Kleinste eenheid van informatie bij ATM-schakelingen. Elke cel bestaat uit een 5-byte header en 48 bytes informatie.

Celeron
Goedkope versie van de Pentium II processor bestemd voor de low-end markt. Zie ook Covington en Mendocino.

Centrex
Central Office Exchange Service
Centrex is een software van de openbare telefooncentrale die alle diensten levert die normalerwijze worden aangeboden door een PABX. De gebruiker heeft dus geen speciale uitrusting nodig, aangezien de lijnen, of ze nu analoog of digitaal zijn, rechtstreeks afkomstig zijn uit het openbaar netwerk.

Centronics
Genormeerde aansluiting voor computers en randapparaten. Hoofdzakelijk gebruikt om een printer aan te sluiten. Vaak ook gewoon parallele poort genoemd.

CEPIS
Council of European Professional Informatics Societies
Organisatie die in 1997 het ECDL in het leven riep.

CEPS
Color Electronic Prepress System

CEPT
Conference Europeane des Poste et Telecommunications
Samenwerkingsverband tussen 26 Europese PTT's, die voorstellen doet aan de ITU-T.

CERDIP
Ceramic DIP
chipverpakking

Cerf, Vincent
Wordt vaak als de vader van Internet beschouwd.

CERN
Centre Europienne pour la Récherche Nucléaire
Europees laboratorium voor deeltjesphysica te Genève waar in 1990 het World Wide Web werd geboren. Hier werktten Robert Calliau en Tim Berners Lee aan de concepten van HTML en HTTP.

CERT
Computer Emergency Response Team
Rampenbestrijdingsteam opgericht door DARPA in 1988 na het incident met de Internet-worm. Zoekt naar oplossingen voor allerlei beveiligingsproblemen.

CESDIS
Center of Excellence in Space Data and Information Sciences
Onderaannemer van de NASA gevestigd nabij het Goddard Space Flight Center in Greenbelt, Maryland.

CFB
Cipher Feedback

CFCA
Communications Fraud Control Association

CFML
ColdFusion Markup Language

CFR
Code of Federal Regulations

CFV
Call For Votes
Beslissingsstadium waar wordt opgeroepen tot stemmen over gedane voorstellen.

CGA
Colour Graphics Adapter
Videostandaard van IBM met 16 kleuren in tekstmode. De grafische mode ondersteunde tot 4 kleuren in een maximale van 640 x 200. Opgevolgd door MCGA, EGA en VGA.

CGI
Common Gateway Interface
Scripttaal om informatie uit te wisselen tussen databanken en HTML-documenten. CGI-scripts draaien niet lokaal, maar op de webserver.

cgi-bin
Unix-directory waarin meestal de CGI-scripts staan.

CGM
Computer Graphics Metafile
Standaard bestandsformaat voor grafische metafiles bekend als ANSI X3.122 uit 1986.

CGMP
Cisco Group Management Protocol

CGMS/A
Copy Generation Management System
Systeem voor beveiliging van analoge videostroomgegevens. Zie ook DTCP

channel
kanaal
* Logisch pad toegewezen door het besturingssysteem tussen een gebruikersproces en een fysisch apparaat, voor het uitwisselen van informatie tussen beide.
* Kanaal voor dynamische informatieverstrekking, gebruik makend van push-technologie.
* Spraakkanaal gebruikt bij IRC.

channel hopping
kanaalhuppelen
Het herhaaldelijk wisselen van IRC-kanalen door ongeduldige chatters.

CHAP
Challenge Handshake Authentication Protocol
Manier van authenticatie die een geautomatiseerde toegang mogelijk maakt, zonder dat je er een inlogscherm aan te pas komt. CHAP is veiliger dan PAP omdat de wachtwoorden versleuteld worden verzonden. CHAP wordt enkel ondersteunt door PPP-verbindingen.

CHAPS
Clearing House Automated Payment System
Brits systeem voor elektronische transacties tussen bankinstellingen. Bedoeld voor grote belangrijke transacties die nog dezelfde dag moeten worden afgewerkt.

chatbox
Webpagina speciaal ingericht om te chatten.

chatten
Babbelen op elektronische wijze via het Internet, wat betekent dat 2 of meerdere personen gelijktijdig tekstboodschappen kunnen uitwisselen met elkaar. Zie IRC.

cheat
Vals spelen in een computerspelletje.

checkbox
aankruishokje

checksum
Controlegetal berekend uit een blok gegevens, dat nuttig is bij foutdetectie.

CHINA
Communist Hackers In North America
hackersgroep

CHIPS
Clearing House Interbank Payment System
Amerikaans systeem voor elektronische transacties tussen bankinstellingen. De transacties worden nog dezelfde dag afgewerkt.

chipset
Een tweetal chips die de verschillende databussen van een PC besturen: de Northbridge en de Southbridge.

Chromalin
Een 'colourproof' systeem van DuPont.

chrominantie
Informatie over het kleur van beeldpunten. Neutrale grijstinten hebben geen chrominantie, enkel luminantie. Kleurbeelden zijn een combinatie van luminantie en chrominantie.

CHRP
Common Hardware Reference Platform

CHS
Cylinder Head Sector
Een combinatie van drie cijfers die de plaats van een informatieblok op een harde schijf aanduidt.

churn
Change & Turn
Zo gauw een nieuwe technologie kritische massa bereikt, breekt die door, waarna gevestigde technologieën aan belang inboeten.

CIA
Central Intelligence Agency

CIAC
Computer Incident Advisory Capability
Organisatie opgericht door het DOE in 1989 (na het incident met de Internet Worm) dat diensten levert inzake computerbeveiliging.

CIC
Carrier Indentification Code
Cijfercode die een telefonieaanbieder identificeert.

CICS/VS
Customer Information Control System/Virtual Storage
Systeemprogramma van IBM.

CIDR
Classless Inter-Domain Routing
Techniek om meerdere routers te groeperen tot één geheel, waardoor minder routeringsgegevens moeten worden bijgehouden. CIDR wordt ondermeer toegepast in BGP4.

CIELAB
Internationaal gestandardiseerde kleurruimte met alle zichtbare kleuren.

CIF
Common Intermediate Format
Internationale videostandaard. Zie QCIF.

CIFS
Common Internet File System

CIM
* Compuserve Information Manager
-Computer Integrated Manufacturing

CIO
Chief Information Officer

CIP
* Channel Interface Processor
* Certified Internet Professional: erkende opleiding van Novell.

ciphertext
geheimschrift
Versleutelde tekst, bekomen door het encrypteren van zgn. plaintext.

CIR
Committed Information Rate
Gegarandeerde bandbreedte zoals mogelijk via Frame Relay.

circular queue
cirkelvormige wachtrij
Tegengestelde van een linear queue.

CIRC
Cross-Interleaved Reed-Solomon Code
De enige foutcorrectie die nodig is voor voor CD-DA en ook gebruikt als eerste foutcorrectie in CD-ROM. Het gebruik van CIRC levert één niet-corrigeerbare fout op 10^9 bytes op.

circuit
Communicatiepad tussen twee of meerdere punten.

circular reference
Ontstaat wanneer een formule van een bepaalde cel in een spreadsheet verwijst naar zichzelf.

CIS
Compuserve Information Service
Zie CompuServe.

CISA
Certified Information Systems Auditor

CISC
Complex Instruction Set Computer
Microprocessorarchitectuur met veel ingewikkelde instructies. Algemeen beschouwd minder efficiënt dan RISC.

CIT
Computer Integrated Telephony

CIX
* Compulink Information eXchange: Britse elektronische dienst, vergelijkbaar met CompuServe.
* Commercial Internet eXchange: punten waar het globaal Internetverkeer wordt doorgegeven.

CL2
CAS Latency 2
Snelheidsaanduiding van SDRAM geheugenmodules. CL2 is sneller dan CL3.

CLASS
Centralized Local Area Selective Signaling

Class 1 faxmodem
In 1990 werden een aantal Hayes AT commando's goedgekeurd om een faxkaart te laten communiceren met een PC. Een Class 1 faxmodem maakt een verbinding en verzorgt de transmissie. Het rasteren en decoderen moet via de PC gebeuren, waardoor de PC nogal zwaar belast wordt.

Class 2 faxmodem
Bij deze standaard gebeurt ook het coderen en decoderen van het beeld, de foutcorrectie en lijnopvolging door de faxmodem, waardoor de PC haast niet meer belast wordt.

Class A
IP-adresruimte met 16 miljoen nodes voor zeer grote bedrijven, bvb 126.x.x.x.

Class B
IP-adresruimte voor bedrijven met 65536 adressen, bvb 12.34.x.x.
.


Class C
IP-adresruimte voor kleine bedrijven met 254 nodes, bvb 192.168.1.x.

Class D
IP-adresruimte voor met slehcts 1 node, bvb 224.123.123.123.

Classless IP addressing
Mechanisme waarbij een ISP een beperkt aantal IP-adressen kan toewijzen uit een Class A, Class B of Class C adresruimte, bvb 198.200.33.1 tot 198.200.33.24.

Clawhammer
Codenaam voor een nieuwe processor van AMD, bedoeld voor het desktopgamma.

CLEC
Competitive Local Exchange Carrier

CLI
* Calling Line Identification: Identificatie van wie u opbelt.
* Command Line Interpreter: Methode om een computer te besturen door opdrachten in te tikken op het toetsenbord. Tegenovergestelde van GUI.

clickable image
Plaatje waarop je met de muis kunt klikken, met een bepaalde actie als gevolg. Bijvoorbeeld een button of een image map.

clickrate
Het gemiddelde percentage dat een bepaalde hyperlink op een webpagina wordt aangeklikt.

clicks and mortar
Een type van onderneming die via een website zaken doet, ipv de traditionele manier: bricks and mortar.

clickstream
Het aantal pagina-oproepen tijdens het bezoek aan een website.

clickstream analysis
Analyse van het klikgedrag van de bezoekers op een bepaalde website.

CLID
Calling Line Identification

client
Een programma dat je gebruikt om contact te leggen met een server. Een webbrowser is een client om informatie van een webserver op te vragen.

client/server system
Een systeem dat bewust gebruik maakt van client- en serversoftware om de taken te verdelen.

CLIM
Common Lisp Interface Manager

CLIP
* Calling Line Identification Presentation: functie die het nummer van de oproeper op het display de ontvangende telefoon toont.
* Compressed Line Internet Protocol: De gecomprimeerde versie van SLIP.

clip art
Een verzameling kant-en-klare tekeningen die kan worden gebruikt om teksten te illustreren.

CLIR
Calling Line Identification Revocation
Je correspondent ziet je nummer niet omdat de CLIP functie wordt onderdrukt. Deze dienst is meestal een optie.

CLM
Career Limiting Move

CLNP
Connectionless Network Protocol
Netwerkprotocol voor de OSI protocol stack ontwikkeld door de ISO. CLNP is nogal gelijkaardig aan IP, met uitzondering van de NSAP-adressen.

CLNS
Connectionless Network Service
Synoniem voor SMDS.

CLOS
Common Lisp Object System

CLR
Cell Loss Ratio
In ATM, de verhouding tussen het aantal mislukte cellen en aantal succesvol verzonden cellen.

CLTP
Connectionless Transport Protocol
Het OSI-equivalent van UDP.

cluster
De kleinste opslageenheid op een gegevensdrager zoals een harde schijf.

CLUT
Color Look-Up Table
Tabel die het kleurenpalet van een bitmap bevat. Door gebruik van een CLUT kan ook aan beeldcompressie gedaan worden.

CLV
Constant Linear Velocity
Principe gevolgd door een cd-rom lezer. De gegevens op de schijf passeren de leesknop aan eenzelfde snelheid. De gegevensdichtheid is constant. Hierdoor draait de schijf sneller als de gegevens aan de binnenkant van de schijf moeten worden gelezen.

CMF
Creative Music Format

CMIP
Common Management Information Protocol

OSI network management protocol voor het controleren van heterogene netwerken.

CML
Chemical Markup Language
Branche-specifiek versie van XML

CMMS
Computerized Maintenance Management Software

CMMU
Cache/Memory Management Unit
Motorola-chip.

CMOS
Complementary Metal Oxide Semiconductor
Geheugenchip die heel weinig stroom verbruikt. Wordt in combinatie met een batterij gebruikt om de systeeminstellingen van je PC bij te houden.

CMP
* Cellular MultiProcessing: Serverarchitectuur ontwikkeld door Unisys, Intel en Microsoft.
* Certificate Management Protocol: X.509 standaard betreft PKI.

CMS
Color Management System
Systeem voor kleurbeheer.

CMT
Cellular Mobile Telephone

CMTS
Cable Modem Termination System

CMU
Carnegie-Mellon University

CMYK
Cyan Magenta Yellow Key
Kleurmodel van subtractieve kleurmenging aan de hand van de vier primaire drukkleuren: cyaan, magenta, geel en zwart. CMYK wordt toegepast bij de kleurendruk en is tegengesteld aan RGB.

CN
Change Notice

CNA
Certified NetWare Administrator: erkende opleiding van Novell voor netwerkbeheerder.

CNAPS
Co-Processing Node Architecture for Parallel Systems

CNC
Computerized Numerical Control

CNE
Certified Novell Engineer: erkende Novell-opleiding betreft het ontwerpen, installeren en configureren van Novell-netwerken.

CNI
* Certified Novell Instructor
* Common Network Interface

CNMI
Common Network Management Interface

CNN
Cable News Network

CNO
Cisco Networking Office
Cisco's productgamma voor de SOHO-markt, bestaande uit lichte hubs, switches, routers en firewall systemen.

CNR
Carrier to Noise Ratio

CNS
Central Nervous System

COAM
Customer Owned And Maintained
Term voor apparatuur dat eigendom is van de klant. Zie ook CPE.

coaxiale kabel
Een kabel waarbij de ene geleider de andere helemaal omringt. Coaxkabels kunnen hogere frequenties vervoeren tegen een grotere bandbreedte en over langere afstanden dan twisted pair kabel. Coaxkabels worden ondermeer gebruikt bij TV-distributie.

COBOL
COmmon Bussiness Orientated Language
Hogere programmeertaal, voornamelijk gebruikt voor administratieve toepassingen. COBOL werd in 1960 ontwikkeld door Grace Hopper, gebaseerd op Flow Matic.

cobweb site
Een website met een gedateerde inhoud en/of grafische vormgeving.

COCOT
Customer Owned Coin Operated Telephone

COD
* Career Opportunity Days
* Cash On Delivery

CODASYL
Conference On DAta SYstems Languages
Vooral gekend van hun definities inzake databanken.

CODE
Crackers of Digital Equipment
CODEC
* Coder and Decoder
* Compressor and Decompressor

COFF
Common Object File Format
Bestandsformaat.

CO-IPX
Connection Oriented IPX
ATM-protocol gebaseerd op IPX.

COLD
Computer Output to Laser Disk

collect call
Telefoonverbinding waarin de ontvanger de kosten betaalt.

colon
Het dubbele puntteken (:).

ColorKey
Een colourproof-systeem van 3M.

color palette
kleurenpalet
Tabel met de gebruikte kleuren in welbepaalde bitmap. Meestal 4, 16 of 256 kleuren.

ColorSync
Kleurbeheersysteem van Apple.

Colossus
Geheime Britse computer speciaal ontworpen voor crypto-analyse. Zie ook Enigma.

Coltan
Zeldzaam erts uit Ruanda, Burundi en Oeganda dat uitstekend geleid en hittebestendig is. Het wordt gebruikt in de fabricage van computers en GSM's.

column balance
kolomevenwicht
Deze functie dwingt af dat een tekst zich netjes verdeeld over de kolommen, zodat overal dezelfde ruimte wordt benut.

column break
Het onderbreken van de lopende tekst om een nieuwe kolom te forceren. Zie ook line break en page break.

COM
* Component Object Model: Objectarchitectuur van Microsoft.
* Computer Output on Microfilm: Het afdrukken op microfilm.

COMDEX
COMputer Dealer's Exposition
Amerikaanse computerbeurs.

COMET
Cornell Macintosh Emulator for Terminals
Telnet-versie van Cornell voor de Mac met 3270 terminalemulatie voor communicatie met IBM mainframes.

command line
opdrachtregel

Commodore
Succesvolle fabrikant van homecomputers uit de jaren 1980-1986. Produceerde ondermeer de PET, VIC-20, Commodore 64 en de Amiga-reeks. Concurrent van Atari, Tandy en Sinclair.

communicatie
Transmissie van informatie.

compatible
Twee hardware-apparaten zijn compatibel als ze op elkaar kunnen aangesloten worden. Twee software-programma's zijn compatibel als ze gegevens met elkaar kunnen uitwisselen. Bepaalde software is compatibel met bepaalde hardware als de combinatie samenwerken kan. Zie ook backward compatble en upward compatible.

compiler
Programma dat broncode van een hogere programmeertaal vertaalt naar machinetaal.

COM port
Seriële poort van een PC, meestal voor het aansluiten van een muis, modem, printer of plotter. De connector is ofwel van het type DB-25, DB-9 of PS/2.

composite
Samenstelling van afbeeldingen, grafische voorstellingen en tekst.

composite image
Een foto of andere afbeelding die is opgebouwd uit een combinatie van verschillende beelden.

composite video
Samengesteld beeldsignaal waarbij de kleureninformatie gecombineerd naar de monitor gestuurd wordt. Tegengestelde van een RGB-signaal.

compound document
Een document die OLE objecten bevat (linked or embedded).

compressie
Techniek om grote bestanden kleiner te maken, waardoor ze minder schijfruimte innemen en ook sneller kunnen worden verstuurd. Bestanden worden gecomprimeerd met behulp van speciale algoritmes die frequent voorkomende gegevens in het bestand omzetten in kleinere codes. Diezelfde programma's kunnen ook decomprimeren, bvb. WinZip.

compression artifact
Een storing die soms optreedt bij het comprimeren van audio, foto's of video, omdat gebruik wordt gemaakt van lossy compression.

CompuServe
Amerikaanse aanbieder van diensten via elektronische weg. Begonnen als BBS, maar werkt nu via het Internet.

computer
Elektronisch toestel voor informatieverwerking
Een typische computer is uitgerust met een verwerkingseenheid, geheugen en enkele apparaten voor invoer/uitvoer van gegevens.

concatenate
aaneenschakelen
Het samenvoegen van twee of meerdere tekenreeksen. Bvb. "Lex" + "icon" = "Lexicon".

connect time
De tijdsduur van een bepaalde verbinding.

CONP
Connection-Oriented Network Protocol
OSI-protocol

CONS
Connection-Oriented Network Service
OSI-protocol dat verbindingsgerichte handelingen verricht voor protocollen op hogere lagen.

CONOPS
CONcept of OPerationS

console
Beeldscherm en toetsenbord om het systeembeheer te doen van een minicomputer of mainframe.

contention
Toegangsmethode waarbij netwerkapparatuur moet strijden met andere voor de toegang tot het fysieke medium.

content provider
Aanbieder van informatie op het Internet.

contiguous
aaneensluitend
Meestal gebruikt om opeenvolgende geheugenblokken of schijfsectoren aan te duiden.

contrast
Verschil tussen de donkerste en lichtste delen van een beeld.

controller
Geheel van elektronische schakelingen die een bepaald randapparaat besturen, bvb. een hard disk controller.

conventional memory
De eerste 640 KB van het geheugen op een IBM-compatibele PC. Deze grens werd doorbroken via expanded memory en extended memory.

cookbook
Een soort van handleiding over een bapaald onderwerp.

cookie
koekje
Een klein tekstbestand die op je computer wordt geplaatst door een bepaalde webserver. Dient voor identificatie, het verzamelen van statistische gegevens over je bezoeken aan de website in kwestie of het personaliseren ervan.

COOS
Commanded OOS

Coppermine
Codenaam voor een Pentium II processor gefabriceerd in 0,18 µ-kopertechnologie. Bestaat uit 28 miljoen transistors gefabriceerd met 0,18 µ kopertechnologie als opvolger van de Katmai. De chip is verpakt in een FC-PGA-behuizing op een SECC2-module voor moderborden met een PGA-370 socket. Op.

coprocessor
Extra processor dat bepaalde taken van de hoofdprocessor overneemt. Bvb. een grafische coprocessor of een math coprocessor.

COPS
Common Open Policy Service
QOS policy exchange protocol voorgesteld als IETF-standaard.

copyleftt
Het recht om software aan te passen en verder te distribueren met de verplichting de oorspronkelijke makers te vermelden. Het begrip is afkomstig van de Free Software Foundation en is ondermeer terug te vinden in GNU en Linux.

copyright
Auteursrecht die je een wettelijke bescherming biedt dat je product door anderen zou gepikt worden om zich te verrijken.

CORBA
Common Object Request Broker Architecture
OMG-standaard voor de gegevensuitwisseling tussen objecten van gedistribueerde toepassingen.

core frequency
Interne frequentie van de processor, tot stand gebracht door vermenigvuldiging van de FSB-frequentie.

CORP
Creators of Revolutionary Pictures

corps
lettergrootte, uitgedrukt in punten.

corrupt file
Een bestand dat beschadigd is en waarmee de software geen weg meer kan.

COS
* Class of Service
* Corporation for Open Systems

COSE
Common Open Software Environment

COTS
* Connection Oriented Transport Services
* Commodity Off-The-Shelf: computerproducten die gemeengoed geworden zijn en dus in iedere computerwinkel om de hoek verkocht worden.

courseware
Educatieve programmatuur

Covington
Codenaam voor de eerste Intel Celeron-processor aan 266 MHz, een Pentium II zonder L2-cache.

CPC
Collaborative Product Commerce
Nieuwe categorie van software die gebruik maakt van Internettechnologie om ingenieurs, werknemers, klanten en leveranciers te laten samenwerken tijdens de volledige levensduur van een product: ontwikkeling, productie, marketing, verkoop en dienst-na-verkoop.

CPE
Customer Premises Equipment
Apparatuur eigendom van een firma die zich ten huize van de klant bevindt, bvb. de kabelmodem bij Telenet-klanten.

CPFR
Collaborative Planning, Forecasting en Replenishment
Op regels gebaseerde softwareroutines die voorspellingen en behoeften genereren aan de hand van historische inkooppatronen.

CPH
Cost Per Hour

CPI
* Characters Per Inch: aanduiding voor o.a. de snelheid van matrixprinters
* Common Programming Interface
* Corrupt Programming International: hackersgroep

* Cyberspace Policy Institute

* Cycles Per Instruction

CP/M
Control Program for Microcomputers: Besturingssysteem van Digital Research dat gebruikt werd door de eerste microcomputers, bvb. de Osborne 1. Voorloper van MS-DOS.
CMP
* Cost Per Minute

CPL
Cnaps Programming Language
Zeldzame programmeertaal.

CPNIE
Called Party Number Information Element

CPP
Combinet Proprietary Protocol

CPPM
Copy Protection for PreRecorded Media
Kopieerbeveiliging door versleuteling DVD-ROM.

CPRM
Copy Protection for Recordable Media
Initiatief voor kopieerbeveiliging.

CPS
Characters Per Second
Snelheidseenheid van matrixprinters, etc.

CPSI
Configurable PostScript Interpreter

CPSR
Computer Professionals for Social Responsebility
Organisatie die zich bezig houdt met de sociale gevolgen van computergebruik in het algemeen en het gebruik van Internet in het bijzonder.

CPU
Central Processing Unit
Ander woord voor microprocessor. Bestaat uit hoofdzakelijk uit de ALU en een aantal registers.

CR
Carriage Return
ASCII-code voor een nieuwe paragraaf.

crapplet
Slecht gemaakte of waardeloze applet.

crash
Het vastlopen van een computer. Als het programma abnormaal stopt of niet meer reageert op de gebruiker.

crawler
Een programma dat het Internet afschuimt naar informatie.

Cray
Gekende merknaam van supercomputers.

CRC
Cyclic Redundancy Code
Cyclische redundantiecode of polynomiale code
Systeem van foutcontrole op gegevensblokken. Is gebaseerd op polynomen.

CRC-12
CRC gebaseerd op de polynoom x^12+x^11+x^3+x^2+x+1. Wordt gebruikt bij een tekenlengte van 6 bits.

CRC-16
CRC gebaseerd op de polynoom x^16+x^15+x^2+1. Wordt gebruikt bij een tekenlengte van 8 bits.

CRC-CCITT
CRC gebaseerd op de polynoom x^16+x^12+x^5+1. Een 16-bits controlegetal vangt alle enkele en dubbele fouten op, alsook alle burstfouten met een lengte van 16 bits of kleiner.

CREN
Corporation for Research and Educational Networking
Het resultaat van de fusie tussen BITNET en CSNET.

CRIMM
Continuity RIMM
Het resultaat van de fusie tussen BITNET en CSNET.

crippleware
Een shareware-programma waarvan de mogelijkheden beperkt zijn, om je sneller aan te zetten tot registratie.

crisp
Scherp maken van delen van een beeld.

CRISP
Complex Reduced Instruction Set Processor
Mengeling tussen CISC en RISC.

CRL
Certification Revocation List
Lijst op een LDAP-server om een account met uitgelekt paswoord of een gestolen smartcard in te trekken.

CRM
Customer Relationship Management
Het beheer van klantenrelaties. Het behouden van klanten is al even belangrijk als het aantrekken van nieuwe!

crop marks
Kruisvormige lijnen op een gedrukt blad, die aangeven hoe de randen moeten worden afgesneden.

cross assembler
Assembler die machinecode aanmaakt voor een ander type processor dan waarop het zelf draait.

crosshair
richtkruis
Hulpmiddel gebruikt in tekenpakketten.

cross-platform
Mogelijkheid om een applicatie op verschillende computersystemen (platforms) te gebruiken (bv. Sun, PC en Mac).

crossposting
Het versturen (posten) van éénzelfde artikel in meerdere nieuwsgroepen.

crosstalk
diafonie of overspraak
Interferentie tussen twee signalen.

CRS
Computerized Reservation System
Systeem voor het boeken van reizen via het Internet.

CRT
Cathode Ray Tube
Katodestraalbuis op basis van een elektronenkanon, vormt het hart van elk traditioneel beeldscherm.

CRTC
Cathode Ray Tube Controller
Chip die het monitorsignaal genereert aan de hand van de gegevens opgeslagen in de front buffer.

Crusoe
Codenaam voor een reeks van processoren van het bedrijf Transmeta, o.a. de TM 3120 en de TM 5400. Deze processoren met een laag stroomverbruik zijn speciaal bedoeld voor gebruik in allerlei draagbare toestellen.

crypto-analyse
De kunst van het kraken van een geheimschrift.

cryptography
cryptografie
De wetenschap van het opstellen van geheimschriften en het versleutelen van informatie.

cryptologie
De overkoepelde wetenschap van cryptografie en cryptoanalyse.

CS
* Chip Select: Signaal op een bepaalde chip te activeren.
* Code Segment: Geheugenblok voor programmacode.
* Convergence Sublayer: Sublaag van AAL.

C/S
Gangbare afkorting voor de client/server architectuur.

CSA
Canadian Standards Association

CSDN
Circuit Switched Data Network
circuitgeschakeld gegevensnetwerk

CSE
Certified System Engineer

CSIRT
Computer Security Incindent Response Team
Team van experts inzake computerbeveiliging die in actie treden als er een incident gebeurt in hun regio. Zie FIRST.

CSLIP
Compressed Serial Line Internet Protocol
Gecomprimeerde vorm van SLIP, ongeveer even snel als PPP. CSLIP staat beschreven in RFC 1144.

CSMA/CA
Carrier Sense Multiple Access with Collision Avoidance
Netwerkprotocol gebruikt bij draadloze netwerken. Zie IEEE 802.11 en WLAN.

CSMA/CD
Carrier Sense Multiple Access with Collision Detection
Netwerkprotocol dat de basis vormt van Ethernet. Alle aangesloten apparaten luisteren continu en zwijgen tijdelijk zodra ze activiteit horen.

CSNET
Computer Science Network
Netwerk ontstaan in 1981 door samenwerking van computergeleerden van de universiteiten van Delaware, Winsconsin, Purdue en RAND Corporation. CSNET en BITNET vormen nu samen CREN.

CSNW
Client Service for NetWare

CSR
Cell Switch Routing
Routing-protocol van Toshiba.

CSRAM
Clock Synchronous RAM
Geheugentype voor gebruik in L2-caches vanaf 400 MHz omdat PB-SRAM hiervoor niet geschikt is.

CSS
* Cascading Style Sheets: Standaard omtrent stijlbladen voor webbrowsers.
* Content Scrambling System: Versleutelingssysteem toegepast op ongeveer een kwart van de DVD-ROMs om het copiëren tegen te gaan. Hackers en cryptologen hebben dit reeds gekraakt. Zie ook regiocode.

CST
Code Segment Table

CSU
Channel Service Unit

CSV
Comma Separated Value
Gegevensformaat waar de verschillende velden gescheiden zijn door comma's.

C&T
Chips and Technologies

CT
* Computer Tomography
* Cordless Telephony

CT0
Cordless Telephony 0
Systeem voor draadloze telefonie via analoge tranmissie over twee afzonderlijke kanalen. Het frequentiegebied loopt van 31,2 tot 40,1 MHz verdeeld in 20 kanalen van 25 kHz. Het bereik was 50 tot 150 meter. CT0 werd al gauw opgevolgd door CT1.

CT1
Cordless Telephony 1
Eerste Europese standaard voor draadloze telefoons uit 1983. De analoge transmissie kiest automatisch uit 40 kanalen met een bandbreedte van 25 kHz. CT1 is minder storingsgevoelig dan CT0 en ook beter beveiligd. CT1 werd opgevolgd DECT.

CT3
Cordless Telephony 3
Amerikaanse norm voor draadloze telefonie. CT3 komt overeen met het Europese DECT.

CTB
Composed Triple Beat

CTCP
Client-To-Client Protocol

CTI
Computer-Telephony Integration
Integratie van een telefoonsysteem met de computer van het bedrijf. Bvb. bij klantenonthaal, telesales of een call center.

CTMS
Carrier Transmission Measuring System

CTO
Call Transfer Outside

CTOS
Convergent Technologies Operating System

CTRCO
Calculating Tabulating and Recording Company
De vroegere naam van de firma IBM, vòòr 1924.

CTRL
Control
Afkorting voor een speciale toets van het toetsenbord.

CTS
* Clear To Send: Signaal gebruikt bij datacommunicatie via modems.
* Carpal Tunnel Syndrome: Ziekte die ontstaat door de pols te lang te belasten bij het werken met een toetsenbord.

CTSS
Cray Time Sharing System

CUA
Common User Access
Standaard bedieningsinterface voor programma's met menubalk en neerklapmenu's zoals bedacht door IBM. Later overgenomen ieder deftig DOS-programma en ook gebruikt in Microsoft Windows.

CUD
Computer Underground Digest

CUG
Closed User Group
Besloten gebruikersgroep
Groep van gebruikers die toegang heeft tot een niet-publieke dienst.

CUI
Character User Interface
Gebruikersinterface die gebaseerd is op ASCII-tekens en geen icoontjes heeft. Tegengestelde van GUI.

CUP
Competitive Upgrade
Upgrade-licentie van Microsoft, bijvoorbeeld van Wordperfect naar Word. Zie ook PUP en VUP.


CUPS
* Common Unix Printing System: opvolger van de LPR-architectuur.
* Connection Updates Per Second

cursor
Speciaal teken op het beeldscherm, dat de huidige positie aanduidt. Meestal een knipperend streepje, pijltje of blokje.

cursor keys
De pijltjestoetsen die de cursor besturen.

CU-SeeMe
Programma om videoconferenties te houden via het Internet.

CUSI
Configurable Unified Search Engine
In Nederland ontwikkelde metazoekmachine.

cut and paste
knippen en plakken
Het elektronisch overhevelen van blokken tekst via het Windows-klembord.

CVF
Compressed Volume File

CVM
Cisco Voice Manager

CVS
Concurrent Versions System
Systeem voor versiebeheer van programma's, waar de broncode door meerdere personen teglijkertijd onder handen wordt genomen.

CVSM
Cisco Visual Switch Manager

CW
Cyber Warriors

CWIS
Campus Wide Information Service/System

cyber café
Een café uitgerust met computers en een Internet-aansluiting.

cybercop
Politieman die naar criminele activiteiten op het Internet zoekt.

cybernaut
Samentrekking van cyberspace en astronaut. Een reiziger in cyberspace.

cybersex
Activiteit op het Internet gaande van het chatten omtrent erotiek, tot het hebben van virtuele sex met speciale attributen, bvb. een data glove.

cyberspace
Synoniem voor het Internet. Komt uit het SF-boek 'Neuromancer' van William Gibson.

cybrarian
Samentrekking van cyberspace en librarian. Dus iemand die het Internet afspeurt naar informatie.

DA
Destination Address
Het veld in een gegevenspakket dat de bestemmeling aangeeft.

DAA
Distributed Application Architecture

DAB
Digital Audio Broadcasting

DAC
Digital-to-Analog Converter

DACS
Digital Access Cross-connect System
Een digitaal schakelsysteem voor T1-lijnen. DACS kan ook verbindingen leggen met DS-0 kanalen.

DAE
Digital Audio Extraction
Het proces waarbij de tracks van een audio CD met behulp van een CD-ROM speler softwarematig kunnen worden gelezen en omgezet in WAV-geluidsbestanden. Meer gangbare termen voor DAE zijn grabben of rippen.

daemon
Hulpprogramma dat voortdurend op de achtergrond actief is voor het uitvoeren van routinematige verwerkingstaken, vaak op een Unix-machine. Eén van de eerste daemon was de Disk And Execution MONitor (jawel DAEMON). Demonen zijn de duivelse geesten uit de Griekse mythologie.

DAF
Destination Address Field

DAFS
Direct Access File System

DAI
* Digital Audio Interface
* Microcomputer van Belgische makelij daterend uit de jaren 1983.

DAIS
Distributed Automatic Intercept System

daisy chain
Systeem waarbij meerdere randapparaten aan een computer verbonden worden via een lus.

daisy wheel printer
Printer met margrietwiel: een wieltje met een letter of teken op iedere spaak. Vanwege de trage snelheid al vlug vervangen door matrix printers.

DAM
Data Acquisition and Monitoring

DAMQAM
Dynamically Adaptive Multicarrier Quadrature Amplitude Modulation

DANTE
Delivery of Advanced Networking Technology to Europe
Europees netwerk ter ondersteuning van het wetenschappelijk onderzoek.

DAO
* Data Access Objects
* Disk At Once: brandmethode waarbij een ganse CD in één schrijfoperatie wordt aangemaakt, zonder dat de schrijflaser wordt uitgeschakeld. Tegengestelde van TAO.

DAP
Data Access Protocol

DAR
Damage Assessment Routines

DARPA
Defence Advanced Research Projects Agency
Onderzoeksproject van het Amerikaanse leger, onder meer verantwoordelijk voor ARPANET, de voorloper van Internet.

DARU
Distributed Automatic Response Unit

Darwin
Codenaam van een nieuw open source besturingssysteem van Apple die ook zal werken op Intel-systemen.

DAS
Dual Attachment Station

DASD
Direct Access Storage Device
Geleerde term voor een harde schijf (IBM).

dash
min-teken (-).

DASS
Direct Access Secondary Storage

DAT
* Digital Audio Tape: Bandje van 4 mm voor digitaal geluid. Hetzelfde bandje wordt ook gebruikt voor data en heet dan DDS. Zie ook QIC en DLT.
* Dynamic Address Translation: Firmware in harde schijven voor dynamische adresvertaling.

database
gegevensbank
Eén of meerdere computerbestanden met daarin gestructureerde gegevens.

database server
Een computer van het netwerk die zijn database deelt met andere gebruikers van het netwerk.

datacompressie
Het kleiner maken van gegevens voor transmissie of opslag. Er is een onderscheid tussen entropiecodering en broncodering. Zie ook RLE, LZW, FFT en DCT.

data glove
Handschoen voorzien van sensoren die bewegingen omzet in digitale bevelen in een virtuele wereld op een computerscherm, bvb. voor het beoefenen van cybersex.

datagram
Samentrekking van data en telegram. Reeks van gegevenspakketten dat over het netwerk wordt verzonden, desnoods uit volgorde. Zie ook packet switching. Zie ook UDP.

dataholic
Samentrekking van data en alcoholic. Term voor een persoon die verslaafd is aan informatie en dus continu het Internet afspeurt naar meer.

data mart
Variante op een data warehouse. Is kleiner van omvang, omdat het enkel gegevens bevat die beantwoordt aan de specieke behoeften van een welbepaald departement. Data marts worden gevoed door de gegevens vervat in het data warehouse.

data mining
Een bottom-up proces dat poogt om onbekende, zakelijk relevante en interessante patronen in data te ontdekken. Zo kom je allerlei zaken te weet, waaraan je zelf nooit gedacht had. Zie ook OLAP.

data warehouse
Opslagplaats met historische bedrijfsgegevens die gevoedt wordt door verschillende bronnen en toepassingen. Wordt gebruikt om data marts te voeden, of ingezet bij EIS, DSS en OLAP-programma's.

DAU
Dumbest Assumable User
Domst denkbare gebruiker.

DAWN
Distributed Architecture Wide Area Network

dB
decibel
Een logaritmische maateenheid voor de verhouding tussen twee krachten, bvb. voor signaalversterkers of de signaal/ruis verhouding.

DBA
Data Base Administrator
Beheerder van de databanken.

DBCB
Data Base Control Block

DBCC
DataBase Consistency Checker

DBDL
Data Base Definition Language

DBMS
Data Base Management System

DBSL IF
Data Base SQL Library Interface

DBTG
Data Base Task Group

DC
Direct Current
gelijkstroom
Het soort stroom dat we verkrijgen uit batterijen. Tegengestelde van AC.

DCA
Document Content Architecture

DCAF
Distributed Console Access Facility

DCC
* Data Collection Computer: Computer die gegevens van allerhande meetapparatuur verzameld.
* Direct Cable Connection: Softwaremodule in Windows 9x om twee PC's met elkaar te verbinden via de parallele of seriële kabel, of desnoods draadloos via infrarood.
* Digital Compact Cassette: Kleine cassette met digitale informatie.

DCC Chat
Direct Client to Client Chat

DCD
Data Carrier Detect
Modemsignaal indien de draaggolf gedetecteerd wordt.

DCE
* Data Communications Equipment: Toestel dat twee DTE's met elkaar verbindt. Verwijst meestal naar een modem.
* Distributed Computing Environment: Softwareomgeving geleverd door het OSF voor het ontwikkelen, onderhouden en uitvoeren van gedistribueerde applicaties op diverse Unix-machines.

DCI
Display Control Interface
Technologie ontwikkeld door Microsoft en Intel die videobeelden direct doorgeeft aan de video frame buffer op de videokaart in plaats van langsheen de GDI

DCL
DEC Command Language

DCM
Distributed Computing Model

DCOM
Distributed Component Object Model
Standaard objectarchitectuur van Microsoft.

DCS
* Data Communication Services
* Decision Support System

DCT
Discrete Cosine Transformation
Wiskundige tweedimensionele transformatie die de basis vormt voor de beeldcompressie van JPEG-bestanden.

DCU
Diagnostic Control Unit

DD
Double Density
Diskettes van dubbele densiteit bevatten 360 KB in 5.25 inch versie, en 720 KB in 3.5 inch versie. Wordt enkel nog gebruikt op de stokoude PC's. Zie ook SD, HD en ED.

DDA
Distributed Data Access

DDB
* Device Dependent Bitmap
* Device Descriptor Block

DDC
Display Data Channel
VESA-standaard waarbij de monitor via de monitorkabel zijn technische gegevens naar de PC verstuurt.

DDE
Dynamic Data Exchange
Standaard waarmee Windows-applicaties dynamisch gegevens kunnen uitwisselen (Microsoft). Bvb. wijzigen van de cijfers in een spreadsheet, wijzigt automatisch de cijfertabel in het daaraan gekoppelde tekstdocument.

DDES
Digital Data Exchange Standard
Een datacode die het uitwisselen van beelddata tussen verschillende systemen zonder conversie mogelijk maakt.

DDFF
Distributed Disk File Facility

DDIF
Digital Document Interchange Format

DDK
Device Driver Kit (Microsoft Windows)

DDL
Data Definition Language

DDM
Distributed Data Management

DDN
* Defense Data Network: Netwerk dat diverse militaire installaties verbindt. Bestaat uit MILNET, andere delen van Internet en een reeks van geheime netwerken die geen deel uitmaken van Internet.
* Digital Data Network

DDNS
Dynamic Domain Name Server

DDP
Datagram Delivery Protocol

DDR
* Double Data Rate: Type van DRAM die dubbel zo snel werkt als gewone SDRAM geheugenchips.
* Dial on Demand Routing: Als de router de ISDN-lijn enkel activeert wanneer het nodig is.

DDS
Digital Data Storage
Magneetbandje van 4 mm voor gegevensopslag. Equivalent van DAT.

DDT
Dynamic Debugging Tool
CP/M utility

dead link
Een link naar een web page die niet meer bestaat, waarvan de server niet reageert of verhuisd is naar een ander adres.

deadlock
Een blokkering van het computersysteem die ontstaat wanneer het besturingssysteem dezelfde systeembronn vrijgeeft aan meerdere processenn, zodat geen enkel proces erin slaagt zijn taak af te handelen.

debunker
Betweter newsgoup-deelnemer of chatter die andere deelnemers tracht te kleineren.

debugger
Hulpprogramma om fouten uit programmatuur te halen. Zie bug.

debugging
Het verwijderen van fouten uit programma's.

DEC
Digital Equipment Corporation
Amerikaans computerbedrijf bekend geworden met hun PDP en VAX microcomputers en later met VT, Alpha en Alta Vista. Digital is intussen overgenomen door Compaq.

DECN
Discard Eligibility Congestion Notification

decompressie
Techniek om gecomprimeerde bestanden weer uit te pakken tot hun oorspronkelijke vorm en grootte. Zie compressie.

DECNET
Een reeks van netwerkprotocols van DEC
.

decryption
Tegenovergestelde van encryption. Het ontcijferen van versleutelde gegevens tot het origineel.

DECT
Digital European Cordless Telecommunication
Europese standaard voor draadloze telefoons uit 1992. Maakt gebruik van digitale transmissie in de band van 1880 tot 1900 MHz. DECT komt overeen met Amerikaanse CT3-norm. Alle DECT-producten zijn gebaseerd op de overkoepelende GAP-standaard.

DECUS
Digital Equipment Corporation User's Society

dedicated software
Programmatuur dat voor een specifiek doelgebied is geschreven.

de-facto standard
Standaard die niet officieel werd bepaald, maar ontstond door zijn populariteit op de markt en aldus op grote schaal wordt gebruikt. Tegengestelde van de-jure standard.

default
Standaardwaarde of fabrieksinstelling van een parameter, tenzij de gebruiker daar verandering inbrengt.

Deerfield
Codenaam voor de Intel IA64-processor die de Madison moet opvolgen.

deflection routing
Beter gekend als hot potato routing.

degaussing
Het ontladen van latente magnetische velden die zich opstapelt in een monitor. Elimineert meteen mogelijke kleurenvertekeningen.

de-jure standard
Standaard die officieel werd bepaald door een erkend standardiseringsinstituut. Tegengestelde van de-facto standard.


DEK
Data Encryption Key

delimiter
begrenzingsteken
Speciaal teken dat gebruikt wordt om verschillende gegevens te scheiden.

Delphi
Computertaal ontwikkeld door Borland gebaseerd op Pascal, als tegenhanger voor Microsoft's Visual Basic.

DEM
Dynamic Enterprise Modeling

denial-of-service attack
Een methode om een server plat te leggen door snel en herhaaldelijk informatie op te vragen, waardoor de server uiteindelijk bezwijkt. Zie ook distributed denial-of-service attack.

DES
Data Encryption Standard
Amerikaanse encryptiestandaard, ontwikkeld in 1972 door IBM en in 1977 aanvaard door het NIST als officiële overheidsstandaard. Maakt gebruik van een 64-bit blokvercijfering en een 56-bit sleutel. Zie ook DESX, 3DES, Blowfish, IDEA en RSA.

descender
staart
Het gedeelte van een letter dat naar onderen uitsteekt, bvb. bij de letter g. Zie ook ascender.

descending
Aflopende sorteervolgorde. Van groot naat klein. Tegengestelde van ascending.

Deschutes
Codenaam voor de vernieuwde CPU-core van een Intel Pentium II processor.

desktop
bureaublad

DESX
Verbeterde vorm van DES-encryptie, die gebruik maakt van een 64-bit sleutel. Zie ook 3DES en IDEA.

device driver
Stuurprogramma dat de schakel vormt tussen de hardware en het operating system.

DFA
Design for Assembly
Zie ook DFT en DFM.

DFB
Direct Frame Buffer

DFC
Data Flow Control

DFD
Data Flow Diagram
Stroomschema van gegevens.

DFM
Design for Manufacturing
Zie ook DFT en DFA.

DFS
* Distributed File System: Nieuwe functie binnen Windows NT 5.
* Dynamic Frequency Selection: eigenschap van 802.11h waarbij de frequentie dynamisch gekozen wordt, om interferentie met andere systemen te vermijden.

DFSM
* Disc Free Space Map: Equivalent van FAT (HP).
* Dispersion Flattened Single Mode: Transmissietechniek bij glasvezel.

DFT
Design for Test
Zie ook DFA en DFM.

DG
Data General
Voormalige hardwareconstructeur van Avion-computers. Zit nu in de services.

DGIS
Direct Graphics Interface Standard

DHCF
Distributed Host Command Facility

DHCP
Dynamic Host Configuration Protocol
Protocol om de netwerkparameters van de verschillende werkstations automatisch toe te wijzen vanaf een centrale server. Geïntroduceerd door Microsoft in Windows NT 3.5 als opvolger van BOOTP.

Dhrystone
Benchmark uit 1984 gebaseerd op het toewijzen van tekstvariabelen en het uitvoeren van test- en spronginstructies. Er komen absoluut geen floating-point berekeningen en I/O instructies aan te pas. Zie ook Whetstone.

DHTML
Dynamic HyperText Markup Language
Bedoeld om de voorstelling- en scriptingmogelijkheden uit te breiden. DHTML = HTML + CSS + Javascript.

DIA
Document Interchange Architecture

diagnostic
Een test die een systeem op zichzelf uitvoert, ook self test genoemd.

dialog box
Klein venster op het scherm waarin je moet kiezen voor een bepaalde optie.

dial-up connection
Inbelverbinding via modem naar een access provider. Een inbelverbinding met het Internet gebeurt het vaakst adhv PPP.

DIANE
Direct Information Access Network for Europe

DIAT
Dynamic IP Address Translation
Maakt het mogelijk dat een groep van gebruikers allemaal hetzelfde IP-adres gebruiken.

DIB
* Device Independant Bitmap: Bestandstype.
* Directory Information Base: Onderdeel van X.500.

dibit
Gegevenselement bestaande uit 2 bits.

DIBOL
Digital Business Oriented Language

dictionary attack
Een poging om in een computersysteem binnen te breken, door talrijke woorden uit een woordenboek te proberen als paswoord. Zie ook replay attack.

DID
Direct Inward Dialing
Eigenschap van een telefooncentrale waarbij van buitenuit direct naar een bepaald toestel kunt bellen.

DIDS
Distributed Intrusion Detection System

DIF
* Data Interchange Format: Bestandstype voor gegevensuitwisseling (database of spreadsheet).
* Directory Interoperability Forum: opgericht door Novell en Oracle.

differential backup
Backupsysteem waarbij enkel de nieuwe of gewijzigde bestanden worden gekopieerd sinds de laatste backup. Zie ook incremental backup en full backup.

differential PCM
Differentiële pulsecodemodulatie
Compressiemethode voor audio waarbij niet de gedigitaliseerde amplitude als uitvoer wordt meegegeven, maar het verschil tussen de actuele waarde en de vorige.

differentiële codering
Methode van datacompressie waarbij elke niet elke waarde exact gerepresenteerd wordt, maar wel het verschil ten opzichte van de vorige waarde. Deze kleinere waarden nemen namelijk minder bits in beslag. Er treedt verlies op wanneer de verschillen te groot worden. Een voorbeeld hiervan is differential PCM.

Diffie-Hellman
Protocol voor sleuteluitwisseling op basis van een gemeenschappelijke geheime sleutel tussen twee personen.

diffuse reflection
Weerspiegeling van difuus licht.

digibeet
Samentrekking van 'digitale analfabeet'
Een digibeet is een persoon met geringe kennis van digitale techniek (computers en Internet).

digirati
Mensen die goed op de hoogte zijn van de digitale revolutie en goed kunnen omgaan met computers en Internet. Naar analogie met de term literati. Tegengestelde van digibeten.

digitaal
Computers kunnen enkel omgaan met digitale gegevens, d.w.z. gegevens gecodeerd in bits en bytes, met eindige waarden. Tegengestelde van analoog.

digitaal certificaat
Een digitaal certificaat waarborgt de veiligheid van een transactie en de integriteit van het bedrijf en de klant die on-line handel drijven. Deze certificaten worden door een vertrouwenspersoon uitgegeven (bvb. Globalsign) en bestaan in verschillende klassen, elk met een specifieke garantie.

digitised speech
Een gedigitaliseerd spraaksignaal dat kan afgespeeld worden via de geluidskaart van een computer.

digitizer
Een elektronisch tekentablet waarop men met een pen exacte tekeningen kan maken. Het getekende verschijnt op de monitor. Een digitizer wordt ook gebruikt om coördinaten mee te digitaliseren.

DIMM
Dual In-line Memory Module
Geheugenmodules die een 64-bit brede databus gebruiken, waardoor ze niet meer per 2 in je computer gestopt moeten worden, zoals de oudere SIMM geheugens.

DIN
Deutsche Industrie Norm

Duits normalisatie-instituut, dat lid is van de ISO.

DIO
Direct Input Output

DIP
* Dialup Internet Protocol
* Digital Imaging Processing
* Document Image Processing
* Dual In-line Package: Chipverpakking met een dubbele rij contacten.

DIR
DIRectory
MS-DOS commando (Microsoft).

directory
overzichtslijst
De gegevens op een harde schijf zijn meestal onderverdeeld in verschillende directories en subdirectories.

directory tree
De visuele representatie van een directory met onderliggende subdirectories heeft een omgekeerde boomstructuur.

DirectX
Door Microsoft ontworpen programmeerinterface voor snelle graphics en multimedia. Alleen onder Windows 9x, ME en 2000.

DIS
Draft International Standard
Ontwerp voor een toekomstige ISO-standaard.

DISA
Data Interchange Standards Association

discretionary hyphen
latent afbreekstreepje of zacht koppelteken
Afbreekstreepje die alleen zichtbaar wordt als een woord op het einde van de regel komt en hierdoor afgebroken moet worden.

diskette
Schijfje van plastic met een magnetische laag. Wordt als opslagmedium om digitale informatie uit te wisselen tussen computers.

disk geometrie
De basisparameters van een harde schijf: aantal koppen, cylinders en sectoren. Deze zijn bepalend voor de opslagcapaciteit. Zie CHS.

DISOSS
DIStributed Office Support System

dispatcher
Regelt het opstarten van de diverse processen in een multitasking operating system.

dissolve
Techniek om twee beelden in elkaar te laten overvloeien.

distortion
vervorming, bvb. een verandering van beeldformaat zonder de proporties te behouden.

distributed denial-of-service attack
Als vele computers gelijktijdig een server aanvallen volgens de methode van denial-of-service attack.

DIT
* Device Information Table
* Directory Information Tree: Onderdeel van X.500.

dithering
Het vervangen van tussenkleuren door een patroon van hoofdkleuren, om een kleurenfoto met minder kleuren te kunnen weergeven. Dithering breidt het aantal kleuren uit ten koste van de scherpteresolutie. Gekende algoritmes hiervoor zijn Floyd-Steinberg en Stucki. De techniek is analoog als die van halftonen bij drukwerk.

DIX connector
DIX is een afkorting van Dec-Intel-Xerox.
Een DIX connector is een 15 pin connector op een netwerkkaart, ter vervanging van een BNC-connector.

D-kanaal
Delta channel
Het beheerkanaal van ISDN dient om de communicatie te regelen tussen de centrale en het apparaat. Er worden twee soorten signalering gebruikt: DSS1 en SS7. Zie ook B-kanaal.

DL/1
Data Language 1
Database-taal.

DLC
* Data Link Control: modemsignaal
* Diamond Like Carbon: materiaal gebruikt als beschermlaag van een AME-tape.
* Digital Lease Circuit: Gebruikt in een WAN.
* Digital Loop Carrier

DLCU
Digital Line Carrier Unit

DLE
Data Link Escape
ASCII-code gebruikt bij datatransmissie.

DLL
* Dynamic Link Library: Programmabestand met veelgebruikte routines, gebruikt bij Windows (Microsoft) door diverse programma's.
* Data Link Layer: Laag uit het ISO-netwerkmodel. Neemt data van de fysische laag en converteert voor gebruik door de netwerklaag. Eventuele transmissiefouten worden gecorrigeerd of herzonden.

DLOC
Dark Lords Of Chaos
hackersgroep

DLP
Digital Light Processing
Technologie ontwikkeld door TI voor digitale beeldprojectie gebruik makend van DMD-chips.

DLT
Digital Linear Tape
Backupmedium dat een hogere capaciteit en doorvoersnelheid biedt dan QIC en DDS.

DM
* Dead Memory
* Delta Modulation

DMA
Direct Memory Access
Techniek waarmee het geheugen kan worden aangesproken zonder dat de processor moet worden gepasseerd.

DMCA
Digital Millennium Copyright Act

DMCL
Digital Modem Command Language

DMD
Digital Micro-mirror Devices
Chip met vele honderduizenden kantelbare microspiegels. DMD's vormen de basis van de DLP-technologie.

DME
* Direct Memory Execution: Eigenschap van de betere grafische versnellers.
* Distributed Management Environment: Zie ook DCE.

DMF
Distribution Media Format

DMI
Desktop Mangement Interface
Breed gedragen standaard voor het beheer van PC's. Een belangrijk verschil met SNMP is dat de communicatie tussen de manager en de agents veel losser gestandaardiseerd is. DMI maakt gebruik van MIF's en laat softwaredistributie mogelijk.

DML
Data Manipulation Logic

DMM
Digital Multimeter

DMP
Dot Matrix Printer
Printertype waarbij de letters gevormd worden door de aanslag van een serie naalden (eerst 9, later 24).

DMS
* Data Management Services
* Management System

DMSP
Distributed Mail System Protocol
Mailprotocol waarbij de e-mail niet noodzakelijk van één server komt, zoals dat het geval is bij POP3 en IMAP4.

DMSS
Distributed Mass Storage System

DMT
* Discrete MultiTone: De geprefereerde modulatietechniek bij ADSL, waarbij het signaal wordt opgedeeld in 256 kanalen van elk 4.3125 KHz. De modulatie en demodulatie maakt gebruik van een FFT-algoritme. Zie ook CAP.
* Design Maturity Test

DMY
Day Month Year
Specifieerd het formaat van een datumnotatie.

DMZ
Demilitarized Zone: speciale zone binnen de firewall, maar buiten het LAN, bedoeld voor servers die van buiten beschikbaar moeten zijn.

DNA
* Digital Network Architecture: netwerkarchitectuur van Digital Equipment Corporation
* Distributed interNet Applications: Toepassingsarchitectuur van Microsoft om de communicatie tussen Windows en Internet te optimaliseren. DNA is gebaseerd op ActiveX, DHTML en COM.

DNHR
Dynamic Non Hierarchical Routing

DNIC
Data Network Identification Code

DNR
Dialed Number Recorder

DNS
* Domain Name System:
* Domain Name Service: Netwerkprotocol dat domeinnamen (bvb. www.sabena.com) omzet naar IP-adressen (bvb. 193.74.111.101).
* Digital Nervous System: Een Microsoft-architectuur waarbij informatie binnenin een bedrijf optimaal wordt gedistribueerd, gebruikt en verwerkt. DNS steunt op zes principes: een pc-gebaseerde omgeving, complete connectiviteit, alle informatie in digitale vorm, universele e-mail, uniforme eindgebruikerstools en geïntegreerde business-specifieke applicaties.

DNSS
Drive Noise Suppression System
Techniek van IBM om het geluid van harde schijven te verminderen. De normale lagers werden vervangen door een vloeistof, waardoor ook de schokbestendigheid vergroot.

DNSSEC
Domain Name Server Security
Protocol for secure distributed name services.

DNS-server
Server die als taak heeft om domeinnamen naar IP-adressen te vertalen, via het DNS-protocol.

DOA
* Dead On Arrival: nieuw toestel dat al direct na levering niet aan de praat te krijgen is
* Distributors of Anarchy: crackersgroep
DOCSIS
Data-Over-Cable Systems Interface Specification
Beschrijving van de technische vereisten nodig voor bidirectionele datacommunicatie over de leidingen van de kabel-TV.

DOD
Department of Defense
Amerikaans Ministerie van Defensie.

DOE
Department of Energy
Amerikaans Ministerie van Energie.

DOJ
Department of Justice
Amerikaans Ministerie van Justitie.

DOM
Document Object Model

domain
domein
Algemeen gesproken een deel van een netwerk. Slaat meestal op een plek op het Internet. Wordt aangeduidt met een domain name.

domain name
De benaming van een Internet-domein, bvb. 'geocities.com'.
Domeinnamen worden via DNS vertaald naar IP-adressen.

domain name server
Een node op het netwerk dat aan address resolution doet. Zie DNS en ARP.

DOME
Distributed Object Management Environment

DOMF
Distributed Object Management Facility

dongle
hardwaresleutel
Elektronisch apparaatje dat voorziet in een gecontroleerde toegang, via een voorgeprogrammeerde code. Vaak aangesloten op een parallele poort.

DORE
Dynamic Object-Rendering Environment

DOS
Disk Operating System: Besturingssysteem gebaseerd op schijftechnologie.
Denial of Service: Als de server weigert een client te bedienen.

dot
Het punt-teken.

dotcom company
Een bedrijf dat nooit van het type "bricks and mortar" is geweest, maar direct "clicks and mortar". Bijvoorbeeld Amazon.com. Een dotcom heeft steeds een flinke website met een e-store.

dot pitch
Bij kleurenmonitoren de diagonale afstand tussen twee beeldpunten van dezelfde kleur. Bepaalt mee de kwaliteit van een monitor. Erg courant is een dot pitch van 0,28 mm of kleiner.

double buffering
Weergavetechniek voor videobeelden die gebruik maakt van twee frame buffers. Dit levert soepeler lopende animaties op, want terwijl het eerste beeld verschijnt, wordt reeds een tweede beeld opgebouwd in de andere buffer.

double density
dubbele densiteit
Eigenschap van een diskette die tweemaal zoveel kan bevatten als de eerste standaard.

double quote
Dubbel aanhalingsteken (").

DOV
Data Over Voice
Transmissie van gegevens op een spraaklijn.

DOW
Day Of Week

downloaden
Het kopiëren van een bestand op een hostcomputer naar je eigen computer, vaak via een modem. Tegengestelde van upload.


downsizing
Een toepassing overbrengen van een grote centrale computer (mainframe of mini) naar een lokaal netwerk met enkele pc-servers. Dit wordt zowel gedaan voor de kostenbesparing als voor de extra flexibiliteit.

downstream
Overdrachtsrichting van de server naar de client. Tegengestelde van upstream.

downtime
De tijd dat een computersysteem of -netwerk niet operationeel is, bvb. door onderhoudswerken of panne.

DP
Data Processing

DPB
Disk Parameter Block

DPI
Dots Per Inch
Eenheid van resolutie bij printers, scanners en afbeeldingen. Uitgedrukt in puntjes per inch.

DPLL
Digital Phased Locked Loop
digitaal-gefaseerde vergrendelde lus

DPMI
Dos Protected Mode Interface

DPMS
Display Power Management Signalling
VESA-standaard waarbij de videokaart de monitor in slaapmodus kan zetten of kan uitschakelen.

DPOF
Digital Print Order Format
Eigenschap van bepaalde digitale fototoestellen waardoor ze zelfstandig beelden kunnen afdrukken naar je printer, zonder tussenkomst van een PC.

DPR
Data Port Register
Register van een UART-chip.

DPS
Display PostScript
Versie van PostScript bedoeld voor beeldschermen.

DPSK
Differential Phase Shift Keying
Modulatietechniek voor datatransmissie.

DPT
Dynamic Packet Transport
Technologie van Cisco waardoor IP rechtstreeks via glasvezel wordt versluisd aan 2 keer 2,5 Gbit/s. Nu in gebruik bij Telenet.

DQDB
Double Queue Dual Bus
Bekabelingsstandaard voor MAN's die gebruik maakt van twee éénrichtingsbussen, waarop alle computers van het netwerk aangesloten worden.
DQDB staat ook bekend als IEEE 802.6

DQT
Design Quality Test

DRAM
Dynamic Random Access Memory
Geheugenchip met slechts 1 transistor en een weerstand per bit. Heeft een refresh-cyclus nodig om de gegevens vast te kunnen houden. Tegengesteld aan SRAM.

drag and drop
De functionaliteit binnenin Windows om iets te verslepen en ergens neer te plaatsen.

DRAW
Direct Read After Write
Na het schrijven worden de gegeven direct herlezen, om zich ervan te vergewissen dat de opname foutloos was.

DRCS
Dynamically Redefinable Character Set
dynamisch herdefinieerbare tekenset

DRDM
Distributed Relational Database Manager
Beheersysteem voor gedistribueerde relationele databanken.

DreamCast
Spelconsole van Sega met modem en Internettoegang, die moet concurreren met de PlayStation 2 van Sony.

DRI
Digital Research International
Softwarebedrijf verantwoordelijk voor CP/M en DR-DOS.

driver
Specifiek programma om een randapparaat aan te sturen.

DRM
Digital Rights Management
Beperkt gebruik van standaarden om de auteursrechten niet te schenden, bvb. in een muziekspeler.

drop-down menu
Menu dat vanzelf uitrolt, wanneer je deze benadert. Zie ook pull-down menu.

dropped call
Als bij een GSM-gesprek de hand-over mislukt.

dropped caps
initiaal
Grote en verlaagde eerste hoofdletter aan het begin van een tekstblok. Zoals de miniaturen in Middeleeuwse teksten.

drum scanner
Optische scanner waarbij het te scannen materiaal op een drum of trommel gespannen wordt. Een smalle lichtstraal doordringt het materiaal en valt door een lens, waarachter dit licht in digitale data omgezet wordt. Drum scanners leveren hogere resolutie en kleurechtheid dan bv. flatbed scanners.

DS
* Directory Services
* Double-Sided: iskettesysteem waarbij beide kanten van het schijfje worden gebruikt.

DS-1
Een communicatielijn van glasvezel die ? MB/sec kan verwerken.

DS-2
Een communicatielijn van glasvezel die ? MB/sec kan verwerken.

DS-3
Een communicatielijn van glasvezel die 44,736 MB/sec kan verwerken.

DSA
* Decimal Shift and Add Algorithm
* Digital Storage Architecture
* Directory System Agent: Onderdeel van X.500.

DSD
Direct Stream Digital
Opnametechniek gebruikt bij SACD-schijfjes. De analoog-naar-digitaal converter (ADC) neemt 2,8 miljoen samples per seconde, wat 64 keer beter is dan bij een gewone CD. Het resultaat is een digitaal patroon die quasi identiek is aan het originele analoge signaal.

DSDM
Dynamic Systems Development Method
Eén van de zgn. agile ontwikkelingsmethodologieën, waarin de ontwikkelaars een duidelijke prioriteitsstelling in functie van de beschikbare tijd hanteren.

DSI
* Data Subscriber Interface
* Digital Speech Interpolation

DSL
Digital Subscriber Line
Verzamelnaam voor gelijkaardige technieken om digitale verbindingen te maken via een normale telefoonlijn. Zie ADSL, CDSL, HDSL, RADSL, SDSL en VDSL.

DSLA
Digital Software Licensing Architecture

DSLAM
Digital Subscriber Line Access Multiplexer
Toestel dat meerdere DSL-gebruikers van een provider verbindt met het hoge-snelheidsnetwerk van een operator.

DSN
Data Source Name
Term gebruikt bij ODBC.

DSO
Digital Storage Oscilloscope

DSP
Digital Signal Processor
Chips die allerlei digitale signalen (beeld, geluid, ...) razendsnel verwerken en omzetten. Marktleiders hierin zijn Texas Instruments en Motorola.

DSPT
Display Station Pass Through
Terminal en printing service op AS/400.

DSR
Data Set Ready

DSS
* Decision Support System: Software ter ondersteuning van het besluitvormingsproces. Zie ook EIS en OLAP.
* Digital Signature Standard: Public key algoritme uit 1991 van het NIST op basis van El Gamal, die als te traag en te onveilig wordt beschouwd in vergelijking met RSA.

DSS1
Digital Subscriber Signaling System 1
Signalisatiesysteem gebruikt bij Europese ISDN-verbindingen.

DSSI
Digital Small Storage Interconnect

DSSS
Direct Sequence Spread Spectrum
Transmissietechniek toegepast bij draadloze netwerken van het type IEEE 802.11. Zie ook FHSS.

DSSSL
Documentation Style Semantics and Specification Language
Allesomvattende ISO-standaard voor SGML-documenten.

DSTN
Double Supertwisted Nematic
Type van LCD-schermen met hoog contrast.

DSU
* Development Support Utilities
* Data Service Unit: Een apparaat dat bij digitale overdracht wordt gebruikt om een DTE te verbinden met een DTC.

DSU/CSU
Data Service Unit/Channel Service Unit
Onderdeel van Cisco Router 1602.

DT
Data Transmit

DTC
* Digital Transmission Circuit
* Digital Trunk Controller

DTCP
Digital Transmission Copy Protection
Beveiliging van digitale videogegevensstromen via FireWire en USB. Zie ook CGMS/A.

DTD
Data Type Definition
Bevat de formele structuur van HTML-documenten.

DTE
Data Terminal Equipment
Een toestel op het eind van een communicatienetwerk. Slaat meestal op een terminal of PC. Zie ook DCE.

DTF
Data Transfer Facility

DTI
Digital Trunk Interface

DTIF
* Digital Tabular Interchange Format
* Digital Transmission Interface Frame

DTP
DeskTop Publishing
* Opmaakprogramma's die teksten en illustraties met elkaar combineren tot een grafisch geheel. DTP is dan ook bedoeld voor het ontwerpen van allerlei drukwerk.
* Distributed Transaction Processing

DTR
* Data Terminal Ready: Signaal op een seriële verbinding (RS-232) verzonden door een DTE (pc) naar een DCE (modem) dat aangeeft dat de pc klaar is om gegevens te verzenden of ontvangen.
* Data Transfer Rate

DTS
Digital Theatre Sound
Systeem van digitaal geluid voor bioscopen. Zie ook SDDS.
DTVC
DeskTop Video Conferencing

DUA
Directory User Agent
Onderdeel van X.500.

DUN
Dial-Up Networking
Methode om een netwerkverbinding te krijgen door in te bellen met een modem.

duplex unit
Mechaniek waarbij de printer in staat is om ook op de achterkant van een blad te drukken.

Duron
Microprocessor van AMD die moet concurreren met de Intel Celeron.

DUS
Diagnostic Utility System
(HP)

DUX
Distributed UniX
Variant van het Unix besturingssysteem.

DVB
Digital Video Broadcasting
Nieuwe standaard voor het uitzenden van videofilms via digitale media.

DVB-J
Digital Video Broadcasting Java
Afgeslankte een aangepaste versie van de Sun's Java Virtual Machine voor gebruik bij MHP.

DVD
Digital Versatile Disk
NIET: Digital Video Disk
Schijfje met dezelfde afmetingen als de CD (12 cm diameter), maar met een grotere opslagcapaciteit. Wordt vooral gebruikt om speelfilms op te slaan.

DVD-R
Digital Versatile Disk Recordable
Eenmalig beschrijfbare DVD-schijf van 3,9 GB.

DVD-RAM
Digital Versatile Disk Random Access Memory
Specificatie voor herschrijfbare DVD-schijfjes van Toshiba, Panasonic en Hitachi, met een capaciteit van 2,6 GB per kant. Ondanks de naam niet compatibel met DVD-ROM.
Zie ook DVD-RW, ASMO en MMVF.

DVD-ROM
Digital Versatile Disk Read Only Memory
DVD-schijfje dat alleen leesbaar is. Bevat 4,7 tot 17 GB naargelang het één of twee lagen heeft en enkel- of dubbelzijdig is.

DVD-RW
Digital Versatile Disk ReWritable
Specificatie voor herschrijfbare DVD-schijfjes van Sony, Philips en HP dat 3 GB per schijf biedt. Concurreert met DVD-RAM om te worden uitgeroepen tot standaard.
Zie ook ASMO en MMVF.

DVI
Digital Video Interactive
Technologie dat bewegende videobeelden, stilstaande beelden, computergrafiek en audio combineert in één toestel. Ontworpen in het David Sarnoff Research Center (RCA Laboratories) in 1983, later overgenomen door General Electric en nu eigendom van Intel Corporation.

DVM
Data Voice Multiplexor

DVMRP
Distance Vector Multicast Routing Protocol
Routeringsalgoritme

DVN
Digital Video Network

Dvorak toetsenbord
Toetsenbord met een aparte layout, speciaal ontworpen om met grote snelheid te kunnen typen.

DVT
Design Verification Test

DVX
Digtal Voice Exchange

DWCI
DecWindows Compiler Interface

DWDM
Dense Wavelength Division Multiplexing
Een geconcentreerde vorm van WDM. Hierdoor kan één glasvezel worden opgedeeld in meerdere STM-16 kanalen.

DXF
Drawing eXchange Format
Bestandsformaat van Autocad om CAD-tekeningen uit te wisselen.

DXI
Data eXchange Interface

DXT
Data eXtraction Tool

dye sublimation printer
Printer die de verschillende kleuren laat doordringen in het oppervlak van het papier. Het verschil in dekking per punt van de kleurstoffen cyaan, magenta, geel en zwart resulteert in een afbeelding waarvan de kleuren nauwelijks verschillen van die op het beeldscherm.

dynamic range
Afstand tussen kleinste en grootste kleurdichtheid of tussen het helderste en donkerste punt die en systeem kan scannen, verwerken of afdrukken.

Dyson, Esther
First Lady van Internet die in 1982 een maandelijkse newsletter startte met daarin allerlei discussies omtrent het gebruik van Internet.

E1-carrier
Een vaste digitale verbinding met PCM die 2.048 Mbps haalt, dankzij het multiplexen van 32 spraakkanalen. E1-carriers hebben een iets grotere capaciteit dan T1-carriers.

E.164
ITU-aanbeveling voor de nummering van internationale verbindingen, in het bijzonder ISDN, B-ISDN en SMDS.

E3
* Een vaste digitale verbinding met een snelheid van 34.368 Mbps, de hoogste snelheid leverbaar in Europa.
* Electronic Entertainment Expo: Amerikaanse beurs voor elektronisch speelgoed, spelconsoles en computerspellen.

EAL4
E??? Assurance Level 4
Code voor een streng veiligheidscertificaat, waaraan bvb. SELinux binnenkort wil aan voldoen. EAL4 stond in het verleden bekend als CCITSE.

EAN
European Article Numbering
Europese standaard inzake streepjecodering. Tegenhanger van UPC.

EAR
* Exclusive Allow Read: Afschermsysteem
* Export Administration Regulations

EARN
European Academic Research Network

EASI
European Academic Supercomputing Initiative

easter egg
Verborgen kenmerk in een computerprogramma. Vaak iets komisch dat tevoorschijn komt na het uitvoeren van een ongebruikelijke toetsencombinatie.

EAX
Environmental Audio Extensions
Set van geluidstechnologiën die levensecht en multi-dimensioneel geluid brengt op uw PC. EAX is van Creative Technology, de makers van de befaamde SoundBlaster geluidskaarten.

EBB
Eisa Bus Buffer

EBC
Eisa Bus Controller

EBCDIC
Extended Binary Coded Decimal Interchange Code
Standaard gegevenscodering zoals gebruikt bij IBM mainframes. Ze codeert 256 tekens in 8 bits. Tegenhanger van ASCII.

EBDA
Extended BIOS Data Area

EBIT
European Broadband Interconnection Trial

EBPP
Electronic Bill Presentation and Payment
Deze technologie wil het facturatie- en betalingsproces volledig elektronisch laten verlopen.

EC
Echo Cancellation

ECC
* Error Correction Code: code die foutieve gegevens kan corrigeren.
* Error Checking and Correction: her proces van foutcontrole en foutherstel.
* Elliptic Curve Cryptography: encryptiealgoritme gebaseerd op elliptische krommen en waarvan de veiligheid gekoppeld is aan het discrete logaritme-probleem.

EC-RAM
Error Correcting RAM
Door de hoge transmissiesnelheden van de hedendaagse computer is de kans dat een bit verkeerd geïnterpreteerd niet langer te verwaarlozen. Samen met de Pentium Pro ontwikkelde Intel de Orion chipset die foutcorrectiecodes toepast tussen de CPU en het L2-cachegeheugen.

ECF
Enhanced Connectivity Facility

ECITC
European Committee for IT Testing and Certification

ECL
Emitter Coupled Logic
Speciale technologie voor de fabricage van snelle halfgeleiders.

ECDL
European Computer Driver License
Certificaat dat inzake computerkennis: hardware, office-toepassingen en internet. Het EDCL werd door het CEPIS in het leven geroepen om de basiskennis bij sollicitanten te kunnen testen.

ECMA
European Computer Manufacturers Association
Consortium van Europese computerfabrikanten.

E-commerce
elektronische handel
Commerciële activiteiten via het Internet. Dit gaat van catalogussen raadplegen over bestellingen plaatsen tot elektronisch betalen.

ECP
Enhanced Capabilities Port: verbeterde versie van een Centronics-aansluiting. Biedt bidirectionele overdracht aan 700 KB/s tot 1 MB/s. Zie ook EPP.

ECRC
European Community industry Research Center

ECS
Electronic Customer Support

ECSEC
European Center for Scientific and Engineering Computing

ED
Extended Density
Diskettes die 2.88 MB kunnen bevatten, maar relatief zelden gebruikt worden. Zie ook SD, DD en HD.

EDC
* Engineering Data Control
* Error Detection Code. Zie ook ECC.

EDFA
Erbium-Doped Fiber Amplifier
Nieuwste generatie van optische versterkers toegepast bij glasvezelkabels.

EDGE
Enhanced Data rates for GSM Evolution
Opvolger van GPRS waarbij grote hoeveelheden data via een GSM kunnen worden verzonden aan maximaal 384 kbps. Edge is het laatste stadium voor UMTS.

EDI
Electronic Data Interchange
Elektroniche procedure om gegevens of documenten via digitale weg uit te wisselen.

EDIFACT
EDI for Administration Commerce and Transport

editor
Programma om de inhoud van allerhande bestanden te wijzigen. Er bestaan hex editors, icon editors, program editors, saved game editors, etc...

EDMS
Extended Data Management System

EDO-RAM
Extended Data Out Random Access Memory
Type van RAM-geheugen ingezet vanaf 1994 in de eerste Pentium-gebaseerde computers. EDO-RAM werkt ongeveer 40% sneller dan FPM-DRAM.

EDP
* Electronic Data Processing: Wat nu MIS of IT heet
* Emotionally Disturbed People: Grappige uitleg van EDP

EDPAA
EDP Auditors Association

EDRAM
Enhanced DRAM
Synoniem van CDRAM.

EDS
Electronic Data Systems

EDSAC
Electronic Delay Storage Automatic Calculator
Eerste digitale stored program computer, voltooid in 1949 in Cambridge.

EDVAC
Electronic Discrete Variable Automatic Computer
Concept voor de eerste digitale stored program computer. Deze opvolger van de ENIAC werd echter nooit gebouwd. Zie EDSAC.

EDX
Event Driven eXecutive

EECA
European Electronic Components Association

EEMS
Enhanced EMS

EEPROM
Electronically Erasable Programmable Read Only Memory
Herprogrammeerbare geheugenchip, omdat ze elektronisch kan worden gewist. Zie ook EPROM.

EFCB
Extended File Control Block

EFF
Electronic Frontier Foundation
Amerikaanse organisatie die ijvert voor een elektronische democratie op het Internet. Ze willen een wetgeving waarin de vrijheid van meningsuiting en de bescherming van de privacy wordt geregeld.

EFM
Eight to Fourteen Modulation
Proces tijdens het masteren van een CD-ROM, waarbij elk woord van 8 bits wordt omgezet naar 14 bits voor opslag op de schijf.

EFOBHUA
European Federation Of Bull and Honeywell User Association

E-form
Een voorgeprogrammeerd elektronisch invulformulier.

EFR
Enhanced Full Rate
Verbeterde manier waarop stemgeluiden worden omgezet in radiosignalen. De kwaliteit van een GSM-gesprek is dan vergelijkbaar met deze van een gesprek via een vaste lijn.

EFS
Encrypted File System
Nieuwe functie binnen Windows 2000 (NT 5).

EFT
Electronic Fund Transfer
Het elektronisch overschrijven van geld.

E-governement
Het on-line aanbieden van allerlei overheidsdiensten via websites.

EGA
Enhanced Graphics Adapter
Videostandaard van IBM dat tot 16 kleuren toont in een maximale resolutie van 640 x 350. Opvolger van CGA en voorloper van VGA.

EGP
Exterior Gateway Protocol

EIA
Electronic Industries Association
Amerikaanse vereniging van elektronica firma's.

EIAJ
Electronic Industries Asociation of Japan
Japanse tegenhanger van de EIA.

EIDE
Extended Integrated Drive Electronics
Standaardaansluiting voor harde schijven. Uitbreiding op IDE met een snellere gegevensoverdacht en overwiining van de 528 MB grens. Omdat de producenten de term EIDE voor uiteenlopende zaken gebruikten, kun je beter van ATA spreken.

Eiffel
Minder gekende objectgeörienteerde taal ontworp in 1985 door Bertrand Meyer. Zie ook C++, Smalltalk en Java.

EIGRP
Enhanced Interior Gateway Routing Protocol
routeringsprotocol

EIP
Enterprise Information Portal

EIS
Executive Information System
Software bedoeld om de informatievoorziening aan het management te sturen, om hen te helpen bij de besluitvorming. Zie ook DSS en OLAP.

EISA
Extended Industry Standard Architecture
Busarchitectuur ontworpen door Compaq en andere kloonfabrikanten, als opvolger van ISA en als alternatief voor MCA. EISA is 32-bit, gebruikt bus-mastering en haalt overdrachtsnelheden tot 33 MB/s. Zie ook VLB en PCI.

EISI
European ISDN Standard Institute
Organisatie van Europese PTT's en de EU die Europese telecommunicatiestandaarden opzet.

EITO
European Information Technology Observatorium
Europees onderzoeksbureau inzake informatietechnologie.

EJB
Enterprise Java Beans

ELAN
* Educational LANguage
* Emulated Local Area Network: Eén broadcast-domein binnen een ATM-netwerk. Te vergelijken met één Ethernetsegment, of één token ring.

ELAP
Ethernet Link Access Protocol

ELMS
Electronic Library Management System
Software om een bibliotheek te beheren.

Elisa
Programma die met een kleine dosis artificiële intelligentie een gesprek met een psychiater kan nabootsen.

ELS
* Electronic Libary Software
* Entry Level System
* European Language Supplement

EM
End of Medium

EMA
Electronic Mail Association

EMACS
Editing Macros
Unix-editor voor macro's.

E-mail
Electronic mail oftewel elektronische post.
Dit zijn tekstboodschappen die worden verzonden van de ene persoon naar de andere, vaak (maar niet noodzakelijk) via het Internet.

e-mailadres
Wat je minstens nodig hebt om iemand een e-mailtje te sturen.
Bvb. bill.gates@microsoft.com

EMB
Extended Memory Block

EMBL
European Molecular Biological Laboratories

EMBM
Environment Mapped Bump Mapping

emboss
Filter bij de digitale beeldbewerking, die het beeld als reliëfbeeld laat zien (in grijswaarden). Naar analogie van het mechanisch proces waarbij een deel van het papier omhoog gedrukt wordt om reliëf te creëren.

embrace and extend
Het overnemen van andermans goede ideeën en daar verolgens op voortbouwen. Een systeem dat vaak wordt toegepast door Microsoft.

EMC
Electromagnetic Compatibility
Europese norm die de toegelaten elektromagnetische straling definieert.

EMI
* Electro-Magnetic Interference: storingssignalen opgewekt door de werking van elektrische apparaten. Bijvoorbeeld de werking van bepaalde onderdelen in je PC kan worden gehoord op een FM-radio.
* European Microprocessor Initiative

EMM
Expanded Memory Manager
Systeemprogramma om het expanded memory te beheren.

emoticon
Klein figuurtje opgebouwd uit enkele ASCII-tekens, dat een gemoedsheidtoestand moet uitdrukken.
Typisch voorbeeld is de smiley :-) die aangeeft dat iets grappig bedoeld is.
Emoticons zie je vaak in e-mail en bij IRC.

Emotion Engine
Het hart van een PS2 spelconsole.

EMP
Electro Magnetic Pulse
Puls van elektromagnetische straling die ontstaat na kernexplosie en wellicht talrijke delen elektronische systemen buiten werking zal zetten.

EMS
* Enhanced Messaging Service: verbeterde versie van SMS waarbij berichten kunnen worden voorzien van beeld en geluid. Zie ook MMS.
* Expanded Memory Specification: Specificatie van expanded memory, ontwikkeld door Lotus, Intel en Microsoft, hierdoor ook gekend als LIM 4.0. Maakt gebruik van bank switching. Zie ook XMS.

Em space
Een vaste spatie met de breedte van het corps van de letter. Zie ook En space.

emulatie
Nabootsing van een computerfunctie door een systeem dat oorspronkelijk daarvoor niet ontworpen is. Bvb. een Amiga-emulator voor PC. Zie ook terminal emulation.

EN55022
Elektromagnetische stralingsnorm

ENA
Extended Network Addressing

encapsulation
Basisconcept van OO. Encapsulatie staat voor het identificeren van de gedragingen van een bepaald object die we methodes noemen.

encapsulator protocol
Protocol dat andere zgn. passenger-protocollen transporteert.

encryption
encryptie
Het coderen of versleutelen van berichten vooraleer ze over een netwerk door te sturen, zodat een eventuele onderschepper er niet wijzer uit wordt. Alleen de ontvanger kent decryptieproces om de berichten leesbaar te krijgen. Encryptie zet plaintext om in ciphertext. Zie ook decryption.

ENIAC
Electronic Numerical Integrator Analyzer and Comparator
De eerste volledig elektronische digitale computer uit 1946, ontworpen door John Atanasoff en gebouwd door Eckert en Mauchly, gefinancieerd door het Amerikaanse leger. De ENIAC bevatte 1500 relais en 18000 vacuumbuizen, verbuikte 160 KW, meette 140 m², woog 30 ton en was 1000 keer sneller dan de Mark 1.

Enigma
Codeer- en decordeerapparaat gebruikt in WO II door de asmogenheden in combinatie met boodschappen in geheimschrift. Zie ook Colossus.

ENQ
ENQuiry

En space
Een vaste spatie met de halve breedte van het corps van de letter. Zie ook Em space.

entropiecodering
Methode voor datacompressie waarbij bitstromen gemanipuleerd worden zonder rekening te met de betekenis van de bits. Dit is in het algemeen een volledig omkeerbare techniek zonder verlies. Voorbeelden hiervan zij RLE, statistische codering en CLUT.

EOB
End Of Block

EOF
End Of File

EOI
End Of Interrupt

EOL
* End Of Line
* End Of List

EOS
End Of String

EOT
* End Of Table
* End Of Tape
* End of Text
* End Of Transmission

EPB
Exception Parameter Block

EPIC
- Explicitly Parallel Instruction Computing: Microprocessorarchitectuur van Intel en HP waarbij de compiler instaat voor de parallellisatie. Hierdoor is de processor eenvoudiger van design. Ondermeer toegepast in de Itanium. Zie ook explicit parallelism.
- Electronic Privacy Information Center

EPLD
Electrically Programmable Logic Device

e-procurement
Het geautomatiseerd inkopen van goederen via het web omdat diverse leveranciers hun catalogi on-line hebben staan. Behalve scherpere inkoopprijzen lonken forse besparingen op de administratie.

EPS
Encapsulated PostScript
Standaard bestandsformaat in de grafische industrie, vooral gebruikt in PostScript printers.

EPP
Enhanced Parallel Port
Verbeterde versie van de standaard parallele poort die een bidirectionele overdacht levert tot 500 KB/s. Zie ook Centronics en ECP.

EPROM
Erasable Programmable Read-Only Memory
Uitwisbare versie van de PROM. Dit gebeurt door bestraling met ultra-violet licht. De EPROM werd verdrongen door de EEPROM.

ER
Explicit Routes

E-R
Entity Relationship

ERD
Emergency Repair Diskette: opstartdiskette met noodprogramma's.

ERIC
Educational Resources Information Center

ERLL
Enhanced RLL
ERLL codering verbetert de opslagcapaciteit met 50% t.o.v. MFM-codering.

ERM
Entity Relationship Model

ERMES
European Radio MEssage System

ERP
Enterprise Resource Planning
Bedrijfsomvattende behoefteplanning. Uitbreiding op MRP.

ERP-pakket
Modulair softwarepakket met geïntegreerde functies voor ERP.
Bekendste leveranciers zijn Baan, Oracle, Peoplesoft, SAP en JD Edwards. Zie ook BOPS.

ERU
Emergency Recovery Utility
Tool van Microsoft Windows.

ES2
Expert Software Systems

ESA
* Enhanced Storage Architecture
* Enterprise System Architecture
* European Space Agency

ESC
ESCape

ESC/P
Epson Standard Code for Printers
Set van codes om een Epson-compatibele printer te besturen.

ESD
* Electronic Software Distribution
* ElectroStatic Discharge

ESDI
Enhanced Small Device Interface
Interfacestandaard voor harde schijven voorgesteld door Maxtor om de snelheidsbeperkingen van de ST506-interface te doorbreken. Algauw vervangen door SCSI.

ESDRAM
Enhanced SDRAM

ESE
Export System Environment

ESF
External Source File

ESI
End System Identifier
Het gedeelte van een ATM-adres dat wordt afgeleid van de adapterkaart.

ESIS
European Space Information System

ES-IS
End-System to Intermediate System

ESL
Electronic Software Licensing

ESMTP
Extended SMTP
Uitgebreide versie van SMTP.

ESNET
Energy Sciences NETwork
Multinationaal netwerk.

ESOC
European Space Operation Center

ESP
Encapsulated Security Payload
Coderingsprotocol voor een beveiligde gegevensoverdracht over het Internet. ESP verzorgt zowel rechtgeldigheid als encryptie van data en maakt deel uit van IPSec.

ESPA
European Selective Paging Manufacturers Association

ESPRIT
European Strategic Programme for Research and development in Information Technology

ESS
Extended Service Set
Benaming voor ganse draadloos netwerk. Zie BSS.

ESSA
Extended Systems Service Amendment

EST
Eastern Standard Time
De tijdzone van Indië. Zie ook GMT en MET.

e-store
electronic store
webwinkel
Een virtuele winkel op een website.

ETB
End of Transmission Block

ETG
European Technical Guide

Ethernet
Netwerkstandaard ontwikkeld door Digital, Intel en Xerox, die steunt op de techniek van CSMA/CD. Haalt overdachtsnelheden van 10 Mb/s tot 100 Mb/s. Ethernet is ook bekend als IEEE 802.3.

ETML tools
Extract, Transform, Move, Load
Softwaregereedschappen gebruikt om gegevens vanuit diverse bronnen op te halen en te transformeren voor gebruik in een data warehouse.

ETNO
European Telecommunications Network Operators
Europese vereniging van PTT's en andere telecomaanbieders.

ETR
European Technical Report

ETS
European Telecommunication Standard

ETSI
European Telecommunication Standards Institute
Commissie die Euro-ISDN onderhoudt.

ETX
End of TeXt

EUC
Extended Unix Code

EUCS
Edinburgh University Computing Service

Eudora
Veel gebruikt programma om e-mail te sturen en te lezen.

EULA
End User License Agreement
eindgebruikerslicentie
Overeenkomst tussen de softwarefabrikant en de eindgebruiker.

EUNET
European Unix Network
Netwerk gestart in 1982 voor e-mail en Usenet tussen Nederland, Denemarken, Sweden en UK.

Euro-ISDN
Europese standaard voor ISDN.

EUVL
Extreme Ultra Violet Lithography: experimentele nanotechnologie om chips met baantjes van 13,4 nm te maken.

EV6
FSB-protocol van de AMD Athlon, oorspronkelijk ontwikkeld door Digital voor hun Alpha-processors.

EVE
Extensible VAX Editor

EVUA
European VPN Users Association

EWAN
Emulator Without A Good Name

EWOS
European Workshop on Open Systems

exabyte
- 2^60 = 1,152,921,504,606,846,976 bytes, ofwel 1024 petabytes.
- 8mm-tape voor het opslaan van grote hoeveelheden data. Exabyte-tapes kunnen tot 5 gigabyte opslaan.

EXE2BIN
Executable to Binary
Programma om een EXE-bestand naar een COM-bestand te converteren.

executable
Een uitvoerbaar bestand (programma).

expanded memory
Uitbreiding van het conventioneel geheugen van een PC via een techniek die bank switching heet. Zie EMS.

expansion slot
uitbreidingsgleuf
Gleuf waarin een uitbreidingsmodule kan worden geplugd.

explicit parallelism
Eigenschap van nieuwere microprocessorarchitecturen waarbij het compileerprogramma de processor onmiddellijk inlicht over de onafhankelijke aard van bewerkingen. Zie EPIC, implicit parallelism.

exploit
Gekende zwakheid in een besturingssysteem of applicatieprogramma, waar hackers dankbaar gebruik van maken om in te breken.

extended memory
Uitbreiding van het conventioneel geheugen van een PC via een techniek die ingebakken zit in de Intel microprocessor vanaf de 80286. Zie XMS.

extensie
Achtervoegsel van een bestand (bvb. .ZIP), waaruit af te leiden valt welk type van informatie het bevat (ZIP = gecomprimeerd archief) en met welke programma's je het lezen of bewerken (PKZIP, PKUNZIP of WinZip).

extranet
Verschillende intranetten samengevoegd tot een soort privé-internet. Grote bedrijven maken gebruik van het Internet om hun afzonderlijke netwerken samen en te koppelen. Zie ook VPN.

e-zine
Electronic magazine
Tijdschrift in elektronische vorm, die verspreid wordt via e-mail.

FAC
File Access Code

fading
deining
Een fluctuatie in radiosignalen veroorzaakt door de interferenties van andere radiosignalen onderweg.

fallback
De terugval qua snelheid waarmee gegevenstransmissie verdergaat indien de lijnkwaliteit verslechterd.

FAP
File Access Protocol

FAQ
Frequently Asked Questions
Document waarin men de antwoorden vindt op de meest gestelde vragen over een bepaald onderwerp. FAQ's over de meest uiteenlopende onderwerpen, zijn te vinden in nieuwsgroepen en op webpagina's.

FAR
False Acceptance Ratio
Foutpercentage van een biometrisch systeem, met name de onterechte herkenningen. Zie ook FRR.

FARNET
Federation of American Research Networks

FASIC
Function and Algorithm-Specific Integrated Circuit

FASS
Frequency Agile Signal Simulator

FAST
Federation Against Software Theft
Vereniging ter bestrijding van softwarepiraterij. Vergelijkbaar met de BSA.

Fast SCSI
Tweede generatie van SCSI. Haalt 10 MB/s met 50-polige kabels, en 20 MB/s in Wide-uitvoering met 68-polige kabels.

Fast Switching
Kenmerk van een router, waarbij de schakelsnelheidwvergroot wordt, door het gebruik van een cache.

FAT
File Allocation Table
bestandstoewijzingstabel
Een systeemtabel opgeslagen in het begin van een schijf, die informatie bijhoudt over de door bestanden bezette clusters.
Wordt ondermeer toegepast in DOS, Windows 3.x, Windows 95, Windows NT en OS/2. Zie ook NTFS, HPFS en NFS.

FAT32
Een 32-bits versie van de originele FAT, die 16-bits is.
Wordt ondermeer toegepast updates van Windows 95 en Windows 98.

fat binary
Een ietwat grote Apple-applicatie omdat optimaal draait op zowel Macintosh als PowerMac.

fat client
Relatief krachtige netwerk PC die relatief zware software draait. Zie client, thin client.

fax
facsimile
Toestel waarmee je een papieren document over een telefoonlijn kan doorsturen naar iemand anders met zo'n toestel.

FC
Fibre Channel
Protocol voor snel, bi-directioneel gegevenstransport tussen werkstations en servers enerzijds en opslagmedia anderzijds. Fibre Channel kan zowel met koperen kabels als met glasvezelkabel en haalt 1 Gb/s. Fibre Channel claimt de opvolger te zijn van SCSI en wordt gebruikt in SAN's.

FCA
Fibre Channel Association

FC/AL
Fiber Channel/Arbitrated Loop

FCB
File Control Block

FCC
Federal Communications Commision
Amerikaanse commissie dat de regels voor communicatie uitvaardigd.

FC/EL
Fibre Channel/Enhanced Loop

FCI
Flux Changes per Inch

FCIF
Full Common Intermediate Format
Zie CIF.

FCMS
Factory Control and Management System

FCS
Frame Check Sequence
De extra bits die na een frame worden verzonden. Deze bits bevatten controlegegevens waarmee de ontvanger kan nagaan of de frame-gegevens al of niet verminkt zijn toegekomen.

FC-PGA
Flip Chip Pin Grid Array
Bouwvorm van chipaansluitingen, bijvoorbeeld gebruikt bij de Pentium III en Duron-microprocessors.

FD
* Floppy Disk
* Floppy Drive
* Full Duplex

FDC
Floppy Disk Controller

FDCT
Forward Discrete Cosine Transform
Voorwaartse DCT.

FDD
Floppy Disk Drive

FDDI
Fiber Distributed Data Interface

FDM
Frequency Division Multiplexing
Transmissietechniek waarbij het totale frequentiespectrum wordt verdeeld over meerdere logische kanalen. Elke gebruiker heeft het exclusieve recht op zijn eigen frequentieband. FDM is uiterst geschikt om analoge signalen te multiplexen. Zie ook WDM en TDM.

FDMA
Frequency Division Multiple Access

FDX
Full Duplex

feature
Mogelijkheid of eigenschap van een softwareprogramma.

FEC
Forward Error Correction
Techniek voor foutcorrectie aan de kant van de ontvanger, bvb. bij Trellis-coded modems.

FECN
Forward Explicit Congestion Notification
Protocol gebruikt in frame relay. Zie ook BECN.

FED
Field Emission Display
Zeldzame type van beeldscherm die gelijkaardig werkt als een traditionele CRT met dat verschil dat iedere pixel in een FED zijn eigen elektronenbron heeft.

FEDICT
Federal Public Agency for Information and Communications Technolgy
Organsiatie die in België verantwoordelijk is voor de implementatie van e-governement.

Fedwire
Amerikaans systeem voor elektronische transacties tussen bankinstellingen, opgezet door de US Federal Reserve. De transacties worden nog dezelfde dag afgewerkt.

feedback page
Webpagina waarin gebruikers via een e-mailbericht of invulformulier opmerkingen kunnen formuleren.

FEP
* Frequently Encountered Problems: document dat vaak voorkomende problemen opsomt, samen met hun oplossingen. Zie ook FAQ.
* Front End Processor: hulpprocessor ter ontlasting van de hoofdprocessor. De FEP staat bijvoorbeeld in voor het verzenden en ontvangen van gegevens inclusief foutcontroles.

FEPROM
Flash EPROM

FET
Field Effect Transistor

FETN
Field Effect Twisted Netmatic
De meest voorkomende LCD-technologie.

FEXT
Far End CrossTalk

FF
* Fast Forward
* Flip Flop
* Form Feed

FFSK
Fast Frequency Shift Keying
Snelle modulatie met frequentieverschuiving.

FFT
Fast Fourier Transformation
Transformatie gebruikt voor datacompressie van audio-signalen.

FGA
Future Graphics Adapter

FHS
Fax Handling System

FHSS
Frequency Hopping Spread Spectrum
Transmissietechniek toegepast bij draadloze netwerken van het type IEEE 802.11. Zie ook DSSS.

Fido
BBS-software. Zie ook Opus.

Fidonet
Intenrationaal netwerk van BBS'en afkomstig uit de sfeer van de hobbycomputerclubs.

FIF
Fractal Image Format

FIFO
First In First Out
Principe van een datastructuur die wachtrij wordt genoemd. Zie ook LIFO.

figure space
Een vaste spatie met dezelfde breedte als een cijfer. Gebruikt als spatie bij tabellen met cijfergegevens. Zie ook Em space.

file
bestand
Een aantal bij elkaar horende gegevensblokken die onder een bepaalde naam zijn weggeschreven op een opslagmedium.

file server
Server die specifiek dient om bestanden op te slaan, die voor meerdere mensen beschikbaar moeten zijn.

file transfer
bestandsoverdracht
Het uitwisselen van bestanden tussen twee computers.

FIMS
Forms Interface Management System

Finger
Internetprogramma om informatie op te vragen van een bepaalde server of gebruiker.

FIOC
Frame Input/Output Controller

FIPR
Foundation for Information Policy Research
Engelse stichting en mede-oprichter van Europeazn Digital Rights

FIPS
Federal Information Processing Specification
Specificaties waaraan hard- en software bestemd voor de Amerikaanse overheid dient te voldoen.

firewall
Veiligheidsbarrière tussen het private bedrijfsnetwerk en het publieke Internet. Dient vooral om infiltratie van buitenuit door hackers te voorkomen, maar kan ook de interne gebruikers beperken in hun verbindingen op het Internet. Een firewall bestaat meestal uit een combinatie van hardware en software.

FireWire
Een busspecificatie die toelaat om randapparatuur aan te sluiten met doorvoersnelheden van 100 Mbps tot 400 Mbps. FireWire is ook bekend als de IEEE 1394 standaard. Vooral disk drives en digitale camera's worden wel eens via FireWire aangesloten. Er wordt gebruik gemaakt van een 4-pins of 6-pins connector, al naar gelang het toestel zelf geen voeding heeft.

firmware
Software in een ROM of EEPROM chip, zelf ingebouwd in een toestel zoals een GSM of printer.

FIRST
Forum of Incident Response and Security Teams
Internationale groepering van experts inzake gegevensbeveiliging. De CSIRT's van diverse organisaties komen regelmatig bijeen om informatie uit te wisselen met elkaar.

FIU
Fingerprint Identification Unit

FLA
Four Letter Acronym

flame
E-mailbericht waarin de ene persoon de andere uitscheld of beledigd. Getuigt zeker niet van nettiquette.

flame bait
Het sturen van een flame naar iemand met de bedoeling te provoceren en een tegenreactie uit te lokken, om hiermee een flame war te kunnen starten.

flame war
Verbale oorlogvoering op het net waarbij de betrokkenen elkaar flames sturen.

flapping
Routeringsprobleem waarbij de route tussen twee nodes voortdurend wisselt tussen twee paden.

FBGA
Fine-pitch Ball Grid Array
Chipverpakking met aan de onderkant kleine soldeerbolletjes als contacten.

flat bed scanner
Scanner die werkt met een vlakke glazen A4-plaat, waarop je te scannen afbeelding kun leggen. Tegengesteld aan hand scanner.

flat fee
Het bedrag dat je betaald om ongelimiteerde internettoegang te krijgen. In andere gevallen is er een bepaalde tijdslimiet. Voor alles dat je dan langer on-line bent geweest moet je dan extra betalen.

flat file database
Simpele database die gebruikt maakt van slechts één bestand. Tegengesteld aan relational database.

flat shading
Simpelste manier om schaduwen in te kleuren. Men berekent één kleur per polygoon en gebruikt die om het ganse vlak in te kleuren. Een betere manier is Gouraud shading.

FLD
Fault Locating Diagnostics

FLL
Frequency Locked Loop

floating point
vlottende komma
Representatiemethode van decimale getallen in een computer. Zie integer.

flooding
Een manier van routeren, waarbij informatie doorgestuurd wordt naar alle poorten, behalve de poort waardoor de informatie is toegekomen, wat gebeurt bij een hub. Flooding gebeurt ook bij een switch, wanneer voor het bestemmingsadres geen poort gekend is, of bij multicasting en broadcasting.

floppy
Buigzame diskette van het type 5.25 inch.

FLOPS
FLoating point Operations Per Second
Maatstaf voor de rekensnelheid van een computer. Zie floating point, Linpack en MIPS.

flowchart
Stroomschema gebruikt om een bedrijfsproces of computerprogramma uit te beelden.

flow control
Regeling van het debiet de communicatiestromen om opstoppingen in het netwerk te voorkomen.

Flow Matic
Zakelijke programmeertaal ontwikkeld in 1957 door Grace Hopper. Flow Matic was de voorloper van COBOL.

FLV
Flanders Language Valley
Industriegebied in West-Vlaanderen nabij Ieper die zich toelegt op taaltechnologie, onder impuls van Lernaut & Hauspie. Naar analogie met Silicon Valley.

FM
Frequency Modulation
Tegenstelde van AM.

FMB
Flexible Motherboard Designs
Norm voor het ontwerp van moderne moederborden.

FMAVT
File Multi-Access Vector Table

FMD
Fluorescent Multi-layer Disk
Nieuwe schijf met 4 lagen die 140 GB zou kunnen opslaan. Wordt FMD de DVD-killer?

FMM
Flat Memory Modules

FMMC
Field Monthly Maintenance Charge

FMS
Forms Management System

FMT
Fine grain Multi-Threading
Variant op TLP dat probeert meer dan de helft van de functie-eenheden in te zetten. Zie ook SMT.

FMV
Full Motion Video
Videoweergave op 25 beelde per seconde voor PAL en 30 beelden per seconde voor NTSC.

FNC
Federal Networking Council
Ameriaanse raad van federale instellingen die het Internet gebruiken, waaronder DOD, DOE, DARPA, NSF, NASA.

FOA
Fiber Optic Adapter

FOD
Fax On Demand

FOIRL
Fiber Optic Inter Repeater Link
FOLDOC
Free On-Line Dictionary Of Computing

font
lettertype
Een verzameling bij elkaar horende lettertekens in een bepaalde grootte en stijl.

font cartridge
Cartridge met daarin een ROM-chip waarin enkele lettertypes zitten. Wordt gebruikt om een laser printer uit te breiden met een aantal lettertypes.

footer
voetregel
De tekst die onderaan iedere pagina van een document verschijnt, bijvoorbeeld met paginanummer. Zie ook header.

footprint
De ruimte die een bepaald toestel inneemt.

FOP
Freedom Of Press

force feedback
Type van joysticks en stuurwielen die uitgerust zijn met een motor of magneet om realistische schokeffecten te genereren.

FORTH
In onbruik geraakte objectgeöriënteerde programmeertaal.

FORTRAN
FORmula TRANslator
Hogere programmeertaal voor wetenschappelijke, dus wiskundige taken.

fortune cookie
Elektronische spreuk van de dag.

forum
Discussiegroep voor mensen met een gemeenschappelijke interesse, zoals de Usenet-forums op het Internet.

forward
Commando om een ontvangen e-mailbericht door te sturen naar iemand anders.

forward channel
Het communicatiepad waarover informatie van de oproeper naar de opgeroepene wordt gezonden.

forward slash
Het gewone slash-teken (/)
In Unix en op het web gebruikt als scheidingsteken van directories (bvb. /pub/win95/ie4).
In Dos gebruikt om commando-opties mee te geven (bvb. dir *.exe /s /p).

FOS
Fundamental Operating System

FOSSIL
Fido/Opus/Seadog Standard Interface Layer
Stuurprogramma nodig om een Fido of Opus BBS te draaien.

Foster
Codenaam voor een nieuwe Intel IA32-processor met Socket 603 vanaf 1400 MHz (FSB 400 MHz) in 0.13 micron koper.

FPC
Floating Point Calculation
Floating Point Controller

FPGA
Field Programmable Gate Array

FPLA
Field Programmable Logic Array

FP-laser
Fabri Perrot laser
Typebenaming van een goedkope laser met een hoge kwaliteit.

FPM-DRAM
Fast Page Mode DRAM
Snelle variant van het DRAM-geheugen waarbij het selecteren van een pagina relatief traag verloopt, waarna de gegevens binnenin die pagina zeer snel kunnen worden aangesproken. Opvolger van EDO-RAM.

FPP
* Fixed Path Protocol
Floating Point Processor

FPR
Floating Point Register

FPS
* Fast Packet Switching
* Frames Per Second

FPU
Floating Point Unit

FQDN
Fully Qualified Domain Name
Volledige aanduiding van een domein, bvb. rug.ac.be.
Elk deel apart noemt men een subdomein, bvb. ac.be en be, die de hiërarchische structuur aangeeft.

fractal
Verbluffend kunstig beeld met oneindig herhalende patronen, door de computer gegenereerd op basis van een simpele wiskundige formule. De bekendste fractal is ongetwijfeld de 'Mandelbrot set'.

FRAD
* Frame Relay Access Device
* Frame Relay Assembler/Disassembler

fragmentation
Fragmentatie ontstaat wanneer een bestand in verschillende stukken op verschillende plaatsen van de harde schijf wordt opgeslagen. Vertraagt de werking van je computer. Gelukkig bestaan er allerhande defragmentatieprogramma's.

FRAD
Frame Relay Assembler Disassembler
Een soort router die het netwerkverkeer van LAN naar WAN omzet in frames.

fragmentation
Het proces waarbij informatie in kleinere stukken wordt verdeeld.

FRAM
Ferro-electric Random-Access Memory
Ferro-elektrische geheugens bewaren hun inhoud ook zonder bufferspanning. De chips zijn gebaseerd op materialen waar de elektrische polarisatie kan worden omgekeerd door een extern elektrisch veld.

frame
* Eén enkel beeld uit een animatie, videofilmpje of TV-uitzending.
* Een rechthoekig kader dat tekst of een illustratie bevat in een document.
* Stuk van een opgedeelde webpagina.

frame error
Een ongeldige frame gedetecteerd adhv de FCS.

frame grabber
Insteekkaart voor een computer die het mogelijk maakt video- of TV-beelden op te slaan. Synoniem van video digitizer.

frame relay
WAN-protocol dat virtuele huurlijnen aanbiedt met burstsnelheden tot 2 Mbit/s. Frame relay is het kleine broertje van ATM.

frame store
Apparaat waarmee complete videobeelden digitaal kunnen worden opgeslagen. Vooral gebruikt bij software voor videobewerking.

FRC
Field Repair Center

freeware
Gratis software. Vaak geschreven door hobbyisten en daarna op het Internet gezet voor eenieders gebruik. In tegenstelling tot public domain software rust op freeware en shareware wel een copyright.

friction feed
Doorvoermechanisme voor kettingpapier. Zie ook tractor feed.

frontbuffer
Geheugenblok van een grafische kaart waarin het actieve beeld is opgeslagen. Zie ook backbuffer.

front-office
De afdelingen van een bedrijf die direct in aanraking komen met de klant: als het ware, de voorposten van een onderneming. Zie back-office.

FRPI
Flux Reversals Per Inch

FAR
False Rejection Ratio
Foutpercentage van een biometrisch systeem, met name de onterechte niet-herkenningen. Zie ook FAR.

FSAA
Full Scene Anti-Aliasing
Kenmerk van grafische kaart in de Xbox spelconsole.

FSB
Front Side Bus
Verbinding tussen processor en chipset, meestal geklokt op 66, 100 of 133 MHz.

FSB200
Front Side Bus aan 100 MHz met ondersteuning van de double-data-rate techniek.

FSE
Full Screen Editor

FSF
Free Software Foundation
Stichting die wereldwijd ijvert voor gratis software.

FSK
Frequency Shift Keying
Modulatie met frequentieverschuiving. Zie ook FFSK.

FSR
Free System Resources

FSS_UTF
File System Safe UTF

FST
Flat Square Tube
Vlak beeldscherm met rechte hoeken.

FTA
Final Type Approvement
Definitieve goedkeuring van een nieuwe IEEE-standaard, bvb. GPRS.

FTAM
File Transfer and Access Method

FTC
Federale Trade Commission
Amerikaanse overheidsinstelling dat de bedrijven controleert op ongeoorloofde handelspraktijken, bvb. misbruik van monopolie.

FTES
Functional Test Environment Software

FTM
Flat Tension Mask

FTP
* File Transfer Protocol: Internetprotocol om bestanden uit te wisselen tussen twee computers.
* Foiled Twisted Pair: Netwerkkabel waarvan de geleiders per 2 getwist zijn en samen afgeschermd zijn door een aluminium folie. Zie ook UTP en STP.

FTPD
File Transfer Protocol Daemon

FTP server
Software die draait op een FTP-site.

FTP site
Site op het Internet, waar je met behulp van FTP allerlei bestanden kunt ophalen, vaak bij universiteiten en computerbedrijven.

FTPS
Financial Ticker Protocol Support

FTQ
Foiled Twisted Quad
Kabel waarvan de geleiders per 4 getwist zijn en samen afgeschermd zijn door een aluminium folie.

FTS
Fault Tolerant Systems

FTTC
Fiber To The Curb
Het glasvezelnetwerk loopt van de eindcentrales tot de schakelkast in de straat. Vanaf de schakelkast tot in de huizen gaat het signaal over een koperen kabel. FTTC is daarbij goedkoper dan FTTH, maar haalt toch nog snelheden 1 Mbps, wat net genoeg is voor gecomprimeerde video.

FTTH
Fiber To The Home
Project om alle huishoudens op glasvezelkabel aan te sluiten. De glasvezelkabel loopt van de eindcentrale tot in ieders huis. FTTH is ontzettend duur en voorlopig economisch onhaalbaar. Het alternatief is FTTC.

FTTO
Fiber To The Office
Project om alle kantoren op glasvezelkabel aan te sluiten.

FTX
Fault Tolerant Unix

FUD
Fear, Uncertainty and Doubt
Benaming voor de tactiek, die wordt gebruikt door Microsoft en anderen, om de markt te controleren.

full backup
Backup die alle bestanden kopieert. Zie ook differential backup en incremental backup.

full duplex
Datatransmissie waarbij men gelijktijdig kan zenden en ontvangen, zgn. TWS, bvb. een telefoon. Zie ook half duplex.

Future I/O
Specificatie voor een snelle busstructuur op initiatief van Adaptec en gesteund door IBM, HP en Compaq, ten nadele van Intel's NGIO.

fuzzy logic
wazige logica
Waar bij normale logica slechts 2 waarden kunnen (waar en niet waar) bestaat er bij fuzzy logic nog een tussenwaarde, nl. misschien.

FWA
Fixed Wireless Access
Draadloze verbinding tussen eindgebruiker en een communicatienetwerk. Omdat het gebruik radiogolven in sommige gevallen goedkoper en sneller is dan het aanleggen van een kabelverbinding.

FYI
Afkorting voor 'for your information'.

G3
Bijnaam voor de oude Motorola PPC750 processor.

G4
Bijnaam voor de huidige Motorola PPC74x0 processor.

G5
Bijnaam voor de verwachte Motorola PPC8500 processor. Ze telt 58 miljoen transistoren en kan kloksnelheden aan van 800 MHz tot 1,6 GHz.

GA
General Availability
Kenmerk van een softwareversie die algemeen verspreid wordt.

GAI
Gem Application Interface

game card
Een uitbreidingskaart voor je PC, waardoor je een joystick kan aansluiten. Een joystick kan ook worden aangesloten op een geluidskaart uitgerust met een game port.

GameCube
Spelconsole van Nintendo die moet concurreren met de Xbox en PS2.

Gamelan
Zoekmachine voor Java-applets, Javascripts, en ActiveX-componenten.

GAP
* Graphics Arithmetic Processor: Beeldverwerkingschip.
* Generic Access Profile: Overkoepelende standaard die ervoor zorgt dat DECT-apparaten van diverse fabrikanten compatibel zijn.

garbage collection
Het defragmenteren van vrije geheugenblokken binnen een multitasking operating system, om grotere processen te kunnen draaien.

GART
Graphics Address Remapping Table
Methode om het geheugenbereik in te stellen dat een AGP-kaart mag gebruiken.

gateway
toegangspoort
Toestel of systeem dat incompatibele netwerken weet te verbinden. Compuserve heeft bvb. een gateway naar het Internet.

GATT
General Agreement on Tariffs and Trade

GB
GigaByte
Maateenheid voor de opslagcapaciteit van schijven.
1 GB = 1024 MB
1024 GB = 1 TB

GbE
Gigabit Ethernet

GCC
GNU C-Compiler

GCOS
Gods Chosen Operating System
Besturingsysteem gebruikt bij Bull-computers.

GCR
* Gray Component Replacement: Proces waarbij de drie kleuren cyaan, magenta en geel door zwart vervangen worden.
* Group Code Recording

GCSP
General CSP

GDI
Graphics Device Interface

GDT
Global Descriptor Table

GE
General Electric

geek
Persoon die niets anders doet dan computers en netwerken de stuipen op het lijf jagen, omdat hij er eigenlijk niet veel van snapt. Zie ook nerd.

GECOS
General Electric Comprehensive Operating System

Gecko
De layout-engine in Netscape Navigator 5. Dit onderdeel van de browser leest de webpagina's en vertaalt de HTML-code naar het scherm als tekst en grafieken. Gecko werkt tot 10 keer sneller als zijn voorganger en gebruikt bovendien minder geheugen.

geheugenbus
Verbinding tussen de chipset en de geheugenmodules.

GEIS
General Electric Information Services

geluidsenveloppe
Sterkteverloop van een toon die de specifieke klankkleur van ieder muziekinstrument bepaald. Zie ook ADSR.

GEM
Graphic Environment Manager
Grafisch besturingssysteem van Digital Research. Moest uiteindelijk wijken voor Microsoft Windows 3.0.

Gemini
Transatlantische glasvezelkabel tussen New York en Londen gelegd in opdracht van WorldCom.

generation loss
Verlies door conventionele reproductie van gegevens. Dit verlies komt niet voor bij digitale gegevens.

generieke bekabeling
Gestructureerde bekabeling die het mogelijk maakt om een uitgebreid gamma computeruitrustingen aan te sluiten, ondermeer door gebruik van patch panels.

GENIE
General Electric Network for Information Exchange

genlock
Afkorting voor generator locking device
Een genlock is een toestelletje waardoor een apparaat voor composite video (bvb. een TV) twee signalen tegelijkertijd kan accepteren. Typisch gebruikt om computergrafieken te combineren met gewone videobeelden.

geometric shapes
Twee- of meerdimensionale grafische elementen waarvan de vorm wiskundig te berkenen valt.

GEOS
Graphic Environment Operating System
Grafisch besturingssysteem van Geoworks, dat zonder succes poogde te concureren met Microsoft Windows 3.0.

GSFC
Goddard Space Flight Center

GGP
Gateway to Gateway Protocol

GGSN
Gateway GPRS Support Node
Gateway tussen het GPRS-netwerk en andere netwerken, zoals bijvoorbeeld het Internet. De GGSN routeert datapakketten naar de juiste SGSN.

GIC
General Interface Channel

GIF
Graphics Interchange Format
Bestandsformaat voor gecomprimeerde bitmaps tot 256 kleuren. Maakt gebruik van LZW-compressie. Zie ook animated GIF en interlaced GIF. De opvolger van GIF heet PNG.

GIFT
GNU Image Finding Tool
Beeldopzoekprogramma (CBIRS) op basis van MRML.

GIGO
Garbage In, Garbage Out
Term om een beginner in te lichten over het feit dat een computer weinig kan aanvangen met slechte gegevens.

GIMP
GNU Image Manipulation Program
Freeware Unix-programma voor fotobewerking geschreven van Donald en Spencer Kimball verdeeld onder GPL-licentie.

GIS
Geographical Information System

GIX
Global Internet Exchange

gizmo
Eén of ander onbelangrijk ding, waarvan men de juiste naam niet meer herinnert.

GKS
Graphics Kernel System
ANSI-standaard die een volledig grafisch genereer- en opslagsysteem voor computers specifieert. GKS is ook gekend als ANSI X3.124 uit 1985.

GL
Graphics Language

GLIS
Geographical Land-use Information System
Amerikaanse databank met digitale kaarten.

global village
wereldwijd dorp
Poëtische aanduiding voor het internet

GM
General Motors

GMDSS
Global Maintime Distress and Safety System

GML
Generalized Markup Language
Standaardtaal om tekstinformatie te formatteren ontwikkeld in 1969 bij IBM door Charles Goldfarb, Edward Mosher en Raymond Lorie. Bemerk dat GML oorspronkelijk de beginletters weergaven van de drie auteurs. GML werd gebruikt als basis voor SGML.

GMUC
Gay Macintosh User Group

GMR
Giant Magneto Resistive
In 1997 geïntroduceerde technologie van lees/schrijf koppen voor harde schijven waarbij de magnetische structuren kleiner dan 500 nanometer werden.

GMSK
Gaussian Minimum Shift Keying
Modulatietechniek gebruikt in GSM's voor datatransport.

GMT
Greenwich Mean Time
De tijdzone van Engeland, die als referentie wordt gebruikt alle de andere. De nulmeridiaan ligt namelijk getrokken in het dorpje Greenwich, nabij London.

GNS
Global Network Services

GNU
GNU's Not Unix
Project van de Free Software Foundation (FSF) voor open source Unix-programma's.

Gnutella
Software genaamd naar GNU en Nutella (de chocopasta met hazelnoten). Gnutella werd oorspronkelijk ontwikkeld door Nullsoft (de makers van MP3 en WinAMP) en laat Internetgebruikers toe om allerlei bestanden uit te wisselen onder elkaar zonder gebruik te maken van een website als server. Zie ook Napster.

golflengte
Afstand tussen twee opeenvolgende pieken van een continue golf.

Gopher
Een menugestuurd zoekprogramma om in gedistribueerde informatiesystemen te zoeken. Werd ontwikkeld aan de University of Minnesota in 1991. Enkele jaren later verdrongen door het World Wide Web.
Gopher is genoemd naar een Afrikaans graafdier.

GOSIP
Government Open Systems Interconnection Profile
Aankoopbeleid in de Verenigde Staten die het gebruik van OSI-standaarden aanmoedigd.

Gouraud shading
Algoritme voor het aanbrengen van schaduwen in 3D-modellen. Kleurt een vlak met een gladde gradatie van de berekende kleur. Zie ook Phong shading.

GPD
Gas Plasma Display

GPF
General Protection Fault
Geheugenbeschermingsfout binnenin Windows.

GPIB
General Purpose Interface Bus
Interfacespecificatie met 16 lijnen en drie soorten toestellen: talkers, listeners en controllers. GPIB is ook bekend als IEEE-488.

GPL
General Public License
Licentievorm van GNU voor software die gratis publiek verspreid mag worden.

GPRS
General Packet Radio Service
Protocol voor gegevensoverdracht in pakketten over mobiele radiosystemen dat snelheden tot 170 Kbit/s toelaat via GSM. Zal worden opgevolgd door UMTS.

GPS
Global Positioning System
Systeem met 24 satellieten dat het mogelijk maakt met een klein apparaat je exacte locatie te bepalen, waar ok ter wereld.

grain
Zichtbare en ongewenste structuur in het beeld.

GRASP
GRaphic Animation System for Professionals

GRE
Generic Routing Encapsulation

greeking
Het representeren van tekst als rechthoekige blokjes op het scherm, om de snelheid van de schermopmaak te vergroten. Naar analogie van de bij grafici gebruikte methode om een voorlopig ontwerp met onleesbare tekst op te vullen.

Green Book
De specificatie van de CD-I. Zie ook Red Book en Orange Book.

GREP
Global Regular Expression Print
Hulpprogramma van Unix voor het filteren van tekstlijnen.

grid
Regelmatig raster van hulplijnen om het positioneren en uitlijnen van grafische elementen te vergemakkelijken.

Group I fax
CCITT-norm voor de eerste generatie faxtoestellen met een verticale resolutie van 4 lijnen/mm. Deed geen gegevenscompressie waardoor een A4 werd overgeseind in 6 minuten.

Group II fax
CCITT-norm voor de tweede generatie faxtoestellen met een hogere verticale resolutie. Deed reeds gegevenscompressie een haalde één A4 in 3 minuten.

Group III fax
CCITT-norm momenteel ondersteund door quasi alle faxtoestellen. Een A4 blad kan worden verzonden in 20 seconden (normale resolutie 203 x 98 dpi) of 40 seconden in fijne resolutie (203 x 196 dpi), dankzij ééndimensionele compressie via Huffman-codering.

Group IIIbis fax
Zoals Groep III maar met toevoeging van een superfijne resolutie vans 203 x 391 dpi.

Group IV fax
CCITT-specificatie voor snelle faxmachines met een tweedimensionele compressie en een ISDN-verbinding. Doet 6 seconden over een A4 in 400x400 dpi.

GS
Group Separator

GSSAPI
Generic Security Services API
Provides an authentication, key exchange, and encryption interface to different cryptographic algorithms and systems.

groupware
Geautomatiseerde ondersteuning van de samenwerking tussen mensen, ongeacht plaats en tijd. Een verzamelnaam voor e-mail, bulletin boards, group scheduling, enz...
Het bekenste groupwarepakket is momenteel Lotus Notes.

GSM
Global System for Mobile communications
Standaard voor digitale mobiele telefonie. Het gebruikt 50 banden van 200 kHz in de frequentieband van 900 MHz of 1800 MHz. Datatransmissie is beperkt tot 9,6 Kbps.

GSX
Graphic System eXtension

GTL+
FSB-protocol toegepast bij Intel-processors vanaf de Pentium Pro/II/III.

GTS
Generic Traffic Shaping

guest
Tijdelijke toegangscode tot een computer of netwerk.

guestbook
gastenboek
Deel van een website waarin gebruikers hun positieve opmerkingen kunnen achterlaten.

GUI
Graphical User Interface
Grafische gebruikersinterface
Methode om een computer te besturen door intensief gebruik van een muis. Voorbeelden van een GUI zijn Microsoft Windows, IBM OS/2, X-Windows en OSF Motif. Zie ook CLI en WIMP.

GUID
Globally Unique IDentifier
Uniek idenficatienummer voor iedere interface binnenin COM, om name collisions te elimineren.

guiltware
Speciale vorm van shareware waarbij de ongeregistreerde versie telkens een boodschap toont om de niet-betalende gebruiker een zeker schuldgevoel te geven dat hij profiteert van het harde werk dat de auteur in de ontwikkeling van het programma gestoken heeft. Zie ook nagware.

GW-BASIC
Gee Whiz BASIC

GZIP
GNU Zip

H.320
Internationale standaard voor videocompressie. Het bevat aanbevelingen voor codering, framing, signalering, het opzetten van verbindingen, alsook audio-algoritmes en het omzetten van NTSC naar PAL en omgekeerd.

H.323
Norm voor spraak via IP, zgn. VoIP. Zie ook IP.

H.324
Aanbeveling die terminals beschijft voor multimedia-verbindingen bij lage snelheden waarbij V.34 modems worden gebruikt.

hacker
Computerkraker. Technisch onderlegd persoon die probeert in te breken in andermans computernetwerk of computersystemen, wat uiteraard strafbaar is. Hackers zijn ofwel black hat ofwel white hat.

HAL
* Hardware Abstraction Layer: Apparaatherkenningsmechanisme van Windows NT
* High-level Assembler Language: Programmeertaal.

HALE
Hacker's Against Law Enforcement

half duplex
Datatransmissie waarmee beurtelings kan worden gezonden of ontvangen, zgn. TWA, bvb. een walkie-talkie. Zie ook full duplex.

half tone image
Afbeelding met grijstinten die gesimuleerd worden door een raster van zwart/wit puntjes te gebruiken. Kijk maar eens met een vergrootglas naar een krantefoto. Zie ook dithering.

Hammer
Codenaam voor AMD's 64-bit microprocessor, voorzien in voor de tweede helft van 2002.

Hamming afstand
Het aantal posities waarin twee codewoorden van elkaar verschillen.

Hamming code
Code voor foutdetectie en foutcorrectie, ontwikkeld door R.W. Hamming. Hiertoe wordt het bitpatroon aangevuld met extra controlebits. Voorbeeld: een 7 bits code wordt aangevuld met vier controlebits, en wel op posities 1, 2, 4 en 8.

handle
Elektronisch pseudoniem. Zie ook alias.

hand-over
Het overgeven van een lopend GSM-gesprek van één cel naar een andere cel, omdat de betrokken persoon zich verplaatst heeft. Als dit niet goed verloopt wordt het gesprek afgebroken en spreekt men van een dropped call.

hand scanner
Scanner die eruit ziet als een brede muis, waarmee je over de te scannen afbeelding rolt. Tegengesteld aan flat bed scanner.

handshake
Uitwisseling van controlesignalen tussen twee toestellen om een gegevensoverdracht te kunnen doorvoeren. Bijvoorbeeld twee modems die elkaar ondervragen op protocol en maximum snelheid.

HAP
Host Access Protocol

hard copy
Afdruk op papier.

hard disk
harde schijf
Schijfsysteem opgebouwd uit diverse harde aluminium platen bekleed met een magnetische laag en enkele lees/schrijfkoppen die erboven zweven. Ook Winchester disk genaamd. Uitvinding van IBM.

hardware
computerapparatuur
De fysieke onderdelen van een computer, die je kunt aanraken, in tegenstelling tot de software.

hardwired
Een permanente verbinding tussen apparaten. Tegengestelde van switched.

harmonics
Componenten waarvan de frequenties geheel-getalveelvouden zijn van de basisfrequentie.

Hayes-compatibel
Als de modem werkt met de standaardinstructieset gedefinieerd door Hayes, modemfabrikant van het eerste uur.

HAVI
Home Audio/Video Interoperability
Specificatie van Sony/Philips voor de besturing van consumentenelektronica. HAVI zal moeten concurreren met Jini en UPnP.

HBCI
Home Banking Computer Interface
Duitse standaard voor home banking uit 1997.

HCA
Host Channel Adapter
Toegepast bij InfiniBand.

HCC
Hobby Computer Club
Grootste vereniging van computergebruikers in de Benelux. Hun jaarlijkse computerbeurzen - de HCC dagen in Antwerpen en Utrecht - zijn echte publiektrekkers.

HCD
Head Coupled Display
Projectiesysteem waarbij het beeld gekoppeld is aan de hoofdpositie van de gebruiker.

HCDS
High Capacity Digital Service

HCF
Host Command Facility

HCL
Hardware Compatibility List

HCSDS
High Capacity Satellite Digital Service

HCSS
High Capacity Storage System

HCTDS
High Capacity Terrestrial Digital Service

HD
* High Density. Zie ook DD en ED.
* Hard Disk.

HDA
Head Disk Assembly

HDC
Hard Disk Controller

HDCP
High-bandwidth Digital Content Protection: beveiliging in DVI-interfaces.

HDF
Hierarchical Data Format
Door NCSA
dt>HDIT

High bandwidth Differential Interconnect Technology
Technologie van VIA voor snelle on-board verbindingen tot 3,2 GB/s. Zie ook LDT.
<

HDLC
High-level Data Link Control
Populair bit-georiënteerd datalink protocol (laag 2) van ISO gebaseerd op SDLC. HDLC splits de gegevens op in frames en wordt o.a. gebruikt in X.25, LLC en PPP.

HDM
Hierarchical Development Methodology

HDML
Handheld Device Markup Language
Voorloper van WML.

HDMP
Heterogeneous Data Management Processor

HDR
Header

HDS
Hitachi Data Systems

HDSL
High-bitrate Digital Subscriber Line
Duurdere versie van ADSL die een symmetrische en bidirectionele gegevensoverdacht haalt tot 6 Mbps. Vooral bruikbaar om telefooncentrales onderling te verbinden.

HDTV
High Definition Television Een televisiespecificatie met tot 2125 beeldlijnen met een aspectverhouding van 5:3 en een bandbreedte tot 50 MHz. Zie NTSC, PAL en SECAM.

HDX
Half Duplex

header
* Een blok gegevens dat voorafgaat aan de eigenlijke gegevens. Bvb. de header van een e-mail bericht.
* Kopregel: De tekst die onderaan iedere pagina van een document verschijnt, bijvoorbeeld met paginanummer. Zie ook footer.

HEC
Header Error Correction
ATM-term voor de controle op de integriteit van de cel header.

helical-scan recording
Technology die de capaciteit van compacte magneetbanden beduidend heeft verhoogd. Het verschil met longitudinal recording ligt hem vooral in de positionering van de schrijfkoppen. Bij helical-scan recording staan de koppen in een hoek van 5 graden ten opzichte van de magneetband waardoor meer gegevens kunnen worden weggeschreven.

HEPNET
High Energy Physics NETwork

HER
Hermes Europe Railtel
Telecomfirma met een 4500 km lang netwerk door 20 Europese steden in 11 landen. Het gemaasde SDH-netwerk ondersteunt STM-16 transmissie.

HEX
hexadecimal
Verwijst naar het zestiendelig talstelsel dat vaak wordt gebruikt in computermiddens. Werkt met de zestien tekens, nl. 0 t/m 9 en A t/m F.

Hexachrome
Een kleurscheidingsproces, ontwikkeld door Pantone, dat gebruik maakt van zes in plaats van vier proceskleuren.

HF
High Frequency
De radiofrequentieband tussen 3 en 30 MHz, gebruikt voor korte-golf radioverbindingen. Zie ook VHF en UHF.

HFC
Hybrid Fiber-Coax
Communicatienetwerk deels gebaseerd op glasvezel en deels op coaxkabel, bvb. het Telenet-netwerk waar tot 2200 coax-nodes op één glasvezellus kunnen worden aangesloten.

HG2I
Hitchhikers Guide to the Internet
Verplichte lectuur voor Internetters.

HGC
Hercules Graphics Card
Grafische kaart uit de beginperiode van de IBM PC, met een monochrome grafische mode van 720x348.

hi-color
hoge kleuren
Aanduiding voor een kleurdiepte van 16 bit met 65536 kleuren. Zie ook true color.

high density
hoge densiteit
Aanduiding dat een bepaald opslagmedia een relatief grote opslagcapaciteit heeft. Een high density diskette van 3.5 inch heeft een capaciteit van 1.44 MB.

High Sierra
De High Sierra specificatie legt de logische structuur van een CD-ROM vast. High Sierra is de naam van het hotel aan Lake Tahoe in Nevada, waar de overeenkomst werd getekend in november 1985. Hight Sierra was de basis voor de latere internationale norm ISO 9660.

HIL
Human Interface Link
Term gelanceerd door HP.

HIMEM
High Memory

HIPO
Hierarchical Input-Process-Output

HIPPI
HIgh Performance Parallel Interface

hires
HIgh RESolution

HISA
High-End Integrated Systems Architecture

HLI
Host Language Interface

HLL
High-Level Language

HLLAPI
High-Level Language Application Programming Interface

HLR
Home Location Register

HLS
Hue, Luminance, Saturation
Kleursysteem gebaseerd op kleur, verzadiging en lichtsterkte. Verschilt in lichte mate van HSB. Bij maximale lichtsterkte levert elke tint of verzadigingswaarde wit op. Middelmatige lichtsterkte levert de meeste sprekende versie van een kleur op. Zie ook RGB.

HLT
Halt

HMA
High Memory Area
De eerste 64 KB aan pc-geheugen boven de 1 MB. Kan via het statement DOS=HIGH nuttig gebruikt worden.

HMD
Head Mounted Display
Datahelm of bril met een geïntegreerd beeldprojectiesysteem voor ieder oog afzonderlijk.

HMI
* Horizontal Motion Index: Instelling van een laserprinter die de letterspatiëring bepaald. Zie ook VMI.
* Human Machine Interface: Bedieningsinterface tussen mens en machine (computer met software).

* Hub Management Interface

HMMP
HyperMedia Management Protocol
Een uitbreiding op SNMP bedoeld voor WBEM.

HMOM
HyperMedia Object Manager
Een uitbreiding op SNMP bedoeld voor WBEM.

HMP
Host Monitoring Protocol

hoerenjong
Een woord dat alleen op een regel komt te staan. Niet te verwarren met de begrippen weduwe en wees.

hologram
Een echt driedimensioneel beeld gecreëerd via fotografische projectie. De theorie dateert al uit 1947, maar de ontwikkeling van de lasertechniek maakte holografie pas echt mogelijk.

home banking
Systeem waarbij de klant zijn bankzaken kan regelen vanaf zijn PC door gebruik te maken van een bankeigen softwarepakket. Zie ook web banking.

home directory
Directory waarin de bestanden van een specifieke gebruiker staan.

home page
De beginpagina van een bepaalde website.

HomePNA
Home Phoneline Networking Alliance
Alliantie voor telefoonnetwerken.

HomeRF
Home Radio Frequency
Werkgroup voor radiocommunicatie.

HOOD
Hierarchical Object Oriented Design

hop count
Een manier om de afstand tussen bron en bestemming te meten. Een hop is het apsseren van een router.

host
Computer waar je te gast bent. Vaak bereik je een host via een netwerk. Zie ook server.

hosting
Het onderbrengen van een website bij een Internet-dienstenleverancier (ISP), door gebruik te maken van een ruimte op één van de servers van de dienstenleverancier, die permanent met het Internet is verbonden. Zie ook housing.

Hot Java
Webbrowser van Sun Microsystems die speciaal ontwikkeld werd om Java applets te draaien.

hop
Tussenstation tussen een bepaalde verbinding via het Internet.

hot key
Toetsencombinatie waarmee je snel een speciale functie kunt uitvoeren. Zie ook shortcut key.

hot plugging
Term die wordt gebruitkt voor een apparaat dat niet meer uitgeschakeld hoeft te worden om het aan of los te koppelen in een computersysteem. Hot plugging is ondermeer mogelijk met FireWire-apparaten, maar niet met SCSI-apparaten.

hot potato routing
Routing waarbij de nodes van het netwerk zelf geen buffer hebben om de pakketten tijdelijk in op te slaan. Ieder pakket wordt dadelijk doorgestuurd (zoals een hete aardappel) soms zelf in de verkeerde richting en dit totdat het uiteindelijk zijn eindbestemming bereikt. Het tegengestelde van hot potato routing is store and forward routing.

hot spare
Reserveschijf van een disk array. Ze bevat geen data bevat, maar is stand-by totdat een actieve schijf het begeeft.

hot spare rebuild
Eigenschap van een disk array waarbij automatisch een reserveschijf wordt opgebouwd, als een actieve schijf het begeeft.

hot spot
Bepaald gebied op het scherm die met de muis aanklikbaar is.

hot swap
De mogelijkheid om een onderdeel van een toestel te vervangen zonder dat de werking van het toestel wordt onderbroken. Bijvoorbeeld het verwisselen van een defecte hard disk uit een disk array van een server.

housing
Het onderbrengen van een website bij een Internet-dienstenleverancier (ISP), door gebruik te maken van een toegewijde server van de dienstenleverancier, die permanent met het Internet is verbonden. Zie ook hosting.

HP
* Hewlett-Packard: Computerfirma genoemd naar zijn twee oprichters Bill Hewlett en Dave Packard.
* Hot Package: Support Package voor voor SAP R/3.

HPC
Handheld Personal Computer

HPCC
High-Performance Computers and Communications

HPFS
High-Performance File System
Het snelle FAT-systeem van OS/2 en oude versies van Windows NT.

HP-IB
Hewlett Packard Interface Bus

HPGL
Hewlett-Packard Graphics Language
Grafische besturingstaal in HP-plotters

HPPA
Hewlett Packard Precision Architecture

HPPI
High Performance Parallel Interface
Uitbreidingsbus met doorvoersnelheden tot 100 MB/s.

HPR
High Performance Routing

HP-UX
Hewlett Packard Unix

HRM
Human Resource Management
Het vakgebied van personeelsbeheer omvat ondermeer het aanwerven, opleiden, motiveren, juist inzetten en ontslaan van medewerkers.

HSG
High Sierra Group
Ad-hoc standaardiseringscommissie voor het vastleggen van gegevensformaten en compatibiliteit voor CD-ROM. Genoemd naar het hotel bij Lake Tahoe in Nevada waar men voor de eerste keer bijeenkwam, in de zomer van 1985.

HSI
Hardwired Serial Interface

HSB
Hue, Saturation, Brightness
Kleur, verzadiging en helderheid. Kleursysteem dat op deze drie criteria is gebaseerd. Maximale helderheid levert in combinatie met maximale verzadiging de meeste sprekende versie van een tint op. Zie HLS en RGB.

HSC
High Speed Channel

HSCSD
High Speed Circuit Switched Data
Techniek waarbij meerdere GSM-tijdsloten (maximum 8) worden gebundeld tot één verbinding die maximaal 64 Kbps haalt.

HSM
Hierarchical Storage Management
Functie binnenin Windows NT 5.

HSP
High Sierra Proposal
Voorstellen betreffende de standaardisering van CD-ROM formaten.

HSRP
Hot Standby Router Protocol

HSSDS
High-Speed Switched Digital Service

HSSI
High Speed Serial Interface
Seriële interface die maximaal 52 Mbps kan versluizen over kabel die maximaal 15 meter mag bedragen.

HSRP
Hot Standby Router Protocol

HST
High Speed Technology
Modemprotocol van US Robotics dat als eerste 14400 bps haalde, waar de concurrentie slechts 9600 bps boodt.

HSTR
High Speed Token Ring

HT
Horizontal Tab

HTML
HyperText Markup Language
Taal waarin de layout van webpagina's wordt beschreven. HTML werd afgeleid van SGML. HTML 2.0 wordt beschreven in RFC 1866 van Tim Berners-Lee en Dan Connolly.

HTTP
HyperText Transport Protocol
Een protocol voor het transporteren van hypertext-documenten oftewel HTML-bestanden. Gebruikt door een web-server.

HTTP-NG
HTTP Next Generation

hub
Een gangbare term voor een multiport repeater: een toestel dat signalen doorstuurt naar alle poorten behalve de poorten van ontvangst. Slaat meestal Ethernet-hub voor gebruik in een netwerk. Zie ook switch. Er bestaat ook zoiets als een USB-hub.

HUD
Head Up Display
Helm waar het beeld voor de ogen wordt geprojecteerd, zoals de gevechtspiloten hebben.

Huffman codering
Algoritme voor datacompressie waarbij veel gebruikte letters (zoals e en n) een
kortere bitcode meekrijgen en weinig gebruikte letter (zoals q en y) een langere
bitcode meekrijgen. Statistisch gezien neemt een tekst die op deze manier
gecodeerd werd nog slechts de helft van het aantal bits in beslag. Bij Static
Huffman wordt een vaste vertaaltabel gebruikt. Bij Dynamic Hufmann wordt de
meest optimale vertaaltabel eerst bepaald. Zie ook Lempel-Zif compressie.

hunting
Een voorziening bij een telefooncentrale waarbij een binnenkomend gesprek een vooraf gekozen groep nummers afwerkt als het gevraagde toestelnummer in gesprek is.

hybride
Een combinatie van twee of meer technieken: bvb analoog en digitaal of mechanisch en elektrisch.

hybrid CD-ROM
CD-ROM drive die zowel in een PC werkt als in een Macintosh computer.

hype
Modegril, die bijna altijd overwaait.

hyperlink
Een referentie die verwijst naar informatie in een ander document, desnoods op een andere server.

hyperpipelined
Een pijplijn is een reeks van instructies die een processor in één klokpuls kan uitvoeren. De Pentium 4 heeft een pijplijn van 20 stappen en noemt men hyperpipelined.

hypertext
Een tekstdocument dat gebruik maakt van hyperlinks.

hyphen
koppelteken
Het dwarsliggend streepje dat tussen twee afgebroken lettergrepen staat. Komt meestal overeen met een min-teken.

I2
Internet 2
De opvolger van Internet. Zie NGI.

IAB
Internet Architecture Board

IA-32
Intel Architecture for 32-bit
Intel's processorarchitectuur voor 32-bits verwerking.

IA-64
Intel Architecture for 64-bit
Deze processorarchitectuur integreert EPIC-concepten en behoudt tevens een volledige compatibiliteit met de IA-32.

IAC
Inter-Application Communication
Macintosh-standaard

IAD
Iterative Application Development
Eén van de zgn. agile ontwikkelingsmethodologieën.

IAL
International Algebraic Language
Programmeertaal die later ALGOL zou worden genoemd.

IALA
Intel Application Launch Accelerator
Techniek om programma's sneller te laten opstarten door de bijhorende bestanden te herschikken op de harde schijf.

IANA
Internet Assigned Numbers Authority
Beheersgroep voor allerlei Internetcodes zoals protocol, poort en types.

IAP
Internet Access Provider
Firma die je toegang to het Internet verschaft. Zie ook ISP.

IBCN
Integrated Broadband Communication Network

IBM
International Business Machines
Computerfirma die lang de absolute marktleider was op gebied van computers. Aan IBM danken we vele uitvindingen.
Voor de grapjassen is betekent IBM eerder Inferior But Marketable, It's Been Malfunctioning of It's Better Manually.

IC
Integrated Circuit
Chip opgebouwd uit meervoudige transistoren.

ICA
Independent Computing Architecture
Protocol van Citrix om client-server toepassingen onder Windows, Unix of Java te draaien vanaf thin clients. De bandbreedte nodig op het netwerk is minder dan 5 Kbit/s. Zie ook RDP.

ICANN
Internet Corporation for Assigned Names and Numbers
Non-profit organisatie die de domeinnamen op Internet moet gaan beheren ipv Network Solutions.

ICAP
Internet Calendar Access Protocol
Standaard van Lotus

ICC
International Color Consortium
Organisatie die zich bezighoudt met de normering van kleurbeheertechnieken.

ICCP
Institute for the Certification of Computing Professionals

ICD
Interactive Call Distribution

ICE
* In-Circuit Emulator: Intel-term
* Inner Circle Elite: hackergroep
* Intrusion Countermeasure Electronics: afweermiddelen tegen elektronische spionage

ICE-Cap
Processorkoeling gebaseerd op het zgn. Peltier-effect. Het koellichaam bestaat uit twee metalen. Het metaal op de processor koelt af bij toevoer van stroom. Het andere metaal neemt de warmte over en wordt gekoeld door een ventilator.

ICH
* I/O Controller Hub: Benaming die Intel nu heeft aan een Southbridge. Zie ook MCH.
* International Call Handling

ICLID
Individual Calling Line Identification

ICM
* Image Color Matching: Kleurbeheersysteem van Microsoft.
* Integrated Call Management

ICMP
Internet Control Message Protocol
Internetprotocol gebruikt om foutmeldingen te rapporteren en beperkte routeringsadvies te geven.

ICN
Interconnecting Network

ICO
Intermediate Circular Orbit
Een niet-geostationaire satelliet die op 10000 km boven de aarde rondcirkelt. Zie ook LEO.

iCOMP
Intel Comparative Microprocessor Performance
Benchmark van Intel om de relatieve kracht van hun microprocessors te vergelijken.

icon
pictogram

ICP
Integrated Channel Processor
Integrated Communications Provider

ICQ
I Seek You
Internet-programma om in real-time te chatten en veel meer.

ICR
Inductance, Capacitance, Resistance
Parameters van de belangrijskte elektronica-componenten: spoelen, condensatoren en weerstanden.

ICS
-Internet Connection Sharing: Microsoft's oplossing om Internet te delen in Windows 98SE en hoger.
-Interrupt Control Stack

ICST
Institute for Computer Sciences and Technology

ICT
Information and Communication Technology
De hoogtechnologische sector van computers en telecommunicatie, samengebracht door Internet.

ICUS
International Consortium for Unix Software

ICV
Integrity Check Value

ID
IDentification

IDA
Integrated Digital Access

IDAPI
Integrated Database Application Programming Interface

IDC
* Integrated Database Connector
* International Data Corporation: Amerikaanse firma die opiniepeilingen en statistieken inzamelt betreffende informatica.

IDDD
International Direct Distance Dialing

IDECUS
Internal Digital Equipment Corporation User's Society

IDDU
Interactive Data Definition Utility

IDE
* Integrated Development Environment: Ontwikkelomgeving bestaande uit verschillende tools die geïntegreerd zijn via één enkele gebruiksinterface.
* Integrated Drive Electronics: Standaardinterface voor harde schijven op een PC. Opgevolgd door EIDE.

IDEA
International Data Encryption Algorithm
Encryptie-algoritme ontworpen in 1990 door Lai en Massey. Het gebruikt een sleutel van 128 bits en is daardoor praktisch niet te kraken. Zie ook Blowfish, DES en RSA.

IDF
Intel Developers Forum
Beurs voor ontwikkelaars van producten met Intel-technologieën.

IDIV
Integer Divide
Processorinstructie om twee gehele getallen met elkaar te delen. Bij de Pentium werd hier aanvankelijk een bug gevonden. Zie ook IMUL.

IDL
Interface Definition Language

IDG
InterDialog Gap

idle
ruststand
Toestand waarin een systeem wacht, omdat er niets te doen valt.

IDMS
Integrated Database Management System

IDMS/R
Integrated Database Management System / Relational

IDN
Integrated Digital Network

IDNX
Integrated Digital Network Exchange

IDP
Internet Diagram Protocol

IDR
Intelligent Document Recognition

IDRC
Improved Data Recording Capability
Compressienorm voor magneetbanden.

IDRP
InterDomain Routing Protocol
Routing protocol gebaseerd op het IP Border Gateway Protocol, waarbij relatief weinig routeinformatie moet worden uitgewisseld.

IDS
Intrusion Detection System
Inbraakdetectiesysteem. Software dat alarm slaat als het pogingen detecteert van ongeoorloofde toegang tot uw netwerk.

IDS/2
Integrated Data Store 2

IDSL
ISDN Digital Subscriber Line
DSL-variant die een overdrachtsnelheid van 144 Kbps haalt op een ISDN-lijn van maximaal 15 km.

IDT
* Interface Design Tool
* Interrupt Descriptor Table

IDU
Image Document Utility

IE
Internet Explorer

IEC
International Electrotechnical Commission

IEEE
Institute of Electrical and Electronic Engineers
Amerikaanse organisatie die vooral actief in het formuleren van allerlei elektronsiche standaarden.

IEEE 1284
Normering van de parallele interface. Bevat onder andere de specificatie voor bidirectionele gegevensoverdracht, EPP en ECP.

IEEE 1394
Standaard aansluitbus, beter gekend als FireWire.

IEEE 488
Standaard aansluitbus ontworpen om meetinstrumenten aan computers te kunnen koppelen, beter gekend als GPIB.

IEEE 802.2
Standaard inzake Logical Link Control (LLC).

IEEE 802.3
Standaard inzake Ethernet-netwerken, bvb. 10Base-T.

IEEE 802.3ae
Standaard inzake snelle Ethernet-netwerken, over glasvezelverbindingen.

IEEE 802.4
Standaard betreft Token Bus technologie.

IEEE 802.5
Standaard betreft Token Ring technologie.

IEEE 802.6
Standaard betreft DQDB voor MAN's.

IEEE 802.9
Comite voor 'integrated voice and data networks'.

IEEE 802.10
Standaard inzake de beveiliging van netwerken.

IEEE 802.11
Reeks van standaarden voor draadloze netwerken, hetzij via radiogolven hetzij via infarood licht.

IEEE 802.11a
Opkomende standaard voor draadloze netwerken, tot 54 Mbps over 5 GHz, niet compatibel met 802.11b.

IEEE 802.11b
Alomtegenwoordige standaard voor draadloze netwerken, tot 11 Mbps over 2,4 GHz.

IEEE 802.11g
Standaard voor draadloze netwerken, tot 20 Mbps over 2,4 GHz, wel neertwaarts compatibel met 802.11b.

IEEE 802.11h
Nieuwste standaard voor draadloze netwerken, in ontwerpfase.

IEF
Information Engineering Facility

IEN
Internet Engineering Notes

IER
Interrupt Enable Register

IESG
Internet Engineering Steering Group
Maakt deel uit van IETF

IETF
Internet Engineering Task Force
Organisatie die de specificaties van de diverse Internetprotocollen, waaronder IPv6.

IEW
Information Engineering Workbench

I/F
interface

IFC
Internet Foundation Classes

IFD
Image File Directory

IFF
Interchange File Format
Voorloper van AVI op Amiga.

IFG
Incoming Fax Gateway

IFIP
International Federation for Information Processing
Internationale organisatie die het oorspronkelijke MHS-model heeft gedefiniëerd.

IFP
Instruction Fetch Pipeline

I-frame
Information frame

IFS
Installable File System

IGA
Internal Graphics Adapter

IGES
Initial Graphics Exchange Specification
ANSI standaard Y14.26M uit 1981 voor een transmissieformaat voor de overdacht van gestructureerde grafische tekeningen tussen twee incompatibele CAD-stations.

IGMP
Internet Group Multicast Protocol

IGP
Interior Gateway Protocol
Internetprotocol dat wordt gebruikt om routeringsinformatie binnen een autonoom gebied te verspreiden. Specifieke voorbeelden hiervan zijn IGRP en RIP.

IGRP
Interior Gateway Routing Protocol
Routeringsprotocol van Cisco

IHD
Integrated Help Desk

IGS
Intermediate Group Separator

IHV
Independent Hardware Vendor

IIF
Image Interchange Facility

III
Interstate Identification Index
NCIC

IIOP
Internet Inter-Operability Protocol
Protocol van Netscape dat de communicatie regelt tussen via Internet verspreide software-componenten.

IIR
* Interrupt Identification Register
* Immediate Impulse Response

IIS
Internet Information Server
Webserver van Microsoft

IISP
Interim InterSwitch Protocol
Een ATM-signaleringsprotocol waardoor schakelaars met elkaar kunnen communiceren.

IITF
Information Infrastructure Task Force

IKE
Internet Key Exchange
IKE is een concrete implementatie van ISAKMP. Dit protocol dient voor het uitwisselen van keys en het genereren van SA's.

ILA
Image Light Amplifier
Projectorsysteem gerealiseerd aan de hand van LCoS.

ILBM
InterLeaved BitMap

i.LINK
Gestandaardiseerde digitale seriële hogesnelheidsverbinding tussen PC's en digitale audiovisuele apparaten zoals een DV-camcorder. i.LINK haalt een maximale doorvoersnelheid van 400 Mbps.

ILMI
Interim Local Management Interface
Een ATM-signaleringsprotocol dat door het netwerkknooppunt wordt gebruikt om zijn ESI op een schakelaar te registreren.

ILP
Instruction Level Parallelism
Architectuur voor parallelle verwerking. Tegenhanger van TLP. Zie ook SMT.

ILR
Intrinsic Level Recovery

ILS
International Language Support

Ilse
Bekende zoekmachine in België en in Nederland.

IM
Instant Messaging
Toepassing waarbij persoonlijke boodschappen direct verstuurd worden, als alternatief op e-mail.

IMA
* Interactive Measurement & Analyser
* Interactive Multimedia Association

iMac
Betaalbare Macintosh-computer die door zijn ingebouwde 56K-modem en zijn futuristisch design duidelijk gericht is op de groep van progressieve Internetgebruikers.

IMACS
Image Management and Communication System

Image/3000
Databasesysteem (DBMS) van de HP-3000.

image map
Plaatje op een webpagina waarachter meerdere links verscholen zitten, afhankelijk van de plaats waarop je klikt. Bijvoorbeeld een wereldkaart.

image setter
Belichter voor kleurscheidingen al of niet PostScript-compatibel.

IMAP4
Internet Mail Access Protocol 4
E-mail protocol waarbij de berichten op de server blijven staan en zodoende geschikt is voor gebruikers met meerdere computers. Zie ook POP3.

IMEC
Interuniversitair Micro-Elektronica Centrum

IMD
Integrated Management Display
LCD-schermpje bij Compaq servers dat continu informatie toont over belasting van processor en geheugen. Je kunt er ook het in IML kijken.

IML
* Integrated Management Log: logboek met recentste hardwarefouten opgetreden bij Compaq servers
* Initial Microcode Load

I-mode
Mobiele internetdienst in Japan vergelijkbaar met GPRS. Wordt aangeboden door NTT/DoCoMo en is erg populair.

IMP
Integrated Mainframe Processor

IMPA
Intelligent Multi-Port Adapter

impedantie
Mate van weerstand van de kabel tegen het het passeren van alternatieve signalen. Een impedantie van 100 Ohm tussen de kabel en het actief element zorgt meestal voor een goede signaaltransmissie.

IMPI
Internal Micro Programming Interface

implicit parallelism
Aangetroffen in conventionele microprocessorarchitecturen, waarbij het compileerprogramma sequentiële machinecodes genereert. Zie explicit parallelism.

IMPP
Internet Messaging and Presence Protocol
Protocol voor Instant Messaging (IM).

IMR
Internet Monthly Report

IMS
* Information Management System: Computersysteem voor het opslaan en ophalen van gegevens.
* Intelligent Manufacturing System

IMSP
Internet Message Support Protocol

IMT-2000
Globale standaard ontwikkeld door ITU voor de nieuwe draadloze multimediadiensten in de 2 GHz band. IMT-2000 omvat UMTS.

IMTS
Improved Mobile Telephone System
Systeem voor mobiele telefonie uit de jaren zestig met 23 kanalen verspreid tussen 150 en 450 MHz. Later opgevolgd door AMPS.

IMUL
Integer Multiply
Processorinstuctie om gehele getallen te vermenigvuldigen. Zie ook IDIV.

IMUX
Inverse Multiplexer
Toestel dat het omgekeerde doet van een multiplexer.

IMVP
Intel Mobile Volt Positioning
Technologie om 0,13 micron processoren met kloksnelheden over de 1 GHz slechts 1,5 Watt te laten verbruiken.

inbelpunt
Het lokale telefoonnummer van je ISP dat je belt om op Internet te geraken.

incremental backup
Backupsysteem waarbij enkel de nieuwe of gewijzigde bestanden worden gekopieerd sinds de laatste full backup. Zie ook differential backup.

indent
insprong
De extra witruimte vòòr de eerste regel van een nieuwe alinea. Dient als scheiding. Zie ook outdent.

index
Inhoudsopgave van een gegevensbestand.

indexing
Het proces van waarbij een robot of spider de webpagina's van een website leest om de gegevenbank van de daarmee verbonden zoekmachine bij te werken.

InfiniBand
Door Intel, Dell, Compaq, HP en Sun ontwikkelde standaard voor snelle verbindingen tussen servers, clusters en geheugensystemen (zoals SAN en NAS). Gebruikt koperkabels tot 17 m of glasvezelkabels tot 100 m en haalt toto 2,5 GB/s per ader.

Infinite Monkey Theory
Theorie die stelt dat een aap in staat is om het manuscript van Hamlet te typen, als je maar oneindig veel apen achter een schrijfmachine kan zetten.

Infobahn
Duitse benaming voor de information highway.

infojunkie
Iemand die verslaafd is aan het verzamelen van informatie, meestal via Internet.

informatica
Wetenschap van de informatieverwerking (met computers).

information highway
informatiesnelweg
Algemene benaming voor het Internet en aanverwante computernetwerken. Zie ook Infobahn.

infrarood
Segment van het elektromagnetisch golfspectrum tussen microgolf en zichtbaar rood licht. Wordt gebruikt bij vrije-ruimtetransmissie over korte afstanden, bvb. afstandsbedieningen.

inheritance
overerving
Basisconcept van OO. Het gebruik van sub- en superklassen voor klassen die bepaalde attributen gemeenschappelijk hebben.

init string
Een tekenreeks dat het initieel gedrag van een toestel bepaalt. Bijvoorbeeld bij een printer of modem.

inkjet printer
Printer die zijn afdrukken maakt door fijne spatjes inkt op het papier te spuiten. Zie ook matrix printer en laser printer.

in-line image
Een foto, logo of illustratie dat getoond wordt te midden van tekstinformatie.

INM
Integrated Network Management

INMARSAT
INternational MARitime SATellite
Netwerk van communicatiesatellieten die oorspronkelijk bedoeld waren voor verbindingen met schepen op zee. Sinds 1994 biedt ze communicatiediensten aan voor alle vormen van mobilofonie.

INND
Internet News Daemon

inloggen
Procedure om contact te leggen met een programma of netwerk.

INP
Intelligent Network Processor

INRIA
Institute National de Recherche en Informatique et en Automatique
Eén van de organisaties die het initiatief nam tot oprichting van insert mode
Wanneer de ingetypte tekens tussen de reeds bestaande worden ingevoegd. Tegengestelde van overwrite mode.

INTA
Interrupt Acknowledge

integer
geheel getal
Positief of negatief getal, maar zonder decimalen. Zie floating point.

INTELSAT
INternational TELecommunications SATellites
Internationaal netwerk van communicatiesatellieten.

interactief
Een programma dat reageert afhankelijk van uw invoer.

interface
verbindingsstuk
* software: Windows kan je beschouwen als de user interface tussen een Intel computer en de gebruiker.
* hardware: De seriële poort vormt de interface tussen de computer en de muis.

interlaced GIF
GIF-bestand waarbij de afbeelding via interlacing wordt opgebouwd. Hierdoor zal het onderwerp van de afbeelding sneller zichtbaar worden.

interlacing
Techniek waarbij het beeld wordt opgebouwd in twee gangen: eerst de even lijnen, dan de oneven lijnen. Bij een monitor met interlacing kan de verticale beeldfrequentie worden gehalveerd en dat maakt de monitor goedkoper.

interleaving
Techniek waarbij het opeenvolgende schijfsectoren uiteen worden geplaatst, naargelang de draaisnelheid van de hard schijf, om zo een optimale leessnelheid te krijgen.

interlinie
De ruimte tussen twee regels tekst. Is standaard 120% van het gekozen corps.

internaut
Een ervaren Internet-gebruiker.

Internet
Internationaal netwerk van computernetwerken op basis van TCP/IP protocollen ontstaan in militaire en academische kringen, en later ontdekt door de overheid, de bedrijfwereld en de gezinnen. Ontstaan in 1982 uit ARPANET, MILNET en NSFnet.

Internet Explorer
De web browser van Microsoft. Zie ook concurrent Netscape Navigator.

Internet telephony
Systeem om een internationaal telefoongesprek te voeren voor de prijs van een lokaal gesprek. De stem wordt met een PC omgezet naar digitale pakketjes die over het Internet verzonden kunnen wordt verstuurd naar een gebruiker elders in de wereld. Sommige bedrijven bieden Internettelefonie aan via een normale telefoon.

Internet time
Wereldwijde tijdrekening van de firma Swatch waarbij een dag wordt onderverdeeld in 1000 Swatch Beats. Als het in Zwitserland middag is, dan is het over de ganse wereld @500.

Internet Worm
Het eerste erge virus die het Internet teisterde in 1988. De maker ervan, Robert Morris, is later veroordeeld tot maatschappelijke dienstverlening.

InterNIC
Internet Network Information Center
Amerikaanse instelling die jarenlang de uitgifte van de Internetdomeinen com, net, org verzorgd heeft.

interpreter
Programma dat programmaregels één voor één vertaalt en direct daarna uitvoert. Tegengesteld aan compiler. Vooral gebruikt met BASIC.

interrupt
Signaal waarmee een randapparaat de normale werking van de processor onderbreekt, om zijn gegevens bij prioriteit verwerkt te krijgen.

intranet
Een bedrijfsnetwerk met beschermde toegang dat draait op de TCP/IP protocollen van het Internet.

inverted tree
omgekeerde boom
Een type van gegevensstructuur waarbij ieder element verbonden is met één of meerdere elementen direct eronder. Bovenaan is er sprake van de root, de verbindingen heten branches, en beneden zijn er de leaves.

I/O
Input/Output

IOAPIC
Input/Output APIC

IOCC
* Input/Output Channel Converter
* Input/Output Controller Chip

IOCS
Input/Output Control System

IOCTL
Input/Output Control

IOF
Interactive Operating Facility

ionosfeer
De laag geïoniseerde gassen en elektronen in de buitenste aardatmosfeer, tussen 80 en 400 km. Hier worden de korte golven terug naar de aarde gereflecteerd.

IOP
Input/Output Processor

IOQ
Input Output Queue

IOS
* Internetwork Operating System: besturingssysteem van Cisco routers
* Inventory and Orders Status

IOSGA
Input/Output Support Gate Array

IP
Internet Protocol
De huidige versie IPv4 gebruikt een 32-bits adresseringsruimte, die door de exponentiële groei van het aantal servers stilaan vol geraakt. De opvolger heet IPv6 of IPng (next generation) en gebruikt een 128-bits adresruimte.

IP-adres
Identificatienummer van elke host die aangesloten is op een TCP/IP netwerk, dus ook van elke server aangesloten op Internet. Een IP-adres bestaat uit een 32-bits code weergegeven door 4 getallen, bvb. 205.207.110.34.

IPC
* Instructions Per Clock
* Intelligent Peripheral Controller
* InterProcess Communication

IPCP
Internet Protocol Control Protocol

IPDS
Intelligent Printer Data Stream
Optie bij IBM printers om gavanceerde grafieken en barcodes af te drukken.

IPI
* Intelligent Peripheral Interface
* Interrupt Priority Level

IPL
* Initial Program Load
* Interface voor opslagsystemen met een overdrachtsnelheid van 10 MB per seconde. Zie ook ESDI, SASI en SCSI.

IPM
Internet Personal Messaging

IPMS
Inter-Personal Messaging Service

IPng
Internet Protocol next generation

IPP
Internet Printing Protocol
Maakt printen over een WAN of Internet eenvoudig. Je verbindt je met een printer via zijn URL om er vervolgens bepaalde documenten naar af te drukken.

IPSE
Integrated Project Support Environment

IPSec
Internet Protocol for Security
Beveiligingsstandaard voor TCP/IP. Binnen IPSec kan je kiezen tussen AH of ESP.

IPW
Information Panning Workbench

IPX
Internetwork Packet eXchange
Netwerkprotocol toegepast in Novell NetWare. Vaak in één adem genoemd met SPX. IPX is de tegenhanger van IP en XNS.

IQL
Interactive Query Language

IR
Infrared

IRC
Internet Relay Chat
Internetdienst voor het real-time uitwisselen van tekst. Bruikbaar om via het toetsenbord met andere personen te praten (chatten). Voor elk denkbaar onderwerp bestaat er wel een gesprekskanaal (channel).

IRC jargon
Bij het chatten via IRC worden vaak vreemde woorden en afkortingen gebruikt: tegelijk tijdsbesparend en geheimzinnig. Zie chat jargon.

IrDA
Infrared Data Association
Vereniging van producenten van infrarood-technologie om samen te werken aan industriestandaarden.

IRDS
Information Resource Dictionary System
ANSI-standaard voor gegevensbibliotheken.

IRET
Interrupt Return
Processorinstructie

IRF
* Intermediate Routing Function
* Inheritance Rights Filter [Novell]

IRIS
Imaginons un réseau Internet solidaire
Franse mede-oprichter van Europeazn Digital Rights.

IRL
Industrial Robot Language
Taal voor het programmeren van industriele robotten.

IRLAP
Infrared Link Access Protocol

IRLED
Infrared Light Emitting Diode

Irongate
Chipset van AMD.

IRP
Information Requirement Planning

IRQ
Interrupt ReQuest
Een randapparaat die om aandacht van de processor vraagt: bvb. muis beweegt, printer zonder papier, ...

IRS
Interchange Record Separator

IRSG
Internet Research Steering Group
Stuurgroep van het IRTF.

IRTF
Internet Research Task Force
Groep van netwerkonderzoekers beheerd door de IRSG.

IRU
Indefeasible Right of Use

IS
Intermediate System
Benaming voor een router binnen het OSI-netwerk.

IS-95
Digitale techniek voor mobiele communicatie die momenteel domineert in de VS. In Europa is dit GSM.

ISA
Industry Standard Architecture
Busarchitectuur uit 1981 voor 8 bits uitbreidingskaarten van de oorspronkelijke IBM PC, in 1984 uitgebreid naar 16 bits door de komst van de IBM AT. Haalt overdrachtsnelheden tot 8 MB/s.
Zie ook EISA, MCA, VLB en PCI.

ISAC
ISDN Subscriber Access Controller

ISAKMP
Internet Security Association Key Management Protocol
Beschrijft hoe een SA tussen gesprekpartners opgebouwd moet worden. Zie IKE.

ISAM
Indexed Sequential Access Method

ISAPI
Internet Server API

ISBN
International Standard Book Number

ISDN
Integrated Services Digital Network
Digitaal netwerk waarbij spraak- en datacommunicatie volledig zijn geïntegreerd. ISDN haalt 64 Kbps en is de gedoodverfde opvolger van POTS.
Grappige verklaringen van ISDN zijn 'Ietsje Sneller Dan Normaal' en 'I Smell Dollars Now'.

ISDN-2
Beter gekend als Basic Rate ISDN of BRI.

ISDN-30
Beter gekend als Primary Rate ISDN of PRI.

ISEE
Information Systems Engineering Environment

ISEM
Information Systems for Emergency Management

ISF
Interactive System Facility

ISH
Information Super Highway

ISN
Initial Sequence Number

ISO
International Standards Organisation
Wereldwijde organisatie die technologiestandaarden opstelt, zoals bvb. het OSI-model.

ISO-11801
ISO norm voor generieke bekabelingen.

ISO-8877
ISO norm waarin de RJ-45 wordt aanbevolen voor gestructureerde bekabelingen.

ISO-9660
ISO norm voor CD-ROM afgeleid van de High Sierra norm. Voor multimediatoepassingen werd ze uitgebreid tot CD-ROM-XA.

ISO-A
Een 8-polige connector bedoeld voor de spanningsverzorging van een autoradio.

ISO-B
Een 8-polige connecor bedoeld om maximaal 4 luidsprekers van signaal te verzorgen.

ISO-C
Een 10-polige connector gebruikt bij oudere autoradio's voor het aansluiten actieve luidsprekers of een tweede AUX-ingang. Zie ook Mini ISO-C.

ISOC
Internet Society
Non-profit organisatie die de technologische evolutie van het Internet steunt en nieuwe toepassingen voor Internet promoot.

ISODE
ISO Development Environment
Een veel gebruikte implementatie van de hoogdte OSI-lagen binnen een TCP/IP stack.

ISP
Internet Service Provider
Leverancier van Internetdiensten, zoals dial-up access, e-mail en web hosting.

ISRC
International Standard Recording Code
Code die een CD-titel eenduidig identificeert, vergelijkbaar met ISBN bij boeken.

ISSCC
International Solid-State Circuits Conference
Conferentie van chipfabrikanten in San Francisco.

ISSE
Intel SIMD Streaming Extensions
Intel-specifieke uitbreiding van de x86-instructies.

ISSN
International Standard Serial Number

ISV
Independent Software Vendor

IT
Information Technology
informatietechnologie

IT8
Genormeerd voorbeeld met kleurstalen voor het kalibreren van scanners.

ITA
International Telegraph Alphabet

Itanium
Definitieve naam voor de eerste IA-64 processor van Intel, die eerder bekend was onder de codenaam Merced.

italic
Cursief (schuine tekst).

ITC
International Typeface Corporation

ITF
Interactive Terminal Facility

ITG
Interactive Test Generator

ITIL
Information Technology Infrastructure Library
Methodiek voor informatiseringsprojecten waarbij de beheersaspecten procesmatig en gestructureerd worden benaderd.

iToaster
Betaalbare computer van de firma Microworkz. Het ding heeft geen diskettestation en ook geen CD-ROM station en moet worden aangesloten op een normale TV. Via de ingebouwde modem kan je op Internet.

ITRC
Information Technology Requirements Council

ITS
Integrated Tool Set

ITSEC
Information Technology Security Evaluation and Classification
Europees initiatief.

ITSP
Internet Telephony Service Provider

ITSTC
Information Technology STearing Committee

ITU
International Telecommunications Union

ITU-R
International Telecommunications Union - Radiocommunications Sector
Nieuwe benaming voor het CCIR.

ITU-T
International Telecommunications Union - Telecommunications Sector
Nieuwe benaming voor het CCITT.

IUAP
Internet User Account Provider

IV
Interactive Video
Quasi synoniem met multimedia.

IVDT
Integrated Voice/Data Terminal

IVPN
International Virtual Private Network

IVR
Interactive Voice Response

IVT
Interrupt Vector Table

J2EE
Java 2 Enterprise Edition
Java versie bedoeld voor gebruik in bedrijfsapplicaties.

J2ME
Java 2 Micro Edition
Compacte versie van Java, speciaal bedoeld voor gebruik in GSM's, set-top boxes/, navigatiesystemen, enz...

J2SE
Java 2 Standard Edition
Standaard versie van Java, speciaal bedoeld voor gebruik met Intel-gebaseerde computers. Java 2 zit momenteel aan versie 1.3.

JAD
Joint Application Design

Jaguar
Codenaam voor de nieuwste versie van Mac OS X die eind 2002 moet uitkomen.

jamming
Het sturen van stoorsignalen

JANET
Joint Academic Network
Brits computernetwerk uit 1984.

JARS
Java Applet Rating Service
Website die de kwaliteit van Java-applets beoordeeld.

Java
Objectgeoriënteerde programmeertaal ontwikkeld door Sun Microsystems en gelanceerd in 1994. Java kent een syntax die lijkt op C++. Bekende webbrowsers hebben een Java interpreter waardoor ze Java applets kunnen uitvoeren die extra functionaliteit geven aan HTML-documenten.

Java-applet
Een klein Java-programma dat vanaf de server verstuurd wordt naar de client die het programma zal uitvoeren in een JVM. Java applets worden vaak toegepast om Webpagina's op te fleuren.

Javascript
Scripttaal die een sterk vereenvoudigde vorm van Java is. Javascript kan worden ingebed in een HTML-pagina. Vergelijkbaar met VBScript.

JaXM
Java XML Messaging

JaXP
Java XML Processing

JAZ-drive
Grote broer van de ZIP-drive met een opslagcapaciteit van 1 GB.

J-band
Microgolf frequentieband tussen 12 en 18 GHz. Gaat de K-band vooraf.

JBIG
Joint Bit Imaging Group

JBOD
Just a Bunch of Drives
Mode waarin een disk array kan worden geschakeld zonder gebruik te maken van RAID.

JBOPS
JD EDwards, Baan, Oracle, Peoplesoft en SAP
Letterwoord gebruikt om de 5 grootste spelers op e ERP-markt aan te duiden.

JCL
Job Control Language
Batch-taal voor mainframes.

JCW
Job Control Word

JDBC
Java DataBase Connectivity
Variant op ODBC voor gebruik in Java.

JDK
Java Development Kit
Basisomgeving nodig om Java-programma's te ontwikkelen.

JECF
Java Electronic Commerce Framework

JEDEC
Joint Electronic Devices Engineering Council
Industriegroep die ondermeer gewerkt heeft aan de ontwikkeling van SDRAM.

JEIDA
Japan Electronics Industry Development Association

JEPI
Joint Electronic Payments Initiative

JES
Job Entry Subsystem

JESSI
Joint European Submicron Silicon Initiative
Europees onderzoeksproject om chips te maken met banen fijner dan 1 micron.

JFC
Java Foundation Classes

JFET
Junction Field Effect Transistor

JFS
Journaled File System (IBM)

Jini
Standaard van Sun Microsystems om intelligente toestellen in een netwerk te verbinden. Concurrent van HAVI en UPnP.

JIPS
JANET Internet Protocol Service
Zie JANET.

JIT
Just In Time
Eigenschap van bepaalde compilers.

jitter
Storing bij analoge verbindingen door kleine timing-verschillen van het signaal. Bij hoge snelheden kan jitter leiden tot gegvensverlies.

JMAPI
Java Management Application Programming Interface

JNDI
Java Naming and Directory Interface

JNI
Java Native Interface

Joe
Populaire Unix-editor

joystick
Stuurknuppel gebruikt bij allerhande actiespelletjes of flight simulators.

JPDA
Java Platform Debugger Architecture
Set van 3 interfaces voor gebruik door debuggers van Java-ontwikkelgereedschappen.

JPEG
Joint Photographic Experts Group
Bestandsformaat voor true-color bitmaps met datacompressie op basis van DCT.

JRE
Java Run-time Environment
Minimum set van programma's nodig om Java-programma's te draaien.

JSC
Johnson Space Center

JSD
Jackson System Development

JSP
Jackson Structured Programming: Specifieke methodiek om gestructureerd te programmeren.
Java Server Pages: Servermodel op basis van Java voor dynamisch gegenereerde webpagina's.

JSPMI
Japan Society for the Promotion of Machine Industry

JTC
Joint Technical Committee

JTM
Job Transfer and Manipulation
Protocol voor het oversturen en bewerken van verwerkingstaken.

JTP
Job Transfer Program

JUGHEAD
Jonzy's Universal Gopher Hierarchy Excavation and Display

jukebox
Een schijfeenheid die meerdere stations kan bevatten.

jumper
Een klein bruggetje dat twee pinnetjes op een printplaat al dan niet kortsluit. Bijvoorbeeld om in te stellen of een harde schijf als master of als slave moet fungeren.

jumperless motherboard
Moderne moederborden worden volledig via CMOS setup geconfigureerd en bevatten geen jumpers.

JUNET
Japanese Unix Network
Japans computernetwerk uit 1984.

junk mail
Veelal commercieel e-mailbericht dat naar grote aantallen Internetgebruikers wordt gestuurd en zo hun postbussen vervuilt. Te vergelijken met ongeadresseerde reclame. Zie ook spam.

JVM
Java Virtual Machine
Interpreter om Java-programma's uit te voeren.

K56Flex
Modemprotocol van Lucent Technologies en Rockwell dat gebruikt maakt van pulse code modulatie. Haalt downloadsnelheden tot 56 Kbit/sec en 33.6 Kbit/sec bij upload. K56Flex is niet compatibel met zijn tegenhanger X2. Zie ook V.90.

K6
Deze AMD-processor met MMX-instructieset telt 6 miljoen transistoren en is in feite een doorontwikkeling van de NexGen 5x86. De 233 MHz versie is gebouwd in 0,35 µ technologie en was in april 1997 de snelste x86-processor, totdat Intel de Pentium II introduceerde.

K6-2
AMD-processor met 3D-instructieset en klokfrequenties tussen de 233 en 450 MHz.

Ka-band
Frequentieband voor microgolven tussen 27 en 40 GHz, gebruikt bij de nieuwste generatie communicatiesatellieten.

kabelmodem
Modem dat via de tv-kabel toegang kan bieden tot het Internet.

kanaal
Route waarlangs gegevenstransissie plaatsvindt.

kathodestraalbuis
Het hart van een beeldscherm of televisietoestel, waarmee elektrische signalen in licht wordt omgezet. Zie CRT.

Katmai
Pentium II processor geproduceerd op 0,25 micron-technologie en uitgerust met KNI. Zie Coppermine.

KB
KiloByte
Maateenheid voor de opslagcapaciteit van geheugen.
1 KB = 1024 bytes
1024 KB = 1 MB

K-band
Microgolf frequentieband tussen 18 en 27 GHz. Volgt op de J-band.

KBMS
Knowledge Based Management System

KBPS
KiloBytes Per Second

KDC
Key Distribution Center
sleuteldistributiecentrum
De centrale database met de geheime sleutels van een authentiseringssysteem, zoals Kerberos.

keepalive message
Bericht dat door een netwerkapparaat verzonden wordt naar een ander netwerkapparaat om aan te geven dat de verbinding tussen hen nog actief is.

Kerberos
Authentiseringsprotocol ontwikkeld bij MIT, waarbij geen wachtwoorden over het netwerk worden verstuurd maar geëncrypteerde toegangsticketten na identificatie. Kerberos is gebaseerd op een variant van Needham-Schroeder.

Kermit
Simpel maar hardware-onafhankelijk file-transfer protocol afkomstig van de universiteit van Columbia. Vaak gebruikt op mainframes en Unix-systemen. Zie ook X-modem, Y-modem en Z-modem.

kernel
De kern van Unix, Windows NT of een of ander besturingssysteem.

kerning
specifiek afspatiëren
Het verkleinen van de witruimte tussen twee specifieke letters omwille van de leesbaarheid. Zo kunnen de letters V en A dichter bij elkaar staan dan de letters V en R. Zie ook tracking.

key disk
Speciaal genummerde diskette voor het programma te beveiligen tegen illegale copies.

KIC
Kodak Image Compression

killer app
killer application
Een softwaretoepassing die aanslaat bij het grote publiek, meestal ten nadele van bestaande toepassingen.

KissServ
Annoybot die in een IRC-kanaal vleiende boodschappen stuurt aan de deelnemers.

KIS
Knowbot Information Service

Klamath
Oorspronkelijk ontwerp van de Pentium III processor, gefabriceerd met .25 technologie, zonder L2-cache. Klamath werd opgevolgd door Coppermine.

KNCSS
Kilolines of Non-Comment Source Statements

knowbot
Een systeem dat e-mailadressen opspoort via het Internet.

knowledge base
kennisbank

KNI
Katmai New Instructions
Nieuwe instructies voor de verwerking van 3D-grafieken zoals toegevoegd aan Intel's Katmai-processoren. KNI wordt ook wel als MMX 2 aangeduid.

KPR
Known Problems Report

KSAM
Keyed Sequential Access Method
Systeem voor index-sequentiële toegang tot databestanden.

KQML
Knowledge Query and Manipulation Language

KSH
Korn Shell
Verbeterde Unix-shell.

KSPH
Keystrokes Per Hour

KRS
Knowledge Retrieval System

KVM-switch
Keyboard Video Mouse switch
Schakeldoos waarbij je met één toetsenbord, muis en beeldscherm de controle kunt nemen over verschillende computers.

L1-cache
Level 1 cache
Snel buffergeheugen tussen processor en hoofdgeheugen, die de snelheid van een computer gevoelig verbeterd.

L2-cache
Level 2 cache
Buffergeheugen op het moederbord, die snelheid van een computer verbeterd.

L2F
Layer 2 Forwarding
Encapsulator protocol afkomstig van Cisco voor het tunnelen van PPP en SLIP met behulp van UDP. L2F werkt direct met ATM en Frame Relay media, onafhankelijk van IP. Ondersteunt RADIUS en TACACS.

L2Sec
Layer 2 Secure
Mengeling van SSL, L2TP en PPP. Hierbij wordt PPP uitgebreid met de coderings- en authentificatiefuncties van SSL versie 3 voor het maken van een veilig afgeschermde L2TP-tunnel.

L2TP
Layer 2 Tunneling Protocol
Mengeling van PPTP, L2F en IPSec. PPP-frames worden ingebed in L2TP-frames en via UDP, Frame Relay of ATM getransporteerd. Voor de gegevenscodering wordt gebruik gemaakt van IPSec.

LADA
Local Area Data Access

lag
Vertraging die optreedt bij het verzenden van data via Internet ten gevolge van overbelasting of uitval van bepaalde verboindingen.

LaGrande
Benaming voor een technologie die toekomstige processors en chipsets zal voorzien van versleutelings- en identificeringsmethodes. Is hiermee inzetbaar als kopieerbeveiliging.

LAMP-systeem
Webserver gebaseerd op de componenten Linux, Apache, MySQL en PHP.

LAN
Local Area Network
Een netwerk van computers die zich op één locatie bevind, bvb. in één vestiging van een bedrijf. Tegenhanger van WAN.

LANACS
Local Area Network Asynchronous Connection Server

landscape
liggend
Als de oriëntatie van de tekst en/of figuren over een liggend blad loopt. Tegengesteld aan portrait.

LANE
LAN Emulation
Het proces waarbij Ethernet- of Token Ring-diensten worden aangemaakt over ATM.

LAP
Link Access Procedure
Datalink-protocol van CCITT gebaseerd op HDLC en gebruikt in de X.25 netwerk-interface.

LAPB
Link Access Procedure Balanced
Datalink-protocol met foutcontrole toegepast bij X.25 en sommige geavanceerde modems.

LAPD
Link Access Procedure on D-channel
Datalink-protocol vor het D-kanaal van ISDN.

LAPM
Link Access Protocol for Modems
Datalink-protocol met foutcorrectie bij modems, deel uitmakend van de V.42 specificatie.

laptop
Computer die klein en licht genoeg is dat hij op je schoot past. Term in onbruik geraakt, ten voordele van notebook.

LAR
Load Access Rights

LASER
Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation

Laserdisc
Zie CD-V.

laserholografie
Fotografische methode om 3D-beelden met behulp van laserstralen op folies weer te geven.

laser printer
Printer die zijn afdrukken maakt door toner op het papier te bakken. Zie ook matrix printer en inkjet printer.

Laservision
Beeldplaat ter grootte van een langspeelplaat waar 2 x 36 minuten analoog beeld en geluid kan worden opgeslagen.

lastmile
Andere term voor local loop.

LAT
* Local Access Terminal
* Local Area Transport: Netwerkprotocol in gebruik bij Digital VAX-systemen.

latency
De tijd die verloopt tussen het moment dat een apparaat toegang vraagt en het moment dat die toegang wordt verkregen.

LAVC
Local Area Vax Cluster

LAWN
Local Area Wireless Network

LBL
Lawrence Berkeley Laboratory

LBM
Low-level Bit Map
Bestandsformaat voor bitmaps afkomstig van Amiga Deluxe Paint.

LBRV
Low Bit Rate Voice

LBS
Load Balancing System

LBT
Listen Before Talk

LBX
Local Bus Accelerator

LCC
Leadless Chip Carrier
Chipbehuizing waar geen draden aan te pas komen.

LCD
Liquid Crystal Display
Scherm dat werkt op basis van vloeibare kristallen, die al of niet het licht reflecteren. Toegepast in goedkope notebooks. Zie ook STN, DSTN, TSTN, TFT en OLED.

LCK
Library Construction Kit

LCR
Least Cost Routing
Intelligente centrales maken een verbinding via de goedkoopste route (operator) in functie van het tijdstip en de bestemming.

LCoS
Liquid Cristal on Silicon
Reflecterende LCD-schermen gebruikt voor de projectie van beelden via ILA-projectoren.

LCP
* Link Control Protocol: Dat deel van het PPP-protocol dat de verbinding opzet en afsluit en onderhandelt over de opties.
* Legal Change Patch: Support package voor SAP R/3.

LCS
Liquid Crystal Shutter

LCSP
Limited CSP

LDA
Linc Design Assistant

LDAP
Lightweight Directory Access Protocol
Internetstandaard om publieke e-mailadressen op te vragen.

LDT
* Lightning Data Transport: Verbindingssysteem van AMD dat de North- en Southbridge verbindt met extra bussen en/of processoren met ovedrachtsnelheden tot 6,4 GB/s. Later herdoopt tot HyperTransport.
* Logical Device Table

LE
Less or Equal

leaf
blad
Benaming voor de onderste elementen in een omgekeerde boomstructuur, die zelf geen verbindingen meer hebben.

LEAF
Lotus Extended Application Facility

leased line
Huurlijn die zorgt voor een permanente verbinding twee punten. Een leased line wordt gehuurd bij een telecom-operator, haalt een bandbreedte van 64 Kbps à  2 Mbps, en is steeds afzonderlijk van het PSTN.

LEC
LAN Emulation Client
De software die op een ATM-netwerkknoopunt wordt geladen om Ethernet of Token Ring adapterkaarten na te bootsen.

LECS
LAN Emulation Configuration Server
Een server die de LES en BUS addressen verdeelt aan clients.

LED
Light Emitting Diode
Diode die licht afgeeft wanneer ze onder stroom wordt gezet. LED's worden vaak gebruikt als controlelampjes.

led-array printer
Goedkopere versie van de laserprinter, waarin de laser werd vervangen door een rij van LED's.

legal
Amerikaans papierformaat gelijk aan 215,9 x 355,6 mm. Zie ook A4 en letter.

Lempel-Zif compressie
Datacompressietechniek uit 1977, genoemd naar de bedenkers van de basisalgoritmes, nl. Lempel en Zif.

LEO
Low Earth Orbit
Een niet-geostationaire satelliet die op lage hoogtes overvliegt, gaande van 650 tot 1800 km. Een geostationaire satelliet staat op een hoogte van 36000 km boven de aarde. Zie ook ICO.

LES
LAN Emulation Server
Een server die de omgeving van een Ethernet of Token Ring netwerk simuleert.

LF
Line Feed

LFN
Long FileName

LFU
Least Frequently Used

LGA
Leadless Grid Array

LGPL
Lesser General Public License
GNU licentieschema voor open source projecten. Zie ook GPL.

LHSP
Lernout & Hauspie Speech Products
Belgisch spraaktechnologiebedrijf gevestigd in FLV, Ieper.

LIC
Licensed Internal Code

license
licentie
Het recht om een bepaalde technologie te mogen gebruiken, bvb. software draaien.

LICS
Lotus International Character set

LIF
* Library Interchange Format
* Low Insertion Force

LIFO
Last In First Out
Principe van een datastructuur die stack wordt genoemd. Zie ook FIFO.

LiIon
Lithium Ion
Techniek voor herlaadbare batterijen superieur aan NiCd en NiMH.
LIM
Lotus Intel Microsoft
Specificatie voor extra pc-geheugen werkend met een combinatie hardware en software.

linear queue
lineaire wachtrij
Tegengestelde van een circular queue.

line break
Het onderbreken van de lopende tekst om een nieuwe regel te forceren. Zie ook column break en page break.

line driver
Goedkope versterker om digitale signalen over langere afstanden over te brengen.

linker
Hulpprogramma dat één of meerdere gecompileerde objecten samenvoegt tot een uitvoerbaar programma.

Linpack
Wetenschappelijke benchmark op basis van vectoriële floating point berekeningen. Het testresultaat wordt uitgedrukt in megaflops. Zie FLOPS.

Linux
Freeware implementatie van het Unix besturingssysteem voor PC's met een Intel 386 processor of hoger. De oorspronkelijk auteur is Linus Torvalds, maar gans de Internetgemeenschap werkt tegenwoordig mee aan de verdere ontwikkeling.

LIPS
Logical Inferences Per Second

LIS
Language Independant System
Computersysteem met een syntax die onafhankelijk is van een bepaalde computertaal: C, FORTRAN, enz.

LISP
LISt Processor
Programmeertaal ontwikkeld in de jaren 60 door het MIT voor onderzoek van kunstmatige intelligentie.

listserv
Programma om mailing lists te beheren.

little-endian
Methode van gegevensopslag of verzending waarbij de minst significante bit of byte eerst verwerkt wordt. Zie ook big-endian.

LLAP
LocalTalk Link Access Protocol

LLC
Logical Link Control
Het bovenste deel van ISO laag 2: datalink.

LLF
Low Level Format

LMCS
Local Multi-point Communication System

LMDS
Local Multi-point Distribution System

LMI
Lisp Machines Incorporated

LN:DI
Lotus Notes:Document Imaging

LNNI
LANE Network to Network Interface

load balancing
De mogelijkheid van router om het netwerkverkeer te verdelen over alle netwerkpoorten. Een goed algoritme houdt rekening met snelheid en lijnkwaliteit waardoor de effectieve bandbreedte omhoog gaat.

LOC
Lines Of Code

LOCIS
Library Of Congress Information System
De grootste bibliotheek ter wereld.

local bus
Hoge snelheidsverbinding tussen uitbreidingskaarten enerzijds en de microprocessor en het geheugen anderzijds. Dit principe wordt toegepast bij zowel VLB als PCI.

local loop
De verbinding die loopt vanaf de laatste verdeelkast van de operator tot aan de eindgebruiker. Deze last mile verbinding wordt door de liberalisering van de Europese telefoniemarkt opgesteld voor iedere telecom operator. Zie ook WLL.

Localtalk
Apple's basisbandnetwerk dat een snelheid heeft 230 kbps.

LOD
Level Of Detail
Parameter gangbaar bij 3D-visualisatie. Hoe hoger het LOD, hoe beter de beeldkwaliteit, hoe meer rekenkracht er nodig is.

LOFS
Loopback File System

log
Logboek waarin bepaalde informatie betreft een bepaalde activiteit wordt bewaard. Bijvoorbeeld een installation log, communication log of error log.

logic bomb
Een stukje kwaadaardige software die pas actief wordt als aan een bepaalde voorwaarde wordt voldaan. De meeste virussen zijn logische bommen.

login
De procedure om een verbinding te maken met een computer of een netwerk. Hierin wordt er gevraagd naar je naam en paswoord.

login script
Script dat een bepaalde inlogprocedure automatiseert.

Logo
Programmeertaal ontworpen om kinderen vertrouwd te maken met computers. Logo wordt meestal gebruikt om een schildpad over het scherm te bewegen en tegelijkertijd lijnen tekent.
logout
Tegenovergestelde van login. De procedure om een eerder gemaakte verbinding te verbreken.

LOM
LAN On Motherboard
Op het moederbord geïntegreerde netwerkaansluiting.

Longhorn
Codenaam voor de opvolger van Windows XP. Zie ook Blackcomb.

LongRun
Stroombesparende techniek van Transmeta, vergelijkbaar met AMD's PowerNow! en Intel's SpeedStep.

loop
lus

loop back
Het direct terugsturen van het verzonden signaal, om de correctheid van de transmissie te controleren.

LORES
LOw RESolution

LOS
Line Of Sight
Telecommunicatie d.m.v. straalzenders waarbij een directe zichtverbinding tussen beide antennes noodzakelijk is.

lossless compression
Type van compressie waarbij geen informatieverlies optreedt, bvb. LZH-compressie van GIF-afbeeldingen en RLL-compressie van PCX-afbeeldingen. Tegengestelde van lossy compression.

lossy compression
Type van compressie waarbij een zeker informatieverlies optreedt, bvb. JPEG-compressie bij JPG-afbeeldingen en MPEG-compressie van MP3-bestanden. Het verlies is meestal niet zichtbaar of hoorbaar voor de mens. Zie ook lossless compression.

LOTOS
Language Of Temporal Ordening Specification

lower case
kleine letters, ook onderkast genoemd. Tegengesteld aan upper case.

LPB
Load Parameter Block

LPD
Line Printer Daemon
Unix-protocol afkomstig van Berkley.

LPDA
Link Problem Determination Aid

LPI
Lines Per Inch

LPM
Lines Per Minute

LPT
Line PrinTer

LQ
Letter Quality

LRC
Longitudinal Redundancy Check

LRM
Language Reference Manual

LRU
Least Recently Used

LS-120
De LS-120 is een diskettestation waar naast de normale 1.44 MB diskettes ook speciale diskettes in passen die 120 MB kunnen bevatten. De LS-120 is hierdoor concurrent van de ZIP-drive.

LSA
Linc System Approach

LSAP
Logical Service Access Point
Inkapselformaat voor 802.2 pakketten.

LSB
* Least Significant Bit/Byte: minst betekenisvolle bit of byte.
* Linux Standard Base: Project voor een standaardversie van Linux met als doel de compatibiliteit te blijven verzekeren zonder de noodzakelijke vernieuwing af te remmen.

LSC
Least Significant Character

LSD
* Least Significant Digit
* Line Signal Detector

LSI
Large Scale Integration
Een chip met 1.000 transistoren of meer. Zie ook VLSI en ULSI.

LSL
Link Support Layer

LSR
Line Status Register

LST
* LiST device
* Loader Segment Table

LT
* LaGrande Technologie
* Link Trailer

LTO
Linear Tape Open
Nieuwe generatie van tapedrives met het Ultrium-formaat.

LU
Logical Unit

luminantie
Informatie over de helderheid van beeldpunten. Luminantie kan een beeld in grijstinten weergeven. Gecombineerd met chrominantie ontstaat er een kleurenbeeld.

lurker
Passieve gebruiker van het Internet. Bijvoorbeeld iemand die wel regelmatig artikelen in een nieuwsgroep leest, maar zelf niets plaatst of reageert.

LUT
Look-Up Table

LVDS
Low Voltage Differential Signal
Techniek gebruikt bij Ultra2 SCSI waarbij ieder signaal via twee aparte aders met een tegengesteld signaalniveau wordt overgedragen. Dit verbetert de storingsongevoeligheid, waardoor het gebruik van langere kabels mogelijk wordt. LVDS is het tegengestelde van SE.

LVM
Logical Volume Manager
Schijfbeheerprogramma op HP-UX.

Lycos
Bekende zoekmachine opgezet door de Carnegie Mellon University. Lycos werd genoemd naar de familie van de Lycosidae, grote grondspinnen die hun prooi niet met een web vangen, maar via achtervolging. Zie ook Yahoo!.

Lynx
Textgebaseerde webbrowser voor Unix, gemaakt door de Universiteit van Kansas.

LZH-compressie
Lempel-Ziv datacompressie, verbeterd door de inbreng van ene Hufmann. LZH-compressie wordt onder meer toegepast in LZH-archiefbestanden.

LZW-compressie
Lempel-Ziv datacompressie, verbeterd door de inbreng van ene Welch. LZW-compressie wordt onder meer toegepast in GIF-bestanden.

M-ATM
Microband ATM

MAC
Media Access Control: Protocol voor broadcast-netwerken voor het verkrijgen van toegang tot het transmissiemedium. Is een sublaag van het Data Link Layer.
Message Authentication Code: vingerafdruk van een SSL-3 overdracht, om na te gaan of het bericht gemanipuleerd werd.

MACA
Multiple Access with Collision Avoidance
Protocol voor kanaaltoewijzing gebruikt bij draadloze LAN's.

MAC-address
Unieke hexadecimale code van 12 tekens die in iedere netwerkkaart is ingebakken, bvb. 00608C95A13F.

MACH
Multi-layer ACtuator Head
Inkjetkop ontwikkeld door Epson.

Macintosh
Personal computer van Apple gelanceerd in 1984. Gebruikte als eerste een grafische gebruikersinterface met vensters en bediening door een muis, WIMP of GUI genaamd.

Macintrash
Scheldnaam voor de Macintosh.

macro
Routine om regelmatig terugkerende handelingen op te slaan en uit te voeren.

MADE
Manufacturing and Automated Design Engineering

MADE
Mathematical Dynamic Modeling
Wiskundig model van TNO.

Madison
Codenaam voor de Intel IA64-processor in 0,13 micron kopertechnologie, bedoeld als opvolger van de McKinley.

MAE
Metropolitan Area Ethernet

magic number
Een codegetal in de kop van een bestand die aangeeft welk soort gegevens in de rest van het bestand staat.

magneto-optical disk
Opslagmedium met uiterst hoge capaciteit. Gebruikt zowel optische als magnetische technologie.

MAI
Multiple Applications Interface

mail bomb
Het sturen van enorme hoeveelheden e-mail naar een bepaalde persoon om hem eens goed te ambeteren.

mail bot
E-mailadres dat automatisch informatie terugstuurt naar de aanvrager.

mail box
Elektronische brievenbus. Afgebakende ruimte op een mail server waarop inkomende e-mail tijdelijk wordt opgeslagen, totdat de betrokken persoon het ophaalt.

mailing list
Een lijst van e-mailadressen waarnaartoe de server regelmatig berichten verstuurt, bvb. een nieuwsbrief. Naar de meeste mailing lists kunt u ook een bericht verzenden, zodat iedereen die op die lijst geabonneerd is dit bericht ontvangt. De werking van een mailing list is dus vergelijkbaar met een news group, maar heeft een meer gesloten karakter.

mail reflector
Programma dat bestanden of informatie verzendt in reactie op aanvragen die via e-mail binnen komen.

mail server
Computer die zorgt voor het ontvangen en verzenden van e-mail voor een gans netwerk.

mail merge
Het combineren van een standaardbrief met variabele gegevens (adres, aanspreektitel, saldo, ...).

mainframe
Een grote, krachtige computer die verscheidene complexe taken tegelijkertijd kan verwerken.

Majordomo
Populair Unix-programma gebruikt om een mailing list op te zetten.

MAN
Metropolitan Area Network
agglomeratienetwerk
Netwerk ter grootte van een grootstad, bijvoorbeeld om de diverse overheidsdiensten met elkaar te verbinden. Een MAN ligt qua schaal tussen een LAN en een WAN in, een maakt vaak gebruik van de DQDB standaard.

Manchester-codering
Methode voor het coderen van timing-informatie tot een binaire gegevensstroom.

mandatory entry field
verplicht invoerveld

MANIAC
Mathematical Analyzer Numerical Integrator and Computer

manual
handleiding
Zie RTFM.

MAP
Manufacturing Automation Protocol
(Boeing).

MAPI
Messaging/Mail API
Van Microsoft.

MAPICS
Manufacturing Accounting and Production Information Control System
Softwarepakket van IBM.

mapping
De projectie van een textuur op het oppervlak van een 3D-object. Zie mip-mapping.

Mark I
Computer uit 1941 ontwikkeld door Howard Aiken, ook bekend als de Harvard/IBM Automatic Sequence Controlled Calculator. De Mark I werd gebruikt door de Amerikaanse marine om artillerietabellen te maken.

MARS
Multi-cast Address Resolution Standard

martian
Benaming voor pakketen die zich op het verkeerde netwerk bevinden, door verkeerde of valse route-informatie.

MASM
Macro ASseMbler

master
meester
* Term die aangeeft dat het de controle heeft over bepaalde handelingen. Tegengestelde van slave.
* Originele opname in zijn uiteindelijke formaat, bedoeld voor massareproductie.

MathML
Metataal afgeleid van XML, speciaal bedoeld om wiskundige gegevens op het web te plaatsen.

matrix printer
Eenvoudige printer waarbij naaldjes (meestal 9 of 24) en een inktlint zorgen voor een afdruk op papier. Vandaag bijna volledig verdrongen door de inkjet printer en laser printer.

MAU
* Media Attachement Unit: Ethernet-verbinding
* Multistation Access Unit: Aansluiting voor toestellen in een Token Ring netwerk aan te sluiten.

MB
MegaBytes
Maateenheid voor de opslagcapaciteit van geheugens.
1 MB = 1024 KB
1024 MB = 1 GB

MBCS
Multi-Byte Character Set

MBP
Multiple Branch Prediction
Technologie dat de prestaties van een microprocessor verhoogt, door het voorspellen van de volgende instructies.

Mbps
Megabits per seconde

MBps
Megabytes per seconde

MBR
Master Boot Record
Informatie aan het begin van een diskette of harde schijf, waardoor een besturingssysteem kan opstarten.

MCA
Micro Channel Architecture
Busarchitectuur uit 1987 die IBM ontwierp voor zijn PS/2 computers, als opvolger van ISA. MCA haalde overdrachtsnelheden tot 20 Mbit/s.
Zie ook EISA, VLB en PCI.

MCAD
Mechanical Computer Aided Design

MCAV
Modified Constant Angular Velocity

MCB
Memory Control Block

MCGA
Multi-Colour Graphics Array
Grafische adapter van IBM ontwikkeld voor de PS/2 als opvolger van CGA, maar al vlug opgevolgd door EGA.

MCH
Memory Controller Hub
Benaming die Intel nu heeft aan een Northbridge. Zie ook ICH.

MCI
* Microwave Communications Incorporated
* Media Control Interface: besturingsinterface voor het afspelen van multimediabestanden, waaronder een wave player, een MIDI sequencer en een MPEG player.

McKinley
Codenaam van een Intel IA64-processor vanaf 1000 MHz, gebaseerd op 0,13 micron kopertechnologie, bedoeld als opvolger van de Merced.

MCL
Microsoft Compatibility Labs

MCNE
Master Certified Novell Engineer

M-commerce
Mobiele variant van E-commerce. Commerciële transacties over mobiele netwerken, bijvoorbeeld parkeergeld betalen met je GSM.

MC-PGA
Metallized Ceramic - Pin Grid Array
Chipverpakking

MCP
Master Control Program

MCR
* Minimum Cell Rate: ATM parameter
* Modem Control Register

MCS
MultiCast Server

MCSE
Microsoft Cerfified Systems Engineer
Erkende opleiding en examen voor systeemenginieur.

MCU
* Micro Controller Unit
* Multi-Chip Unit
* Multipoint Control Unit: apparaat dat meer dan drie deelnemers aan éénzelfde videovergadering kan verbinden.

MD
* Make Directory: Dos/Unix Commando
* Mini Disk: audioschijfje van Sony
* Monochrome Display

MD5
Message Digest 5
Systeem van éénwegsencryptie op basis van een hash-functie, ontworpen door Rivest in 1992. MD5 genereert een message digest van 128 bits. Zie ook SHA.

MDA
* Monochrome Display Adapter: Grafische adapter uit de oorspronkelijke IBM PC. MDA had enkel een monochrome tekstmode van 80x25. Al snel opgevolgd door CGA.
* Model Driven Architecture: oplossing voor software-ontwikkeling afkomstig uit de OMG. MDA is de link tussen het model (zie PIM) en de uitvoerbare code.

MDDBMS
Multi-Dimensional DBMS

MDF
Multiple Domain Facility

MDI
* Medium Dependent Interface
* Multiple Document Interface: De mogelijkheid om meerdere documenten te openen binnen één applicatie, zoals mogelijk in Word, maar niet in Notepad.

MDIC
Manchester Decoder and Interface Chip
(AT&T)

MDK
Multimedia Developers Kit
(Microsoft)

MDNS
Managed Data Network Service

MDY
Month Day Year
Amerikaans datumformaat.

MEB
Memory Expansion Board

medium
Informatiedrager. Bijvoorbeeld de televisie, de radio en de krant. Ook een CD-ROM en het Internet zijn media.

Melissa
Goedaardig macro-virus die zich via e-mail verspreid en je Word-documenten met Simpson-citaten verrijkt.

memory effect
Capaciteitsverlies bij oplaadbare batterijen dat optreedt wanneer de batterij regelmatig onvolledig wordt geladen of ontladen.

memory latency
De tijd die de data nodig heeft om van het geheugen naar de processor te gaan, bij een leesinstructie.

Memory Stick
Compacte geheugenmodule van Sony voor gebruik in digitale camera's en dergelijke. Bestaat in capaciteiten van 4 tot 128 MB.

Memphis
Codenaam voor Windows 98.

Mendocino
Celeron processor met geïntegreerde L2-cache van 128 K aan volle processorsnelheid.

menu
Lijst met opdrachten en opties die in een programma beschikbaar zijn.

menu bar
menubalk
Bovenste gedeelte van een toepassingsvenster waarin de verschillende menu-opties kan openklikken.

Merced
Codenaam voor Intel's eerste IA64-processor vanaf 733 MHz, gebaseerd op 0,18 micron aluminiumtechnologie. De Merced werd ontwikkeld in samenwerking met HP en zal bij de introductie Itanium heten.

MERS
Most Economical Route Selection
Synoniem van Least Cost Routing.

MES
Manufacturing Execution System
Softwarepakket dat de productiecontrolesystemen op de werkvloer verbindt met de andere informatiesystemen van het bedrijf.

MESA
Manufacturing Execution System Association
Vereniging van producenten van MES-systemen.

MESI
Modified Exclusive Shared Invalid
Protocol

message
* e-mail bericht
* melding

MET
* Mean European Time: Midden-Europese tijdzone die ook geldt voor de Benelux. Zie ook EST en GMT.
* Memory Enhancement Technology: Geheugenbesparingstechniek van Hewlett-Packard.

metasearch engine
metazoekmachine
Zoekmachine voor het Internet, die zelf de zoekopdracht doorgeeft aan meerdere gewone zoekmachines, en de resultaten hiervan samenvoegt voor een betrouwbaarder resultaat.

METAL
Machine Evaluation and Translation of Natural Language

meta tag
Methode om informatie in webpagina's te stoppen die van nut zijn voor de zoekmachines.

MFC
Microsoft Foundation Class

MFDB
Memory Form Definition Block

MFEN
Magnetic Fusion Energy Network

MFLOPS
Million Floating Point Operations Per Second

MFFS
Microsoft Flash File System

MFH
Multi Host Facility

MFM
Modified Frequency Modulation
Coderingstechniek gebruikt bij oude harde schijven, later opgevolgd door RLL.

MFP
Multi-Function Peripheral

MFPI
Multi-Function Peripheral Interface

MFS
* Macintosh File System
* Memory File System
* Modified Filing System (Revelation Technologies)

MFT
* Master File Table
* Multiprogramming with a Fixed number of Tasks

MGA
Monochrome Graphics Adapter

MGCP
Media Gateway Control Protocol

MGE
Modular GIS Environment

MGET
Multiple Get (Unix)

MGR
Manager

MHEG
Multimedia and Hypermedia Experts Group

MHP
Multimedia Home Platform
Nieuwe interactieve standaard voor digitale tv- en multimedia-uitzendingen via DVB.

MHS
Message Handling System
X.400 aanbevelingen waarmee berichtenverkeer tussen gedistribueerde programmatuur wordt geregeld.

MHz
MegaHertz
Aanduiding voor de kloksnelheid van een processor of systeembus.
1 MHz staat gelijk met een frequentie van 1 miljoen keer per seconde.

MI
* Machine Interface
* Mode Indicate
* Management Interface

MIB
Management Information Base
Database met alle mogelijke objecten van via SNMP beheerd netwerk.

MICR
Magnetic Ink Character Recognition

microbrowser
Een browser is een programma dat het mogelijk maakt informatie van het Internet te bekijken. Een microbrowser is speciaal ontworpen voor kleine mobiele apparaten.

microcomputer
Computer opgebouwd uit een microprocessor en een handvol andere chips. Nu spreekt men eerder van een PC.

microgolf
Radiofrequentieberiek tussen 1 en 1000 GHz.

microprocessor
De centrale chip in een PC. Bijvoorbeeld een Motorola 68030 of een Intel Pentium.

microprogramma
De instructies die door de fabrikant in een microprocessor-chip zijn ingebouwd.

Microsoft
Grootste softwarefabrikant ter wereld. Ontwikkelde BASIC, MS-DOS, MS-Windows, MS-Office, MS Internet Explorer en vele andere producten. Opgericht door Bill Gates en Paul Allen.

MID
Message ID
Nummer dat een e-mailbericht op een bepaalde server identificeert.

midframe
Minder gangbare term voor een minicomputer, afgeleid mainframe.

middleware
Verzamelnaam voor software die een tussenlaag vormt tussen applicaties en de onderliggende complexe infrastructuur, bijvoorbeeld een gedistribueerde databank. We onderscheiden RPC's, MOM's en ORB's.

MIDI
Musical Instrument Digital Interface
Standaard interface om musicale instrumenten op computers aan te sluiten.

MIDS
Modular Ink Delivery System
Benaming voor de gescheiden inktreservoirs bij de kleureninkjetprinters van HP. Er is een apart reservoir voor cyaan, magenta, geel en zwart. Zie CMYK.

MIF
Management Information File
Wat de MIB is bij SNMP is MIF voor DMI.

MIG
Metal In Gap

MIL
* Machine Interface Layer
* Military: Amerikaanse domeinnaam voor militaire organisaties. Zie ook com, edu, gov, net en org.

Milnet
Militair netwerk dat later in Internet opging.

millennium bomb
Het fenomeen dat veel programma's rond de millenniumwissel wel eens niet meer goed zullen functioneren wegens de millennium bug.

millennium bug
Een programma heeft de millennium bug, als het niet goed overweg kan met datums vanaf het jaar 2000. Veel oude programma's gebruiken niet eens 4 cijfers om het jaartal in op te slaan. Andere programma's hebben last met het feit dat het jaar 2000 wel degelijk een schrikkeljaar is.

MIM
Metal Insulator Metal

MIMD
Multiple Instructions Multiple Data

MIME
Multi-purpose Internet Mail Extensions
Methode om samen met e-mail ook binaire bestanden mee te kunnen sturen. MIME definieert volgende types: text, image, audio, video, application, message, multipart en gebruikt base64 codering.

MIMO
Multiple Input Multiple Output

MIN
Mobile Identification Number

minicomputer
Centrale computer die dienst doet als server voor een klein bedrijf of afdeling van een groter bedrijf. Een minicomputer draait vaak op Unix.

Mini ISO-C
Een 20-polige connector die is verdeeld in 3 gebieden: pinnen 1-6, 7-12 en 13-20.

Minitel
Frans terminalsysteem bestaande uit een telefoon met beeldscherm en toetsenbord. Nu verdrongen door Internet.

MINUET
Minnesota Internet Users Essential Tools

MIO
Modular Input Output
Bussysteem zoals toegepast voor uitbreidingen bij HP printers.

mip-mapping
Het filteren van texturen in verschillende detailniveaus, zodat texture-mapped objecten gezien vanuit de verte minder vervormd lijken.

MIPS
* Maintenance Information and Planning System
* Million Instructions Per Second: Maateenheid betreffende de verwerkingssnelheid van een computer of processor. Ook grappig uitgelegd als Meaningless Indicator of Processor Speed. Zie ook FLOPS.

mirror site
Exacte kopie van een website of FTP-site maar op een andere plek. Meestal bedoeld om de bereikbaarheid te verhogen bij drukte of panne.

MIS
Management Information System

MISC
miscellaneous

MIT
Massachusetts Institute of Technology

MIT
Master Installation Tape

MJPEG
Motion JPEG
Niet hetzelfde als MPEG.

MKDIR
MaKe DIRectory

ML
* Machine Language
* Meta Language

MLC
* Multi Layer Ceramic
* Multi Line Coupler

MLCA
Multi Line Communications Adapter
Kaart waarbij tot 4 communicatielijnen aan één IBM System/36 kunnen worden gekoppeld.

MLID
Multi-Link Interface Driver

MLM
Mailing List Manager

MLP
Multi Line Protocol

MLPF
* Multiple Logical Partitioning Feature
* Multiple Logical Processor Facility

MLPPP
Multi-Link Point-to-Point Protocol
Standaardprotocol van het IETF voor het combineren van B-kanalen, om snellere ISDN-verbindingen te bekomen. MLPPP heeft BONDING verdrongen.

MMAC
Multi-Media Acces Centre

MMC
Microsoft Management Console
Beheersconsole ingebouwd in Windows vanaf NT 4.

MMCD
MultiMedia Compact Disk

MMDS
Multichannel Multipoint Distribution Service
Compleet radiosysteem die aan een kabel- of telefoonlijn wordt gehangen en de datadoorvoer van een hele wijk verzorgt. MMDS is de meest voorkomende vorm van WLL zoals reeds in gebruik in de VS.

MME
Microsoft Mobile Explorer
Open software platform voor mobiele Internet telefoons. Concurrent van WAP.

MMF
* Multi Mode Fiber: Glasvezel met een kerndiameter van 50 of 62.5 micron. Zie ook SMF.
* Mobile Manufacturers Forum: vereniging van fabrikanten van mobiele apparaten, met als voornaamste leden Alcatel, Ericsson, Motorola, Nokia en Siemens.

MMI
Man-Machine Interface

MMIS
Materials Manager Information System

MMS
* Manufacturing Message Specification
* Multimedia Messaging Services: Opvolger van SMS en MMS, waarbij naast tekstboodschappen ook beelden, audio- en videofragmenten naar elkaars GSM kunnen worden verzonden.

MMU
Memory Management Unit

MMVF
Multi Media Video File
MMVF is een specificatie voor herschrijfbare DVD-schijfjes dat 5,2 GB op elke kant van een schijfje weet te plaatsen. Het voorstel is van Nec, maar maakt weinig kans om tot standaard te worden uitgeroepen vanwege concurrentie met DVD-RAM en DVD+RW.

MMX
MultiMedia eXtensions
Pentium-processor uitgerust met bijkomende instructies om multimediale opdrachten sneller te kunnen afhandelen. Ondersteund ondermeer het real-time coderen en decoderen van MPEG-2 alsook AC-3 audio.
Of staat MMX voor Matrix Manipulation Extensions ?

mnemonic
Korte gemakkelijk te onthouden benaming. Bvb. toegepast in Assembler waar de mnemonic NOP staat voor de instructie 'No operation'.

MNOS
Metal Nitride Oxide Semiconductor

MNP
Microcom Networking Protocol
Modemprotocollen ontworpen door de Amerikaanse firma Microcom. Veel modemfabrikanten hebben een licentie hierop. Met name MNP-4 en MNP-5 zijn erg populair. MNP werd echter verdrongen door LAPM.

MNP-4
Foutcorrectieprotocol voor modems dat gebruik maakt van een dynamische blokgrootte. Zie ook V.42.

MNP-5
Real-time datacompressieprotocol voor modems dat gebruik maakt van runlengtecodering (RLE). Zie ook V.42bis.

MO
Magneto-Optical
Type van schijfopslagsysteem.

Mobile Pentium
Variant van de Pentium-processor speciaal bedoeld voor gebruik in notebooks vanwege de ondersteuning van SpeedStep.

MOBO
Mother Board

MOM
Microsoft Office Manager [Microsoft]

mod
Modificatie van een computerspel. Gewijzigd worden bijvoorbeeld speiregels, wapens, tegenstanders, texturen, enzovoort.

mod-chip
modificatiechip
Een mod-chip wordt veelvuldig gebruikt om beveiliging op spelconsoles te omzeilen, bvb. bij de Sony PlayStation.

modem
Samentrekking van MOdulator en DEModulator.
Apparaat dat de digitale signalen van een computer omzet in analoge tonen voor een telefoonlijn, en omgekeerd.

moderated channel
IRC-kanaal onder leiding van een moderator.

moderated newsgroup
Nieuwsgroep onder leiding van een moderator.

moderator
Leider van een nieuwsgroep op Usenet of gesprekskanaal op IRC. Houdt toezicht dat het reglement gevolgd wordt: proper taalgebruik en bij het onderwerp blijven.

Modula-2
Gestructureerde programmeertaal die nogal lijkt op Pascal. Beide zijn trouwens ontworpen door Niklaus Wirth.

moederbord
De belangrijkste printplaat van een computer. Ze bevat de sockets voor de processor, chipset, geheugens en diverse uitbreidingssleuven.

MOF
Meta Object Facility
Onderdeel van OMG's MDA.

MOHLL
Machine Oriented High Level Language

moiré
Interferentiepatroon die ontstaat op een monitor door interferentie van het beeldpatroon en het gaatjesmasker van de monitor.

MOLAP
Multidimensional On-Line Analytical Processing
Multidimensionele vorm van OLAP.

MOLE
Microcontroller On-Line Emulator

MOLP
Microsoft Open License Pack
Licentievorm van Mirsofto waarbij de prijs vermindert naargelang het aantal pakketten.

MOM
Message Oriented Middleware
Middleware die het mogelijk maakt om berichten uit te wisselen tussen verschillende applicaties. Lijkt sterk op e-mail.

monitor
beeldscherm

monochroom
Met slechts 1 kleur. In de praktijk betekent dit zwart/wit. Sommige monochrome terminals waren groen of amberkleurig.

Monterey
Project opgezet door IBM, SCO en Sequent om een standaard Unix-versie te maken voor de nieuwe Intel Merced 64-bit processor, gebaseerd op IBM's AIX, SCO's UnixWare en Sequent's Dynix. Ook Compaq sluit zich bij het Monterey-initiatief aan met Digital's Tru64 Unix. Sun behoudt zijn Solaris en HP behoudt zijn HP-UX. Alleen Silicon Graphic en Data General moeten nog een kamp kiezen.

mopier
Multiple Original Prints Copier
Een mopier wijkt af van een traditionele copier omdat hij meerdere kopies kan drukken uit een éénmalig gescand origineel.

MORD
Magneto-Optical Rewritable Disc

MoRE
Masters of Reverse Engineering
Programmeursgroepje die samen met de Noorse tiener Jon Lech Johansen het DeCSS-programma schreven, dat CSS kraakt.

Morgan
Codenaam voor de AMD-processor die de Duron moet aflossen.

Morpheus
P2P-client die oorspronkelijk het FastTrack protocol gebruikte, maar overschakelde naar Gnutella en later Gnutella2.

MOS
Metal Oxide Semiconductor
Halfgeleidertechniek om chips te vervaardigen uit metaaloxide.

Mosaic
Eerste grafische webbrowser uitgebracht in 1991 en ontwikkeld door Marc Andreessen van het NCSA. Andreessen stichtte Netscape Communications die een verbeterde browser uitbracht onder de naam Netscape Navigator.

MOSFET
Metal Oxide Semiconductor Field Effect Transistor

MOSPF
Multicasting variant van OSPF. Zie ook DVMRP.

MOST
Multiple Operating System Tool

MOTD
Message Of The Day
Grappige of filosofische uitspraak die verschijnt direct na het inloggen op een server, BBS of website.

Motif
Grafische interface voor Unix-werkstations ontworpen door het OSF.

MOTIS
Message Oriented Text Interchange Service

Mount Rainier
Packet-writing methode bedacht door Microsoft, Philips , Sony en Compaq. Mt. Rainier moet de omgang met herbeschrijfbare optische media net zo gemakkelijk maken als met diskettes.

mouse
muis
Aanwijstoestel op basis van een bolletje (om te bewegen), enkele knoppen (om te klikken) en mogelijks ook een wieltje (om te scrollen).

mouse miles
Aanduiding voor de hoeveelheid tijd die je hebt doorgebracht achter een computer.

MOVE
Microsoft OVerlay Environment

Mozilla
Webbrowser genaamd naar een samentrekking van Mosaic en Godzilla.

MP
Multichannel Protocol
Geeft aan hoe een apparaat een inverse multiplex gegevensstroom kan opzetten tussen 2 punten.

MP3
MPEG Audio Layer 3
Standaard inzake compressie van geluidssignalen. Haalt compressieverhoudingen van 1:12 terwijl de oorspronkelijke kwaliteit van het geluid voor het menselijk oor behouden blijft. MP3-bestanden zijn erg populair op het Internet, ondermeer voor het uitwisselen van illegale copies van muziek CD's.

MP3 player
Software om MP3-bestanden af te spelen via een PC, bvb WinAmp. Kan ook walkman-achtig toestel zijn.

mp3PRO
Uitbreiding van de MP3-standaard waarbij een betere kwaliteit kan worden gehaald. Dankzij SBR worden de ontbrekende hoge tonen er terug bij gerekend.

MPA
Multiple Protocol Architecture

MPAA
Motion Picture Association of America
Amerikaanse vereniging van filmfabrikanten, zeg maar de filmindustrie van Hollywood.

MPC
Multimedia Personal Computer
Specificatie dat de minimumvereisten beschrijft voor een multimedia PC. Oorspronkelijk een computer met minimaal een 286 processor op 10 MHz, 2 MB werkgeheugen, een harde schijf van 30 MB, een VGA-compatibele videokaart, een geluidskaart en een CD-ROM.

MPE
Multi-Programming Executive
Besturingssysteem van de HP-3000 computers.

MPEG
Moving Pictures Experts Group
Werkgroep die standaarden heeft uitgewerkt voor codering, compressie en opslag van video (in combinatie met audio).

MPEG-1
Bestandsformaat om filmpjes digitaal op te slaan: audio en video.

MPEG-2
Opvolger van MPEG-1 video. MPEG-2 kent vier resolutieniveaus: 352x400, 720x480, 1440x1152 en 1920x1080, waarvan de laatste twee voor HDTV zijn bedoeld.

MPI
Max Planck Institute

MPLS
Multi-Protocol Layer Switching

MPM
Multi-Processing Module

MPMD
Multiple Processor/Multiple Data

MPOA
Multi-Protocol Over ATM
Een switching-techniek dat het gebruik van meerdere protocols toelaat op ATM. De netwerklaagadressen worden door een route-server gemapt naat ATM-adressen.

MPP
* Massive Parallel Processing: Een MPP-server bestaat uit relatief zelfstandige processoren verbonden door een netwerk van systeembussen. Iedere processor heeft zijn eigen geheugen- en I/O-systeem. Groot nadeel van MPP is dat de applicaties geheel moeten worden herschreven om optimaal te kunnen draaien. Bekende MPP-leveranciers zoals Terradata en nCube zijn om die reden al gestopt. Andere fabrikanten hebben zich bekeerd tot NUMA. Zie ook SMP.
* Message Posting Protocol

MPPE
Microsoft Point-to-Point Encryption
Door versleuteling beveiligd communicatieprotocol.

MPR
Multi-Protocol Router

MPR-II
Zweedse norm voor het maximaal toegelaten stralingsniveau uitgezonden door monitoren.

MPS
Material Planning and Scheduling

MPTN
Multi-Protocol Transport Network

MPTS
Multi-Protocol Transport Services

MPU
Microprocessor Unit

MQI
Message Queue Interface

MR
* Magnetoresistive
* Modem Ready

MRAM
Magnetic Random Access Memory
Nieuwe geheugenchip die magnetische ladingen gebruikt in plaats van elektronische ladingen om data op te slaan. Die techniek slaat pakken meer informatie op en vergt minder kracht van de batterijen dan de traditionele DRAM-chips. Bovendien onthoudt het MRAM-geheugen ook informatie wanneer de computer wordt afgesloten waardoor het toestel onmiddellijk opstart.

MRCI
Microsoft Real-time Compression Interface
De motor achter het DoubleSpace-commando uit DOS 6.0. Dit voorzag in een gecomprimeerde harde schijf zoals via Stacker kon worden bereikt.

MRF
Material Relief of Floor

MRI
Magnetic Resonance Imaging

MRJE
Multileaving Remote Job Entry

MRM
* Micro Resource Manager
* Most Recently-Used Master
MRML

Multimedia Retrieval Markup Language
Een query-taal voor multimedia-databases, op basis van XML.
MRO

Maintenance Repair & Operations
Logistiek concept dat zich toespitst op grondstoffen nodig voor het produceren van afgewerkte producten.
MRP

Material Requirements Planning
Logistiek concept dat zich toespitst op grondstoffen nodig voor het produceren van afgewerkte producten.

MRP II
Manufacturing Resource Planning
Logistiek concept dat verder bouwt op MRP I.

MRP III
Money Requirements Planning
Logistiek en financieel concept dat zich toespitst op zowel de materiaalstromen, als de geldstromen binnen een bedrijf.

MRT
Mean Repair Time

MS
Microsoft

MSA
Management Science America

MSACM
Microsoft Audio Compression Manager

MSAU
Multi-Station Access Unit

MSAV
Microsoft Anti Virus

MSAP
Message Store Access Protocol

MSB
* Most Significant Bit: De bit met de meeste waarde, uiterst links.
* Most Significant Byte: De byte met de meeste waarde. Van toepassing als een getal is opgesplitst in meerdere bytes.

MSCDEX
MicroSoft CD-rom EXtentions
Dos-uitbreiding om gegevens vanop CD-ROM schijfjes te kunnen lezen.

MSCP
Mass Storage Control Protocol

MSCS
Microsoft Cluster Server
Software om verschillende pc-server samen te voegen tot een krachtig geheel.

MSD
* Mass Storage Device
* Most Significant Digit
* Microsoft System Diagnostics

MSDN
Microsoft Developer Network

MS-DOS
MicroSoft Disk Operating System

MSDR
Multiplexed Streaming Data Request

MSDS
Microsoft Developer Support

MSDTC
Microsoft Distributed Transaction Coördinator

MSFR
Minimum Security Function Requirements
Minimale beveiligingsnorm van IBM.

MSH
Multi Services Hub

MSI
Medium Scale Integration

MSIE
Microsoft Internet Explorer

MSIL
Microsoft Intermediate Language
Systeem waarbij alle compilers van Microsoft de broncode eerst vertalen naar een universele tussentaal. Zorgt voor taalintegratie van C++, Cobol, Pascal en Visual Basic.

MSN
* MicroSoft Network:
Netwerk van Microsoft dat aangesloten is op het Internet.
* Multi Subscribe Number: Op een S-bus kunnen maximaal 8 ISDN-apparaten worden aangesloten, elk met hun eigen nummer.

MSP
MicroSoft Paint
Bitmapbestand

MSR
Modem Status Register

MSRJE
Multiple Session Remote Job Entry

MSRP
Manufacturer Suggested Retail Price

MSS
* Managed Security Services: beveiligingsbeheerdiensten
* Mass Storage System
* Maximum Segment Size: De maximale segmentgrootte die in een TCP-verbinding kan worden gebruikt. Zie ook MTU.

* Multiprotocol Switched Services

MSUS
Mass Storage Unit Specifier

MSW
Machine Status Word

MSX
MicroSoft eXtended basic

MTA
* Message Transfer Agent: Applicatie die berichten overbrengt van de bron naar de bestemming.
* Multiple Terminal Access

MTBB
Mean Time Between Breakdowns

MTBF
Mean Time Between Failures
Gemiddelde levensduur van een toestel.

MTBJ
Mean Time Between Jams

MTBSI
Mean Time Between System Interruptions

MTF
Microsoft Tape Format

MTH
Memory Translator Hub
Extra chip waardoor op een moederbord bedoeld voor Rambus-geheugens ook nog de oudere SDRAM-geheugens kunnen worden gebruikt.

MTO
Make To Order
Als de productie van het artikel pas start wanneer het order binnenkomt. Zo wordt de voorraad afgewerkte producten quasi tot nul herleid.

MTS
* Message Transfer System
* Microsoft Transaction Server
* Multipoint Terminal Software
* Multichannel Television Sound

MTT
Multi-Transaction Timer

MTTD
Mean Time To Diagnose

MTTF
Mean Time To Failure

MTTR
Mean Time To Repair

MTU
Maximum Transmission Unit
De maximale pakketgrootte die door een bepaalde interface kan worden verwerkt. Zie ook MSS.

MUA
Mail User Agent

MUD
Multi-User Dungeon
Rollenspel voor meerdere gebruikers gebaseerd op "Dungeons & Dragons". De spelers nemen een fantasiekarakter aan en ontmoeten elkaar in een virtuele wereld.

mud head
Iemand die verslaafd is aan MUD's.

MUG
Multi User Game
On-line spel op het Internet waaraan meerdere spelers tegelijk aan deelnemen.

mu-Law
Amerikaanse standaard voor het omzetten van analoog geluid in digitale vorm met behulp van PCM. Mu-Law wordt gebruikt in Noord-Amerika en Japan, terwijl Europe gebruik maak van A-Law.

multicasting
Het versturen van informatie over een netwerk naar een beperkte groep vcan adressen. Zie ook unicasting en broadcasting.

multicast network
Type van netwerk, waarbij boodschappen kunnen worden verstuurd naar een beperkte groep van nodes op het netwerk. Tegengestelde van broadcast network.

Multics
Voorloper van Unix.

Multilink-PPP
Varaint van het ISDN-kanalen gelijktijding kunnen worden gebruikt.

multimedia
Techniek of toepassing waarbij verschillende vormen van informatie (beeld, geluid en tekst) tegelijkertijd gecombineerd worden.

multipath fading
De reflectie van zendsignalen op hindernissen, waarbij het signaal wordt verstoord.

multiplexer
Toestel dat meerdere signalen over één lijn kan vervoeren.

multiplexing
De techniek om meerdere logische communicatiekanalen te bundelen in één fysische communicatielijn. We onderscheiden ruwweg FDM en TDM.

multisync monitor
Beeldscherm dat zich automatisch aanpast aan de snelheid van de gebruikte videomode.

multiprogramming
Eigenschap van oudere computers die quasi gelijktijdig meerdere programma's kunnen uitvoeren.

multitasking
Eigenschap van quasi alle moderne computers, die gelijktijdige verwerking op procesniveau aankunnen.

multi-user
Mogelijkheid om verschillende gebruikers tegelijkertijd te bedienen op één computer. Bvb. raadplegingen in een bepaalde databank.

MUMPS
Multi-User Multi-Processing System

Murphy's law
Ironische wetmatigheid dat als er meerdere mogelijkheden zijn, meestal de ergste van deze zich voordoet. Genoemd naar de Amerikaanse ingenieur Edward A. Murphy Jr. die in 1949 werktte aan een experiment met raketten voor de US Air Force.

MUS
Manual Update Service

Mustang
Codenaam voor een AMD-processor.

MUX
MUltipleXer

MVC
Model View Controller
Architectuur binnen Java

MVGA
Monochrome Video Graphics Array

MVP
Matrix Vector Processor

MX
Mail Exchanger

MXS
Microsoft Exchange Server

MXT
Memory eXpansion Technology
Technologie door IBM ontwikkeld om gegevens onder gecomprimeerde vorm op te slaan in geheugenchips. MXT is een hardware-implementatie van ADLC en werkt duizenden keer sneller dan software-compressie.

MZR
Multiple Zone Recording

N/A
* Not Applicable
* Not Available

NACK
Negative ACKnowledgement
ASCII-code voor een negatieve bevestiging.

NAEC
Novell Authorised Education Center
Door Novell erkend opleidingscentrum.

nagware
Shareware die telkens weer een scherm weergeeft dat de gebruiker aanmaant om zich te registreren en aldus te betalen voor het gebruik van het programma.

named pipe
Een connectie gebruikt om gegevens over te dragen tussen programma's, meestal ook op aparte computers.

name server
Internetserver die IP-nummers omzet in IP-namen en vice versa. Zie ook DNS.

NAMPS
Narrow-Band Analog Mobile Phone Service
Systeem voor mobiele telefonie van Motorola

nanoseconde
Eén miljardste deel van een seconde.

NAP
Network Access Point

NAPLPS
North American Presentation Level Protocol Syntax

Napster
Napster is een systeem waarbij internetgebruikers elkaars MP3-bestanden kunnen downloaden, via een zoekmachine op een centrale server. Napster is erg omstreden door de muziekindustrie omdat het de verspreiding van illegale muziek sterk in de hand werkt. Zie ook Gnutella.

NAS
* Network Application Support: Netwerkprotocol van DEC.
* Network Attached Storage: Medium voor massaopslag dat niet meer aan de server hangt, maar in het netwerk. Goedkope variant van SAN.

NASA
National Aeronautics and Space Administration
Amerikaanse lucht- en ruimtevaartorganisatie

NASI
NetWare Asynchronous Services Interface
Novell

NASIRC
NASA Automated Systems Internet Response Capability

NASKER
NASA Ames Kernel
benchmark

NAT
Network Address Translation
Het omzetten van een vast intern IP-adres in een dynamisch IP-adres voor communcatie met Internet. Wordt ondersteund door de meeste firewalls.

NAU
Network Addressable Unit

NAWS
Negotiate About Window Size

NBS
National Bureau of Standards
Oude benaming van het NIST.

NBNS
NetBIOS Name Server

NBP
Name Binding Protocol

NC
Network Computer
Van de PC afgeleide variant met netwerkkaart, maar zonder harde schijf. Alle progamma's en gegevens zijn beschikbaar op servers langs het netwerk. Vooral interessant door de lagere beheerskost. Zie ook TCO.

NCC
Network Control Center

NCCF
Network Communications Control Facility

NCGA
National Computer Graphics Association

NCL
Network Control Language

NCOS
Network Computer Operating System

NCP
* Netware Core Protocol
* Not Copy Protected
* Network Control Program

NCR
National Cash Register
Firma van kassaregisters

NCSA
* National Center for Supercomputing Applications: Centrum voor supercomputers, gevestigd in the University of Illinois. NCSA creërde ondermeer Mosaic en HTTPD.
* National Computer Security Association

NCSC
National Computer Security Center

NDC
* Network Data Collection
* Normalized Device Coordinates

NDIS
Network Driver Interface Specification
Ontwikkeld door Microsoft en 3Com als verbetering op Novell's ODI.

NDN
Non-Delivery Notice

NDP
Numeric Data Processor

NDRO
Non-Destructive Read Out

NDS
Network Directory Services

NEABBS
Nederlands Eerste Algemene BBS

NEAT
Novell Easy Administration Tool
Beheerstool voor Novell IntranetWare

NEC
Nippon Electric Corporation

Needham-Schroeder
Authentiseringsprotocol dat gebruik maakt van een challenge response in beide richtingen.

Negroponte, Nicholas
Stichter van het MIT.

Nelson, Ted
Bedacht in de jaren 60 de term hypertext om relaties tussen informatie uit te drukken.

.NET
Nieuwe architectuur van Microsoft om apparaten en huj applicaties via het netwerk met elkaar te integreren.

NETBEUI
NetBIOS Extended User Interface
Netwerkprotocol gebruikt in Microsoft netwerken zoals LAN Manager.

NETBIOS
NETwork BIOS
API dat de basis vormt van diverse Microsoft-netwerken.

netcop
Scheldwoord voor iemand die probeert politieagent te spelen op Internet.

netiquette
Samentrekking van Internet en etiquette.
Ondanks de anarchie die op Internet heerst, zijn er wel degelijk ongeschreven regels.
* toegang is een voorrecht, geen verworven recht
* plaats geen onwettige of obscene informatie
* schendt geen auteurrechten
* stuur geen ongewenste e-mail

netitude
Arrogante houding van bepaalde ervaren Internetgebruikers ten overstaan van nieuwkomers.

netizen
Samentrekking van Internet en citizen.
Een burger op Internet.

NetNanny
Bekend programma dat de ongewenste delen van het Internet (bvb. porno) afschermt van surfende kinderen.

Netscape
Fabrikant van de uiterst populaire webbrowsers met de namen Navigator 3 of Communicator 4. Bekampt door Microsoft met zijn Internet Explorer.

netvertising
Adverteren via het Internet.

NetWare
Populair netwerkbesturingssysteem (NOS) van Novell.

network layer
Netwerken zijn ingedeeld in verschillende lagen, om de complexiteit van het ontwerp te verkleinen. Heel bekend is het OSI-referentiemodel.

newbie
Beginnende computergebruiker met weinig kennis en ervaring.

NEWS
* NetWare Early Warning System
* Network Extensible Window System
* NEtwork WorkStation: Computersysteem van Sony.

newsgroup
nieuwsgroep
Elektronische discussiegroep op Usenet.

newsreader
Programma dat het mogelijk maakt artikelen in de nieuwsgroepen van Usenet te lezen of zelf artikelen te posten.

NEXT
Near-End Crosstalk

NFS
Network File System
Bestandssysteem voor genetwerkte servers, ontworpen door Sun en later overgenomen door X/Open in zijn XPG.

NFSP
National Federation of Software Pirates

NFT
Network File Transfer

NGI
Next Generation Internet
Amerikaans overheidsprogramma voor de ontwikkeling van I2.

NGIO
Next Generation Input Output
Toekomstige busstructuur bedoeld voor servers op basis van de Merced processor. De initiatiefnemer is Intel en medewerkers zijn Dell, Sun, Hitachi, NEC en Siemens. NGIO zal echter de concurrentie moeten dulden van Future I/O.

NHR
Non-Hierarchical Routing

NHRP
Next Hop Resolution Protocol
routing protocol

NHS
Next Hop Server

nibble
Groepje van 4 bits, ook quadbit genaamd. Een nibble kan met één hexadecimaal cijfer worden voorgesteld. Twee nibbles vormen één byte.

NIC
Network Interface Card
Netwerkkaart om pc's en andere werkstations op een netwerk aan te sluiten.

NiCd
Nickel Cadmium
Type van herlaadbare batterij die gebruikt wordt in notebooks. NiCd is goedkoop maar heeft last van het zgn. geheugeneffect. Zie ook NiMH en LiIon.

nick name
Schuilnaam of alias.

NiMH
Nickel-Metal Hydride
Technologie van herlaadbare batterijen. In tegenstelling tot NiCd, hebben deze batterijen geen last van het geheugeneffect. Zie ook LiIon.

NIO
Native Input/Output

NIP
Non-Impact Printer

NIPC
National Infrastructure Protection Center
Afdeling van het Amerikaanse FBI die het fenomeen van computerhackers bestrijdt.

NIPS
Network I/Os Per Second

NIST
National Institute for Standards and Technology

NIU
Network Interface Unit
Toestel waarmee Telenet zijn Vlaams klanten aansluit op de kabel. Deze doos heeft aansluitingen voor TV, Telenet telefonie en Telenet internet.

nitwit
Beginnende gebruiker zonder veel kennis en ervaring, computerleek.

NJE
Network Job Entry
IBM-protocol

NLB
Network Load Balancing
Techniek voor het verbeteren van de beschikbaarheid en de responstijden van servers bij de eindgebruikers. Zit ingebakken in ondermeer Windows 2000.

NLM
Netware Loadable Module
Een programma dat een uitbreiding vormt op het NetWare 3.x besturingssysteem. Zie ook VAP.

NLP
Natural-Language Processing

NLQ
Near Letter Quality
Een mode op oude matrix-printers die toch bijna briefkwaliteit aflevert.

NLS
Native Language Support

NLSP
Netware Link Services Protocol

NMI
Non-Maskable Interrupt

NMOS
Negative Channel Metal-Oxide Semiconductor

NMS
Network Management Station

NNE
Nieuwe Netwerk Economie: De economie gesteund op Internet.

NNI
* Nederlands Normalisatie Instituut: Nederlands tegenhanger van ANSI en DIN. Ze zijn allen lid van de ISO.
* Network to Network Interface: zoals daar zijn PNNI en AINI.

NNS
Netware Name Service

NNTP
Network News Transfer Protocol
Internetprotocol voor het uitwisselen van nieuwsartikelen, zoals gebruikt bij Usenet. NNTP werd gedefinieerd in RFC 977.

NOAA
National Oceanographic and Atmospheric Administration

NOC
Networks Operation Center
Een locatie can waaruit de werking van een netwerk wordt gecontroleerd.

node
knooppunt
Plaats waar een toestel zich in een netwerk bevindt.

non-breaking space
harde spatie
Een spatie die niet afgebroken wordt. Dient om bij elkaar horende woorden bij elkaar te houden.

NOP
No OPeration

Northbridge
Chip die het verkeer regelt tussen processor, hoofdgeheugen, cache-geheugen en AGP-bus. Intel duidt de Northbridge nu aan als MCH. Zie ook Southbridge.

Northwood
Codenaam voor de Intel Pentium 4 processor van 2,2 GHz MHz met een second level cache van 512 KB. Opvolger van de Prescott.

NOS
Network Operating System
Besturingsysteem voor netwerken, zoals Novell NetWare, Microsoft Windows NT, Banyan Vines, ...

notebook
Draagbare computer ter grootte van een A4-blok. Zie ook subnotebook.

notwork
Spottende term voor een netwerk dat niet goed functioneert.

NOVRAM
Non Volatile Random Access Memory
Niet vluchtig RAM-geheugen, dankzij de toevoeging van een lithiumbatterij.

NOW
Network Of Workstations
Een aantal met elkaar verbonden werkstations. Soms als alternatief voor een supercomputer.
NPA
National Phreaker's Alliance
No Power Alarm

NPAP
Network Printing Alliance Protocol

NPI
Network Printer Interface

NPIP
New Product Integration Process

NPL
Non-Procedural Language

NRL
Naval Research Laboratories

NRM
Normal Response Mode
Mode van het HDLC-protocol waarbij het secondaire station pas mag zenden na toestemming v/h primaire station.

NRZ
Non Return to Zero
Signaal dat nooit naar nul terugkeert.

NRZI
Non Return to Zero Inverted
Signaal dat nooit naar nul terugkeert en bovendien ook omgekeerd wordt.

NS
* Network Services: netwerkprotocol van HP
* Nanosecond
* National Semiconductor: chipfabrikant
* Network Supervisor
* Non Stop

NSA
National Security Agency
Amerikaans bureau voor beveiliging. Grootste werkgever ter wereld van cryptologen. Het NSA had een serieuze vinger in de pap bij de standaarden DES en SHA.

NSAP
Network Service Access Point
Gebruikt als adres bij CNLP.

NSAPI
Netscape Server API

NSC
National Security Council

NSCA
National Center for Supercomputing Applications

NSF
National Science Foundation
Nam in 1984 voor het eerst deel aan de internetting projecten.

NSFnet
Netwerk opgezet in 1986 op initiatief van de NSF dat de ruggegraat werd van het nieuwe Internet, dankzij de toevoeging van DNS.

NSTL
National Software Testing Laboratories
Amerikaans testlabo voor software, vooral gekend voor zijn YMark2000 dat test of het BIOS in je computer al of niet aangetast in met de millenniumbug.

NS/VT
Network Services/Virtual Terminal
Netwerkprotocol van HP.

NT
New Technology
Afkorting gebruikt in Windows NT.

NT1
Network Terminator 1
Benaming voor het ISDN-aansluitpunt bij de gebruiker.

NTCB
Network Trusted Computing Base
Het geheel van beveiligingen in een computernetwerk.

NTFS
New Technology File System
Het FAT-systeem van Windows NT. Zie ook HPFS.

NTSC
National Television Standards Committee
Amerikaanse TV-norm, ook gebruikt in Japan. NTSC heeft 525 scanlijnen en 30 beelden per seconde. De Europese TV-norm PAL heeft een betere beeldkwaliteit. Daarom wordt de afkorting NTSC ook wel eens spottend uitgelegd als 'Never The Same Colour'.

NTP
Network Timing Protocol

NTU
Network Terminating Unit

NUA
Network User Address

NUGB
Novell User Group Belgium

NUI
Network User Identification

nuking
Het versturen van softwarebommen naar een computer met de bedoeling die te laten vastlopen.

null-modem kabel
Kabel om twee computers te verbinden zonder dat een modem nodig is.

NUMA
Non-Uniform Memory Architecture
Afzonderlijk servers worden via zeer snelle verbindingen aan elkaar gekoppeld en delen op deze manier hun geheugen. NUMA lost hierdoor het schaalbaarheidsprobleem van SMP op.

NumLock
Toets om te wisselen tussen cursortoetsen en numeriek toetsen.

NURBS
Non-Uniform Rational B-Splines
Bijzondere vorm van B-spline curves waarbij de controlepunten niet op regelmatige afstanden van elkaar liggen.

NVE
Network-Visible Entity

NVOD
Near-Video On Demand

NVRAM
Non-Volatile Random Access Memory

Nyquist
De stelling van Nyquist zegt dat een analoog signaal op tweemaal de bandbreedte moet worden gemeten voor conversie naar een digitaal signaal. Een stemsignaal met een bandbreedte van 4 KHz kan het best 8000 keer per seconde worden afgetast, dus aan 8 KHz of om de 125 µs. Bij een lagere aftastsnelheid zou er informatie verloren gaan, bij een hogere aftastsnelheid wordt er geen extra informatie gewonnen.

NYU
New York University

NZDSF
Non-Zero Dispersion Shifted Fiber
Type van glasvezel dat 40 kanalen kan vervoeren over een band van 50 GHz.

O4
Object Oriented Office Automation

OA
Office Automation

OAB
One-to-All Broadcast

OAF
Origin Address Field

OAG
Open Applications Group

OAI
Open Applications Interface

OASIS
Organization for the Advancement of Structured Information Standards
Organisatie voor de ontwikkeling van industriestandaarden voor interoperabiliteit op basis van XML.

OCA
Object Code Analyzer

OCA
Object Component Architecture

OCE
Open Collaborative Environment

OCL
Object Constraint Language
OCL is een textuele taal die onderdeel uitmaakt van UML, en afgeleid is van OMT.

OCR
Optical Character Recognition
Programma voor tekstherkenning. Zet een gescande bitmap om naar tekst.

OCS
Online Correction Support
Onderdeel van SAPNet.

OCT
Object Code Translator

octal
Notatie in achtdelig getalstelsel. Gebruikt de cijfers 0 tot 7. De waarde 8 wordt voorgesteld als 10.

ODA
Open Document Architecture

ODAPI
Open Database Application Programming Interface

ODBC
Open Data Base Connectivity
Standaard ontwikkeld door Microsoft om applicaties toegang te geven tot diverse databanken.

ODBMS
Object-Oriented Database Management System

ODD
Optical Disk Drive

ODD
Output Device Directory

ODI
Open Datalink Interface
Ontwikkeld door Novell. Zie ook NDIS.

ODL
Oracle Data Loader

ODMA
Open Document Management API
API voor documentbeheer.

ODSI
Open Directory Service Interface
Microsoft

ODT
Open Desktop

ODS
Open Data Services
Tussenlaag tussen TCP/IP sockets en SQL Server.

OE
Overrun Error

OED
The Oxford English Dictionary

OEM
Original Equipment Manufacturer
Een bedrijf dat een origineel product fabriceert.
De term wordt meestal gebruikt om relaties tussen klant en leverancier aan te duiden. Bvb. Quantum is OEM-schijfleverancier van Dell Computer. En voor Microsoft is Dell Computer dan weer een OEM-klant van Windows.

OEP
Operand Execution Pipeline

off-line
Toestand van een randapparaat als deze zelfstandig werkt en er geen verbinding is met een computer. Tegengestelde van on-line.

off-line reader
Programma dat voor een korte tijd on-line gaat om informatie binnen te halen en deze daarna off-line laat lezen.

OFS
* Object File System: Microsoft
* Output Field Separator

OFX
Open Financial eXchange
XML-norm van de financiële sector.

OGT
Out-Going Trunk

OID
Oracle Internet Directory
LDAP-interface zoals ingebouwd in Oracle 8i.

OLAP
On-Line Analytical Processing
Techniek die het mogelijk maakt snel door grote hoeveelheden multi-dimensionele gegevens te navigeren voor analyse van verbanden en trends. Zie ook EIS en DSS.
In tegenstelling met data mining is OLAP een top-down procedure. Om het juiste antwoord te krijgen moet je de juiste vraag stellen.

oldbie
Iemand met veel ervaring, in tegenstelling met een newbie.

OLE
Object Linking and Embedding
Een techniek van MS-Windows voor het koppelen en insluiten van objecten. Bijvoorbeeld een Excel-tabel en een Paintbrush-figuur in een Word-document.

OLED
Organic LED
LED op basis van lichtgevende polymeren.

OLTM
Optical Line Terminating Multiplexer

OLTP
On-Line Transaction Processing

OLTS
On-Line Test System

OMAP
Open Multimedia Application Platform
Architectuur van Texas Instruments die wordt ondersteund door Sony, Ericsson en Nokia.

OMF
* Object Module Format
* Open Media Framework
* Open Message Format
* Object Management Facility

OMG
Object Management Group
Internationale organisatie belast met het definiëren van standaarden qua object-technologie, zoals bvb. CORBA, UML en MDA. Zie http://www.omg.org.

OMR
Optical Mark Reader

OMT
Object Modeling Technique
Voorloper van UML.

ONC
Open Network Computing

on-line
Toestand van een randapparaat (printer of modem) waarbij er een directe verbinding is met een computersysteem of netwerk. Tegengestelde van off-line.

OO
object-oriented, objectgeörienteerd
Doordachte indeling in objecten via concepten zoals abstractie, encapsulatie, overerving en polymorfisme.

OOFNet
Our Own Fucking Network

OOP
Object-Oriented Programming

Moderne manier van programmeren als je vergelijkt met het klassieke procedureel programmeren. Grootste voordeel is de herbruikbaarheid van code.

OOSE
Object-Oriented System Engineering
Methode voor object georiënteerde systeemontwikkeling op basis van use-cases. Dit idee werd overgenomen in UML.

opcode
Operation Code
Instructie van een microprocessor.

OPEN
Open Protocol Enhanced Network

Opendoc
Standaard van IBM, Apple en Novell voor het uitwisselen van softwarecomponenten in een netwerk. Geïntroduceerd als tegenhanger van Microsoft's OLE/COM. De ontwikkeling van Opendoc is stopgezet ten voordele van JavaBeans.

open source
Filosofie waarbij de broncode van een stuk software vrij beschikbaar is, zodat iedere enthousiaste programmeur toevoegingen of verbeteringen kan aanbrengen. Gekendste voorbeeld is Linux.

operand
Waarde of variabele gebruikt in een bewerking.

operator
Symbool dat staat voor een wiskundige of logische bewerking. Voorbeelden zijn + - * / = < en >.

OPI
* Open Programming Interface
* Open Prepress Interface: Bestandsformaat dat, van het ene systeem naar het andere, vervanging mogelijk maakt van lage-resolutie afbeeldingen door hoge resolutie afbeeldingen.

OPL
Organiser Programmer Language
Programmeertal gebruik bij de handheld pc's van Psion.

OPS
Off-Premises Station

OPT
Open Trading Protocols
Samenwerking opgezet door AT&T, HP, Mondex en MasterCard voor opzetten van multiplatform shopping protocollen. Nu hebben ook BT, Nokia, IBM, Hitachi, Oracle, Sun, Unisource, VeriFone en CyberCash zich aangesloten tot dit initiatief.

Opteron
Codenaam voor een nieuwe processor van AMD, bedoeld voor het servergamma.

Opus
BBS-software. Zie ook Fido.

Orange Book
De specificatie van de CD-R. Zie ook Red Book en Green Book.

ORB
Object Request Broker
Middleware die het mogelijk maakt om object-georiënteerde applicaties te verdelen over verscheidene computers in een netwerk.

orphan
wees
Eén regel die bij de opmaak alleen beneden aan een pagina komt te staan. Zie ook widow.

OS
Operating System

OS/2
Operating System 2
32 bits besturingssysteem van de IBM PS/2, die het uiteindelijk niet haalde op Microsoft Windows NT.

OSA
Open System Architecture

OSF
Open Software Foundation
Consortium van Unix-leveranciers die pleiten voor open systemen op basis van algemene beschikbare technologieën. De OSF heeft Motif ontworpen.

OSGI
Open Services Gateway Initiative

OSI
Open Systems Interconnect
Vereniging van computerconstructeurs die streeft naar een netwerkstandaard voor alle soorten computers.

OSICS
OSI Communications Subsystem

OSI referentiemodel
Opdeling van de verschillende netwerkfaciliteiten in 7 duidelijk afgebakende lagen:
application, presentation, session, transport, network, datalink en physical layer.
Zie ook het TCP/IP referentiemodel.

OSP
Optical Storage Processor

OSPF
Open Shortest Path First
Routingalgoritme

OSR
OEM Service Release
Een software-update met allerlei fixes die enkel bedoeld is voor OEM-klanten.

OSS
Open Source Software: Distributiemodel van software waarvan de broncode vrij beschikbaar is voor verdere ontwikkeling. Groot voorbeeld hierin is Linux.
Online Service System: Frontend voor SAPNet.

OTA
Over The Air
Type van draadloze netwerken.

OTDM
Optical Time Division Multiplexing
Multiplexing-systeem voor gebruik bij glasvezelverbindingen.

OTDR
Optical Time Domain Reflectometer: meettoestel voor glasvezelkabels.

OTM
Object Transaction Monitors

OTP
Oracle Tool Package

outdent
uitsprong
Tekst op de eerste regel van een alinea die de linkerkantlijn overschrijdt. Zie ook indent.

out-of-band signaling
Transmissie buiten het normale frequentiegebied.

outsourcing
Bedrijfsjargon om een opdracht door een externe zakenpartner te laten uitvoeren.

overflow
Ontstaat wanneer je iets in een register of geheugen wilt stoppen dat te groot is om er volledig in te passen, bijvoorbeeld het produkt van twee grote getallen.

overhead
Extra belasting van een systeem die de capaciteit voor gebruikersprocessen doet verminderen.

overlay
* Stukje programma dat slechts in het geheugen wordt ingeladen, op het moment dat het uitgevoerd moet worden.
* Een computergegenereerde tekst of grafiek die op een bewegend video beeld wordt gesuperponeerd.

overwrite mode
Wanneer de ingetypte tekens de reeds bestaande overschrijven. Tegengestelde van insert mode.

P2P
Peer to Peer

P3P
Platform for Privacy Preferences
Reeks van technologische standaarden en specificaties voor e-commerce sites en web browsers die bedoeld zij om bezoekers zelf te laten bepalen welke persoonlijke informatie ze aan de websites willen bekend maken.

P54C
Rugnummer van de originele Pentium processor.

P55C
Rugnummer van de Pentium MMX processor.

PA
Precision Architecture
RISC architectuur van HP.

PABX
Private Automatic Branch eXchange
Geleerd woord voor een telefooncentrale.

PACE
Priority Access Control Enabled
Technologie gebruikt in 3Com netwerkkaarten

packet
Een reeks van bits die als één geheel over een netwerk wordt gestuurd. Zo'n pakketje is meestal slechts een deel van de totale boodschap.

packet sniffer
Hackerstool om netwerken af te luisteren. In de onderschepte pakketten kunnen zich onbeveiligde paswoorden bevinden. Zie ook replay attack.

packet switching
De manier waarop data over het Internet getransporteerd wordt. Een bericht of bestand wordt in pakketjes opgedeeld en volgen elk een niet van tevoren vastgelegde route van de zender naar de ontvanger.

PACS
Picture Archiving and Communication System

PAD
Packet Assembly and Disassembly
Onderdeel van X.25. PAD zet terminalgegevens om in pakketten en vice versa.

PAG
Phreak's Against Geeks

page break
Het onderbreken van de lopende tekst om een nieuwe pagina te forceren. Zie ook line break en column break.

page popularity
Een maatstaf voor het aantal links naar een betreffende web page. Sommige zoekmachines gebruiken deze maatstaf voor het bepalen van de populariteit en dus van de positionering. De redenering is dat als sites de moeite nemen naar een andere door te linken, deze dus interessante informatie bevat.

PAL
* Phase Alternation Line
Modulatietechniek zoals gebruikt bij Europese televisies. PAL gebruikt 625 scanlijnen en 25 beelden per seconde, en heeft hiermee een betere kwaliteit dan NTSC. Zie ook SECAM.
* Programmable Array Logic
Programmeerbare chip.

Palladium
Codenaam voor een reeks veiligheidsfuncties die Microsoft in zijn Windows beturingssysteem wil inbouwen.

Palomino
Codenaam voor de AMD-processor die de Mustang moet aflossen, vanaf 1,7 GHz in 0,18 µ technologie. Het officieel Athlon MP.

palmtop
Zeer kleine computer op batterijen die in de hand gehouden kan worden.

PAM
* Pluggabble Authentication Module
* Pulse Amplitude Modulation: De techniek waarbij analoge signalen periodiek worden gemeten, waardoor pulsen worden gegenereerd waarvan de amplitude overeenkomt met die van het signaal op het moment van de meting. PAM is het eerste stadium in de omzetting van het signaal naar digitale vorm.

PAN
Personal Area Network
Netwerk dat apparaten verbindt voor persoonlijk gebruik in de sfeer van communicatie, beveiliging en amusement. Een PAN zal zich direct kunnen verbinden met een WAN en zodus een LAN overbodig maken.

PANS
Pretty Advanced New Stuff

Pantone
Standaard kleursysteem uit de VS, als tegenhanger van de Europese CMYK en HKS.

PAP
* Password Authentication Protocol: Proces waarbij een gebruiker zijn accountnaam en wachtwoord opgeeft, en de server deze vergelijkt in een tabel van namen en wachtwoorden. Zie ook CHAP.
* Printer Access Protocol

parallel processing
Parallele verwerking van rekenprocessen door verschillende samenwerkende processoren in een supercomputer. Dit vereist speciaal geschreven programma's.

parameter
Waarde die ofwel verplicht ofwel optioneel dient meegegeven te worden om een opdracht uit te voeren.

PARC
Palo Alto Research Center
Beroemd labo van Rank Xerox waar de GUI uitgevonden is.

parity
pariteit
Simpele manier om te testen of er geen fout in de aangeboden gegevens schuilt. Parity kan 'odd' of 'even' zijn, en wordt gerealiseerd met een zgn. pariteitsbit.

parity bit
pariteitsbit
Bit die wordt gebruikt om de pariteitsinformatie in op te slaan.

parsing
ontleden
Analyseren van gegevens door ze op te splitsen in delen.

partitie
Logisch deel van een opgedeelde harde schijf.

Pascal
Programmeertaal ontwikkeld door Nicklaus Wirth (een Zwitserse computerdeskundige) en genoemd naar de Franse geleerde Blaise Pascal. Pascal is een veelgebruikt hulpmiddel bij het leren programmeren op universiteiten en hogescholen, omdat de taal uitermate gestructureerd is opgezet.

Pascaline
Machine ontworpen in 1642 door Blaise Pascal, die kon optellen en aftrekken.

Passieve S-Bus
Een aansluiting op het ISDN-netwerk via een basistoegang bestaat uit een kabel met vier draden. Dit is de passieve S-bus, die 200 tot 1 000 meter lang kan zijn, afhankelijk van het aantal terminals en hun respectieve plaats. Op de S-bus kunnen ten hoogste acht terminals worden aangesloten.

passive matrix
Passief aangestuurd scherm, bvb. een DSTN-scherm. Zie ook active matrix.

password
wachtwoord
Code nodig om toegang te krijgen tot een beveiligde computer of netwerk. Zie ook login.

patch
Kleine wijziging in het programmabestand, om een vervelende fout op te lossen.

patch cord
Een kort stukje kabel bedoeld om twee poorten van een patch panel te verbinden.

patch panel
Verdeelbord om de kabels aan te sluiten in een generiek bekabelingssysteem.

path
Bepaalde weg die moet worden afgelegd om tot de benodigde gegevens te geraken. Vaak een reeks van subdirectories.

PBE
Prompt By Example

PBGA
Plastic Ball Grid Array

PB-SRAM
Pipeline Burst SRAM
Geheugentype gangbaar in L2-caches bij klokfrequenties onder de 400 MHz. Zie CSRAM.

PBX
Private Branch Exchange

PC
* Personal Computer: Gangbare term voor een computer gebouwd rondom een microprocessor. In tegenstelling tot een minicomputer of een mainframe is een PC bedoeld voor persoonlijk gebruik.

* Printed Circuit: gedrukte schakeling.

* Program Counter: register van een microprocessor die het adres bijhoudt van de volgende instructie.

PC66
PC-standaard waarvan de FSB geklokt is op 66 MHz.

PC100
PC-standaard waarvan de FSB geklokt is op 100 MHz.

PC133
PC-standaard waarvan de FSB geklokt is op 133 MHz.

PCB
* Printed Circuit Board: printplaat
* Process Control Block
* Program Communications Block

PCBC
Plain Cipher Block Chaining

PCBX
Process Control Block eXtension

PCD
Photo Compact Disk

PCEB
PCI to EISA Bridge

PCI
Peripheral Component Interconnect
Systeembus ontwikkeld door Intel voor de nieuwe Pentium PC's, als opvolger van VLB. Haalt overdachtsnelheden tot van 132 MB/s (PCI 1.0) tot 264 MB/s (PCI 2.1). Vandaag nog steeds in gebruik, samen met ISA.

PCIC
PC-Card Interrupt Controller

PCL
Printer Control Language
Taal voor de besturing van Hewlett-Packard printers (Deskjet en Laserjet). Uitgegroeid tot een standaard en dus ook gebruikt in compatibele printers.

PCM
Pulse Code Modulation: PCM vormt de kern van ons huidig telefoonsysteem. Hierin wordt 8000 keer per seconde een 8 bits sample genomen. Hierdoor werkt een PCM-kanaal aan een snelheid van 64 kbps en is een tijdsinterval 125 µs.
Plug Compatible Manufacturer: fabrikant van apparatuur die compatibel is met het origineel.

PCMC
PCI, Cache, Memory Controller

PCMCIA
PC Memory Card International Association
Groep van computerfabrikanten die een standaard type van platte uitbreidingskaarten voor notebooks overeenkwamen.
Ook grappig te vertalen als: People Can't Memorize Complicated Industrial Abbreviations
of nog: People Can't Master Computer Industry Acronyms.

PCMIM
Personal Computer Media Interface Module

PCS
* Planning Control Sheet
* Process Control System

PCSA
Personal Computer Systems Architecture

PCT
Program Coding Tools

PCTE
Portable Common Tool Environment

PCU
Packet Communications Unit

PCX
PC eXchange
Standaard bestandsformaat voor bitmaps met RLE, voor het eerst gebruikt door Paintbrush van ZSoft Corporation.

PD
Public Domain
Zie public domain software.

PDA
Personal Digital Assistant
Een zakcomputer voor persoonlijk gebruik.

PDC
Primary Domain Controller
Server die de account-gegevens bevat van een NT-netwerk. Zie ook BDC.

PDD
* Physical Device Driver
* Portable Digital Document

PDF
* Portable Document Format: Standaardformaat voor documenten van Adobe Acrobat
* Packaged Definition File
* Processor Defined Function
* Program Development Facility

PDH
Plesiochronous Digital Hierarchy
Multiplexinginfrastructuur voor koperkabels. Zie ook SDH.

PDIAL
Public Dialup Internet Access List

PDL
Page Description Language

PDL
Presentation Description Language

PDM
Product Data Management

PDN
Public Data Network

PDO
Portable Distributed Objects: Next

PDP
* Plasma Display Panel
* Programmable Data Processor: Succesvolle minicomputerreeks van DEC, waaronder de PDP-11.
* Professional Developer's Program

PDS
* Packet Driver Specification
* Partitioned Data Set
* Physical Delivery Service
* Processor Direct Slot: Macintosh

PDSS
Post Development and Software Support

PDT
Performance Diagnostic Tool
Product van IBM.

PDU
Protocol Data Unit

PE
Portable Executable
Bestandsformaat van 32-bit uitvoerbare programma's voor Microsoft Windows 9x/NT/2000.

PEA
Pocket Ethernet Adapter

PEARL
Process and Experiment Automation Real Time Language
Probleemgeoriënteerde verwerkingstaal.

peer-to-peer network
evenknienetwerk
Netwerk waarbij iedere node evenwaardig is. Tegengestelde van een client/server netwerk.

PEM
Privacy Enhanced Mail
Protocol voor beveiligde e-mail op basis van DES, RSA en MD5. Alternatief voor PGP.

Pentium
Processorreeks van Intel als opvolger van de 40486, bedoeld voor Windows 95 desktops.

Pentium II
Processorreeks van Intel als opvolger van de Pentium en Pentium Pro.

Pentium III
Processorreeks van Intel als opvolger van de Pentium II.

Pentium 4
Processorreeks van Intel als opvolger van de Pentium III. De Pentium 4 haalt kloksnelheden van 1,5 tot 2 GHz.

Pentium MMX
Processor van Intel uit 1997 vervaardigd in 0,35 micron-technologie met 4,5 miljoen transistoren.

Pentium Pro
Microprocessorreeks van Intel bestemd voor Windows NT servers. Is meteen de voorloper van de Pentium II.

PEP
* Packet Exchange Protocol
* Packetized Ensemble Protocol: modemprotocol uit de populaire Telebit Trailblazer modems die in 1985 op de markt kwamen. Zie ook HST.
* Performance Enhancement Package
* Personal Enrichment Program: leuk gevonden!
* Printer Enhancement Pack

PER
Program Event Recorder

PERL
Practical Extraction and Reporting Language
Programmeertaal voor het ontwikkelen van CGI-scripts, waarmee bepaalde zaken op het web kunnen geautomatiseerd worden.

PERT
Program Evaluation and Review Technique
Benadering van projectbeheer.

PES
* Positioning Error Signal
* Processor Enhancement Socket

PET
Print Enhancement Technology
Printertechnology van Compaq.

petabyte
2^50 = 1,125,899,906,842,624 bytes, ofwel 1024 terabytes.

PEX
Phigs Extension to X-Windows
Een PHIGS voorzien van de X-Windows grafische interface.

PFE
Programmer's File Editor

PFM
Pulse Frequency Modulation

PFR
Power-Fail Restart

PFS
Personal File System

PFW
Power Fail Warning

PG
Portability Guide

PGA
* Pin-Grid Array: chipbehuizing met een hele reeks aansluitpinnen aan de 4 zijkanten.
* Programmable Gate Array
* Professional Graphics Adapter: van IBM

PGA-370 socket
Sokkel om processoren met een PGA van 370 pinnen op het moederbord in te pluggen.

PGDN
Page Down

PGM
Program

PGP
Pretty Good Privacy
Encryptiepakket ontwikkeld door Phil Zimmerman. Bedoeld om e-mail of andere gegevens te versleutelen en hiermee af te schermen voor nieuwsgierige ogen. PGP maakt hierbij gebruikt van volgende algoritmes: MD5, RSA, LZ, IDEA en base64. Concurrent van PEM.

PGUP
Page Up

PHACT
Phreakers, Hackers, Anarchists, Cyberpunks & Technologists

PHB
Per Hub Behaviour

PHIGS
Programmer's Hierarchical Interactive Graphics System
ANSI-standaard voor een bibliotheek met 3D-grafieken.

Phong lightning model
Algemeen gebruikt belichtingsmodel bij ray tracing.

Phong shading
Doorontwikkeling van Gouraud shading. Het interpoleert de schaduwkleuren van een polygoon met die van de naburige polygonen om een nog gladdere gradatie in schaduwkleuren weer te geven.

PHS
Personal Handyphone System

PI
Program Interruption

PIA
* Peripheral Interface Adapter
* Plug-In Administrator

PIC
* Programmable Interrupt Controller
* Peripheral Interface Controller
* Personal Information Carrier
* Personal Intelligent Communicator
* Plastic Insulated cable
* Picture

pica
Typegrafische maateenheid gelijk aan 1/6 inch.

PICA
Personal Internet Client Architecture
Architectuur van Intel waarmee het wil concurreren met TI's OMAP.

PICS
* Phone-In Consulting Service
* Plug-In Inventory Control System
* Platform for Internet Content Selection: webtechnologie vooral gebruikt om pornografische websites buiten het bereik van kinderen te houden.

pictogram
icoon, symbool, plaatje.

PID
* Process IDentification: Nummer dat toegewezen door het besturingssysteem aan elk proces.
* Proprietary Information Disclosure

PIER
Procedures for Internet/Enterprise Renumbering

PIF
Program Information File Bestandje waarin parameters zijn opgeslagen voor een goede uitvoering van Dos-programma's onder Windows.

piggybacking
Methode waarbij een bevestiging op een bericht wordt meegezonden met een retourbericht.

PIIX
PCI ISA IDE Accelerator
Benaming voor de Southbridge van de befaamde Intel BX chipset.

PILOT
Programmed Inquiry Learning Or Teaching

PIM
* Personal Information Manager: toepassing om persoonlijke informatie te beheren zoals telefoonboek, agenda en to-do lijst.
* Platform Independent Model: volgens MDA wordt een toepassing beschreven in een model, dat later vertaals wordt naar uitvoerbare code voor een specifiek platform.
* Primary Interface Module
* Protocol Independent Multicast

PIMOS
Parallel Inference Machine Operating System

PIN
* Personal Identification Number: Identificatiecode gelijkaardig aan een paswoord, bvb. de PIN-code van de SIM-kaart in een GSM.
* Process Identification Number: Identificatiecode van een proces voor gebruik binnen het besturingssysteem.

PINE
* Pine Is Not Elm
* Program for Internet News & Email
pin feed
De gaatjes aan de zijkanten van kettingpapier, gebruikt bij printers met tractor feed.

PING
Packet InterNet Groper
Testprogramma om te zien of de communicatie met een andere computer over het netwerk wel lukt. Ping stuurt een aanvraag en wacht op een antwoord, terwijl het de verlopen tijd meet.

PIO
* Parallel Input Output
* Programmed Input/Output

PIP
* Picture In Picture
* Problem Isolation Procedure
* Programmable Interconnect Point
* Peripheral Interchange Program

pipe teken
Verticale streep (|).

PIPO
Parallel In, Parallel Out

PIRAMID
Precompetitively Inspired Research on Advanced Methods for IC Design

PIT
Programmable Interval Timer

pitch
Het aantal tekens or regels per inch, 10 CPI of 6 LPI.

pixel
Samentrekking van picture en element.
Ander woord voor een beeldpunt.

PKCS-7
Public Key Cryptography Standard 7

PKI
Public Key Infrastructure
Biedt technologie om legitimatie, privacy en data-integriteit te verzekeren tussen applicaties.

PL
Parity Low

PL/1
Programming Language 1

PLA
Programmable Logic Array

plaintext
Onversleutelde tekst. Tegenovergestelde van ciphertext.

plasma screen
Type beeldscherm dat wordt toegepast in de duurste notebooks. Plasmaschermen gebruiken gassen vergelijkbaar met kleine neonlichtjes. Ze bieden een bijzonder hoog contrast en een grote beeldhoek.

platform
Combinatie van een computersysteem en besturingssysteem, bvb. Intel en Windows of HP en HP-UX.
Elke traditioneel programma is geschreven voor een specifiek platform, andere zijn platformonafhankelijk bvb. Java.

PLATO
Programmed Logic for Automatic Teaching Operations

PLC
Programmable Logic Controller

PLCC
Plastic Leadless Chip Carrier
Chipverpakking in plastiek zonder draden.

PLCP
Physical Layer Convergence Protocol
Protocol voor de fysische laag bij draadloze netwerken.

PLD
Programmable Logic Device

PLL
Phase Locked Loop

PL/M
Programming Language for Micros

PLS
* Programmable Logic Sequencer
* Primary Link Station

plug and play
Aanduiding voor de gemakkelijke installatie van pc-uitbreidingen. Zie ook PNP.

plug-in
Programmamodule dat extra functionaliteit toevoegt aan bepaalde applicatie, bvb. Netscape Navigator of Adobe Photoshop. Vergelijkbaar met een applet.

PM
* Phase Modulation
* Presentation Manager: De grafische gebruikersinterface van OS/2.

PMA
Physical Medium Attachment

P-MAIL
Paper Mail
Traditionele post via papier. Tegengestelde van e-mail.

PMMC
Product Monthly Maintenance Charge

PMMU
Paged Memory Management Unit

PMOS
Positive Channel Metal Oxide Semiconductor

PMR
* Poor Mans Routing
* Private Mobile Radio

PMS
Pantone Matching System
Een kleursysteem uit de drukkerijwerelds dat 1036 kleuren definieert aan de hand van hun equivalente CMYK waarden.

PMU
Precision Measurement Unit

PMW
Project Management Workbench

PNA
Programmable Network Access

PNG
Portable Network Graphics
Bestandsformaat voor gecomprimeerde bitmaps. Geldt als opvolger van GIF.

PNNI
* Public Network to Network Interface: Signaleringsprotocol waarmee SVC's kunnen worden geïnstalleerd op publieke communicatienetwerken.
* Private Network to Network Interface: Microsoft-standaard om de installatie van pc-onderdelen en uitbreidingen volautomatisch te herkennen en de nodige stuurprogramma's te installeren. Hierdoor is het toestel snel klaar voor gebruik.

PNP
Plug and Play
Microsoft-standaard om de installatie van pc-onderdelen en uitbreidingen volautomatisch te herkennen en de nodige stuurprogramma's te installeren. Hierdoor is het toestel snel klaar voor gebruik. PNP werktte in het begin niet altijd zoals het hoort en wordt daarom ook eens cynisch uitgelegd als 'Plug and Pray'.

Pocket PC
Nieuwe benaming voor Windows CE versie 3.0, gelanceerd in juni 2000. Pocket PC zal de strijd met Palm OS moeten aangaan.

POD
Piece Of Data

POH
Power-On Hours

point
punt
Typegrafische maateenheid gelijk aan 1/72 inch.

POL
Problem Oriented Language

polling
Procedure waarbij twee systemen kort met elkaar contact op nemen ter controle voor een eventuele datacommunicatie.

polygonen
Veelhoeken vormen de basisobjecten om zaken driedimensioneel weer te geven.

polymorphysm
polymorfisme of veelvormigheid
Basisconcept van OO. Methoden met dezelfde signatuur als in de superklasse, maar met een verschillende implementatie.

POP
Point Of Presence
Inbelpunt van een ISP.

POP3
Post Office Protocol 3
Standaard die gebruikt wordt voor het vasthouden van inkomende e-mail berichten in een postbus op een mail-server. Met een e-mail client zoals Eudora kunt u de e-mailberichten ophalen, lezen en weer versturen naar de mail-server van uw provider. Het bericht wordt dan volgens SMTP verder over het Internet gestuurd naar de mail-server van de ontvanger. Zie ook IMAP4 en DMSP.

POR
Power-On-Reset

portal
toegangspoort

porting set
Een geheel van binaire bestanden, specifiek bedoeld voor een bepaald besturingssysteem (en een bepaalde versie).

portrait
staand
Als de oriëntatie van de tekst en/of figuren over een staand blad loopt. Tegengesteld aan landscape.

port scanner
Programma dat nagaat welke poorten op een bepaalde server open staan.

POS
Point Of Sales
Packet over SONET: Transportmethode over glasvezel.

POSIX
Portable Operating System for unIX
Poging van het ISO en de IEEE om een standaardisering in het Unix-wereldje te krijgen vanaf 1990.

POST
Power On Self Test
Procedure die een computer uitvoert vlak na het inschakelen, om de werking zijn vitale onderdelen te controleren.

posterization
Speciaal effect bij beeldbewerking verkregen door een opzettelijke beperking van het aantal kleurafscheidingen.

postmaster
De beheerder van een 'post office' waar e-mail toekomt.

POSTNET
Postal Numeric Encoding Technique
Amerikaanse postcode in barcodering

PostScript
Paginabeschrijvingstaal van Adobe Systems dat vooral gebruikt wordt voor het besturen van laserpinters en fotozetmachines.

POTS
Plain Old Telephone Service
De gewone analoge telefoondienst via koperdraad. Het signaal gebruikt frequenties van 0 tot 3,3 kHz. Moet worden opgevolgd door ISDN.

POWER
Performance Optimization With Enhanced RISC

PowerMac
Opvolger van de Apple Macintosh, gebaseerd op de PowerPC microprocessor.

PowerNow!
Stroombesparende techniek van AMD ingebouwd in de Mobile Athlon en Mobile Duron waarbij de processor tijdens het gebruik kan schakelen naar een lagere kernspanning en frequentie. PowerNow! kent meerdere fases, terwijl Intels SpeedStep slechts twee instellingen heeft.

PowerPC
Microprocessorfamilie op basis van de POWER-technologie.

PP
Packet Protocol

PPC
* PowerPC: processorfamilie van Motorola, ondermeer toegepast in de pc's van Apple.
* Portable PC

PPCOM
Process to Process COMmunication table

PPD
* Product Phase Down
* PostScript Printer Definition: Bestand waarin de apparaatspecifieke functies van een PostScript printer zijn beschrevendat .

PPDM
Product & Process Document Management

PPDS
Personal Printer Data Stream
IBM

PPGA
Plastic Pin Grid Array
Chipconstructie zoals ondermeer toegepast bij Celeron-processors.

PPI
* Pixels Per Inch: Eenheid voor het aangeven van de scherpte van een afbeelding wanneer weergegeven via een beeldscherm.
* Precise Pixel Interpolation: Eigenchap van sommige videokaarten.

PPL
Periodic Payment License

PPM
Pages Per Minute

PPP
Point-to-Point Protocol
Communicatieprotocol voor informatie-uitwisseling via een modem en een seriële lijnverbinding. Vaak gebruikt om op het Internet te geraken. PPP kent authentisering en doet aan foutcontrole is hierdoor de opvolger van SLIP.

PPPoA
Point-to-Point Protocol over ATM.

PPPoE
Point-to-Point Protocol over Ethernet.

PPSN
Public Packet Switching Network

PPTP
Point-to-Point Tunneling Protocol
Protocol voor het verpakken van pakketten van Novell's IPX, Microsoft's NetBEUI en IBM's SNA in PPP-pakketten voor transport over IP-netwerken. Ondersteunt CHAP.

PQET
Print Quality Enhancement Technology

PQFP
Plastic Quad Flat Pack

PRA
Primary Rate Access
Een huurlijn van 2,048 Mbit/s.

Prescott
Codenaam voor een Intel SSE2-processor van 1600 MHz voor het Pentium 4 gamma, als opvolger van de Willamette.

pressure sensitive pen
Drukgevoelige pen of stift. Elektronische tekengereedschap dat op een digitizer gebruikt wordt en waarvan de streek door druk beïnvloedbaar is.

PRF
Pulse Repetition Frequency

PRI
Primary Rate Interface
ISDN-verbinding voor het verzenden van grote hoeveelheden informatie zoals video. PRI bestaat uit 30 B-kanalen van 64 kbps en 1 D-kanaal van 64 kbps.

printer driver
Stuurprogramma tussen besturingssysteem en toepassingsprogramma nodig om met een bepaalde printer te kunnen werken.

PRISM
* Parallel Reduced Instruction Set Multiprocessor
* Photo-Refractive Information Storage Material


PRML
Partial-Response Maximum-Likelihood

PRN
printer

PROC
procedure

processor
Chip die instaat voor de verwerking van gegevens, veelal rekenen.

profile
profiel
Bestand waarin de voorkeursinstellingen van een bepaalde gebruiker worden bijgehouden.

PROFS
PRofessional OFfice System

PROLOG
PROgramming in LOGic
Programmeertaal om logische problemen op te lossen.

PROM
Programmable Read-Only Memory
Een programmeerbare versie van een ROM geheugenchip. Zie ook EPROM en EEPROM.

PROMATS
Programmable Magnetic Tape System

prompt
Een tekenreeks waarbij de computer aanduidt dat hij klaar is om een nieuwe opdracht uit te voeren. De prompt van MS-DOS ziet er meestal als volgt uit C:\>

propagation
Mechanisme van uitwisseling van artikelen in nieuwsgroepen tussen newsservers, met als doe synchronisatie van de informatie.

propellerhead
nerd

proportional spacing
Het toekennen van een specifieke witwaarde aan iedere letter van het alfabet. Hierdoor krijgt de letter i minder wit dan de letter w. Zo vallen er geen grote witruimtes (zoals bij de oude schrijfmachines), waardoor de tekst beter leesbaar wordt.

protected mode
Vanaf de Intel 80386 bestaat de mogelijkheid om een programma uit te voeren in zijn eigen stukje toegewezen geheugen, waardoor het volledig is afgescheiden van andere programma's. Programma's draaien hierdoor veel stabieler dan in real mode.

PROTEL
Procedure Oriented Type Enforcing Language

protocol
Een reeks afspraken over de manier waarop communicatie en gegevensoverdracht plaatsvindt.

protocol stack
Een reeks bij elkaar horende lagen protocol-software die het mogelijk maakt een bepaalde communicatie-architectuur te gebruiken.

provider
Organisatie die gebruikers toegang verschaft tot het Internet. Bijvoorbeeld: EUnet, UUnet of Planet Internet. Zie ook ISP.

proxy
Softwareproces dat verzoeken van gebruikers accepteert, maar deze ter verwerking doorgeeft aan een andere server. Proxy betekent volmacht.

proxy cache
Buffergeheugen van een proxy server waarin populaire pagina's worden opgeslagen.

proxy server
Een combinatie van proxy en server. Vormt een cache-geheugen op serverniveau en versnelt hiermee de werking van allerlei Internet-activiteiten. Dient eveneens als een tussenschakel tussen het lokaal netwerk (beschermd door een firewall) en de externe webserver die hij wil raadplegen, zodat gegevens het lokaal netwerk kunnen binnenkomen en verlaten zonder de veiligheid van het netwerk in het gedrang te brengen.

PRTSC
Print Screen

PS
* PostScript
* Proportional Spacing

PS/1
Personal System 1
Goedkope versie van de PS/2, bedoeld als home computer.

PS/2
Personal System 2
Computersysteem van IBM met een vernieuwde architectuur ten opzichte van de originele IBM PC, waar IBM de controle over verloor aan de kloonfabrikanten. De PS/2 flopte evenwel.

PS2
PlayStation 2
Spelconsole van marktleider Sony. Heeft als belangrijkste concurrenten de Xbox en de GameCube.

PSB
Program Specification Block

PSC
* Personal Super Computer
* Print Server Command

PSD
Packet-Switched Data
Gegevens die worden gesplitst in pakketten om te worden verzonden via een netwerk. Elk pakket bevat het ontvangstadres en informatie die nodig is om de oorspronkelijk gegevens terug te kunnen herstellen.

PSDN
Packet-Switched Data Network

PSE
Packet Switching Exchange
Pakket-schakelcentrale

PSF
* Permanent Swap File
* Private Space Facility

PSG
* Performance Signal Generator
* Programmable Sound Generator

PSI
* Packetnet System Interface
* Programmable Stratabus Interface

PSK
Phase Shift Keying
Modulatie met faseverschuiving afhankelijk van de verzonden bitwaarde.

PSN
Packet-Switched Network
Pakketgeschakeld netwerk

PSP
Program Segment Prefix

PSPDN
Packet-Switched Public Data Network

PSS
* Packet Switch Stream
* Packet Switched Services

PSTN
Public Switched Telephone Network
De publiek toegankelijke lijnen van het gewone telefoonnet.

PSU
Power Supply Unit

PSW
Program Status Word

PTF
Problem Temporary Fix
Patch van IBM.

public domain software
Een programma dat gratis gebruikt mag worden zonder enige copyright. Vaak is de source code meegeleverd. Zie ook freeware en shareware.

public key
De openbare sleutel van de afzender van een geëncrypteerd bericht. Encryptiesystemen zoals rsa en PGP gebruiken namelijk twee sleutels, een private key en een public key.

pull-down menu
Menu dat zich pas uitrolt, wanneer je erop klikt. Zie ook drop-down menu.

PU
Physical Unit

pulse dialing
Een telefoonverbinding aanvragen met een kiesschijf, dat pulssignalen genereerd. Tegenovergestelde van tone dialing.

PUK
Personal Unblocking Key
Als u de PIN-code 3 keer achtereen verkeerd invoert, dan wordt de SIM-kaart van je GSM geblokkeerd. Je kan die blokkering enkel opheffen met je PUK-code.

PUN
Physical Unit Number

PUP
* Product Upgrade: Upgrade-licentie van Microsoft, bvb. van Office Standard naar Office Professional. Zie ook CUP en VUP.

* PARC Universal Packet

PUS
Processor Upgrade Socket

push technology
Techniek waarbij er automatisch informatie wordt verstuurd, zonder dat de gebruiker daar om vraagt. Bijvoorbeeld koersinformatie van de Dow Jones, newsflashes van CNN of ook allerlei advertenties met reclame.

PVC
Permanent Virtual Circuit
Een verbinding via een frame relay netwerk met een vaste gereserveerde bandbreedte. Zie ook SVC.

PVGA
Paradise VGA

PVM
* Parallel Virtual Machine
* Pass-through Virtual Machine: IBM-protocol

PVP
Parallel Vector Processing

PVS
Parallel Visualization Server

PW
Password

PWA
Pirates With Attitude

PWSCS
Programmable Workstation Communication Services [IBM]

PWB
* Printed Wire Board
* Programmers' WorkBench

Python
Objectgeoriënteerde scripttaal. Zie ook PERL.

query
vraag, zoekterm

RA
Return Authorization

RAC
Research on Advanced Communication

RACE
Research program in Advanced Communications in Europe

RAD
Rapid Application Design
Type van programmeeromgeving bedoeld om snel werkende applicaties te ontwerpen. Bevat vaak een 4GL of 3GL programmeertaal.

RADIUS
Remote Access Dial-In User Service
Standaard inzake een beveiligde inbeldienst. RADIUS controleert de identificatie van de gebruikers, kent hen de toegewezen rechten toe en kan desgewenst ook instaan voor de financiële administratie.

RADSL
Rate Adaptive Digital Subscriber Line
Een vorm van ADSL waarbij software de kwaliteit van de telefoonlijn analyseert en de doorvoersnelheid hieraan aanpast.

RAID
Redundant Array of Inexpensive Disks
Crashbestendig schijfsysteem op basis van massa-geproduceerde harde schijven als alternatief voor SLED. De Universiteit van Berkeley definieerde in 1987 zes niveaus, RAID 0 t/m 5. Meest gebruikt is RAID 5 en RAID 1.

RAID 0
data striping
Hier is er geen sprake van redundantie: gegevens worden verspreid tussen de verschillende harde schijven. Resulteert in een hogere doorvoersnelheid. Minimaal 2 schijven nodig.

RAID 0+1
data striping with mirroring
Een combinatie van RAID 0 en RAID 1, waarbij zowel wordt gewonnen aan snelheid als aan betrouwbaarheid. Minimaal 4 schijven nodig. Erg duur.

RAID 1
data mirroring
Elke harde schijf heeft een identiek broertje met een exacte kopie van de gevevens. Minimaal 2 schijven nodig. Veilig maar duur.

RAID 2
Dit systeem wordt nauwelijks commercieel toegepast.

RAID 3
Dit systeem maakt gebruik van minstens 4 schijven waarvan er één
dient om een pariteitsbit op te slaan. Bij RAID 3 is één bepaalde
schijf gespecialiseerd voor de pariteit, waardoor de schijf meer gebruikt
wordt dan de andere en hij meer kans maakt om uit te vallen. Dit is opgelost in RAID 5.

RAID 4
data guarding
De controller berekent bij iedere schrijfopdracht wat pariteitsdata dat een
extra schijf wordt opgeslagen. Dit systeem wordt nauwelijks commercieel
toegepast.

RAID 5
distributed data guarding
Verbetering van RAID 4, waar de pariteitsdata wordt verdeeld over de gehele
array van schijven. Gebruikt minstens 4 schijven. Bij het uitvallen van één
van de schijven kunnen de gegevens worden gereconstrueerd dankzij de pariteit.
In tegenstelling tot RAID 3 bevat elke schijf gedeeltelijk gegevens en gedeeltelijk
pariteit, waardoor alle schijven evenveel belast worden. RAID 5 wordt veruit het
meest toegepast en wel met 5 disks, omdat SCSI beperkt is tot 7 toestellen en
er vaak al een CD-ROM en tape drive aan de controller hangt.

RAID 5+
Versie van RAID 5, waarbij men schijven kan verwisselen zonder de server uit te zetten.

RAID 6
block mirroring
Verbetering van RAID 1, waar de spiegeling niet per schijf maar per datablok gebeurt. Laat dus ook een oneven aantal schijven toe.

RAG
Row Address Generator

RAM
Random Access Memory
Type van werkgeheugen waarin men zowel kan lezen als schrijven. Bij het uitschakelen van de stroom gaat de inhoud verloren. Zie ROM.

Rambutan
Een symmetrisch cryptografisch algoritme ontwikkeld door Marconi.

RAMDAC
Random Access Memory Digital-to-Analog Converter
Belangrijkste chip van een videokaart die de digitale kleurinformatie vertaalt naar een analoog RGB-signaal voor de monitor. De frequentieaanduiding in MHz geeft aan hoeveel beeldpunten per seconde kunnen worden weergegeven.

RAMP
Remote Access Maintenance Protocol
Internet-protocol

random
Term voor alles wat toevallig of willekeurig is.

RAP
Remote Access Point

RARE
Reseaux Associes pour la Recherche Europeenne
Samenwerkingsverband tussen Europese universiteiten en onderzoekscentra gerocht op het opzetten van een geavanceerde telecommunicatieinfrastructuur binnen de Europese wetenschappelijke wereld.

RARP
Reverse Address Resolution Protocol
Internet protocol.

RAS
* Reliability Availability and Serviceability: drie factoren die voor servers belangrijk zijn.
* Remote Access Server: server die beriekbaar is vanop afstand.
* Remote Access Service: techniek waarbij een server beschikbaar is vanop afstand.
* Row Address Strobe: de fysieke adressering van een regel in een geheugenmatrix.

RASAPI
Remote Access Service Application Programming Interface
Microsoft API voor remote access.

RASM
Relocating ASseMbler

raster
Een rooster van x- en y-coördinaten waarmee een tweedimensioneel beeld wordt omgevormd naar een bitmap. Voor driedimensionele beelden is er ook een z-coördinaat.

raster graphics
Een gedigitaliseerd beeld dat werd gevormd aan de hand van een raster. Ook soms bitmap genoemd. Zie vector graphics.

RAT
Remote Administration Tool
Zoals Blade Runner, NetBus, ...

RATS
Regression Analysis of Time Series

RAVE
Rendering Acceleration Virtual Engine
[Apple Computer]

ray tracing
Methode om driedimensionale figuren weer te geven, via de berekening van alle mogelijke de lichtstralen (rendering). Toont de zichtbare delen met een realistische lichtinval: het Phong lighting model.

RBBS
Remote Bulletin Board System

RBM
Relocatable Binary Module

RC-4
Coderingsprotocol gebruikt in WEP.

RC-5
Biphase coderingsprotocol gebruikt in IR-afstandsbedieningen. Zie ook RECS-80.

RC5
Symmetrisch encryptiealgoritme van RSA Laboratories. Vandaag de dag gebruikt met vooral RC5-64 met 64-bit sleutels. Er bestaat ook RC5-40 en RC5-56.

RCA
Reversible Cellular Automata
Algoritme om fractals te genereren. Wordt ook gebruikt om tekst te encrypteren in GIF-bestanden.

RCE
* Regional Code Enhancement: Bescherming die DVD-spelers zonder regiocode blokkeert. Er verschijnt een geel scherm met de oproep om een DVD voor de eigen regio te kopen.
* Remote Command Execution

RCP
Remote Copy Protocol

RCS
Resource Construction Set

RCTPH
Ramp C Transactions Per Hour

R&D
Research and Development

RDA
Remote Database Access

RDB
Relational Data Base

RDBMS
Relational Data Base Management System
Relationele databank. Gekende voorbeelden zijn Oracle, Sybase en Informix.

RDDL
Relational Data Definition Language

RDES
Remote Data Entry System

RDF
* Resource Description Framework: nieuwe inhoudelijke onderbouw van het web met als belangrijkste onderdelen PICS en P3P.
* Revisable Document Format

RDM
Relational Data Model

RDN
Relative Distinguished Name
Element van een X.509 certificaat.

RDP
* Remote Desktop Protocol: protocol van Microsoft voor Windows-based terminals. Zie ook ICA.
* Reliable Datagram Protocol

RDRAM
Rambus Dynamic Random Access Memory
Geheugentechnologie ontwikkeld door de firma Rambus die een bandbreedte biedt van 1,6 GB/s. RDRAM wordt beschouwd als de opvolger van SDRAM. Zie ook Camino.

real mode
Processoren t/m de Intel 80286 kunnen enkel in real mode werken, en bieden geen ondersteuning voor protected mode.

reboot
Het herstarten van een computer, door het opnieuw inladen van het besturingssysteem.

RECS-80
Coderingsprotocol voor IR-afstandsbedieningen met pauzes van verschillende lengtes, die volgen op lichtpulsen met constante lengte. Zie ook RC-5.

Red Book
De specificatie van de CD-DA. Zie ook Green Book en Orange Book.

redo
Het herhalen van de laatst uitgevoerde opdracht. Zie ook undo.

Reed-Solomon
Algebraïsche code op basis van redundantie die gebruikt wordt bij foutcorrectie. Uiterst effectief om burst errors bij gegevens in lange blokken te corrigeren. Reed-Solomon wordt dan ook gebruikt bij de CIRC-foutcorrectiecodes om krassen op compact discs te kunnen corrigeren.

refresh rate
De snelheid waarmee de elektronenbundel het beeldscherm opbouwt en ververst. Een te trage refresh rate veroorzaakt een flikkerend scherm.

regiocode
Systeem gebruikt bij CD-ROMs van spelconsoles en DVD-ROMs om een wereldwijde verspreiding tegen te gaan. De wereld is opgedeeld in 6 regios: Noord-Amerika is 1, Europa is 2, ... China en Japan zijn 6. Een CD met regiocode 1 werkt normaal niet in een speler met code 2.

relational database
Relationele databank
Ingewikkelde database, vaak opgebouwd uit meerdere bestanden, met tabellen die naar elkaar verwijzen. Tegengesteld aan flat file database.

relative URL
Korte URL die verwijst naar een locatie relatief aan de huidige locatie. Bijvoorbeeld: ../images/foto1.jpg. Zie ook absolute URL.

remote access
Toegang verkrijgen tot een andere computer op afstand, via je eigen computer en een telefoonlijn.

rendering
De berekeningen die plaats hebben bij ray tracing.

Rendezvous
Benaming voor een nieuwe netwerktechnologie van Apple. Rendezvous is open source en gebruikt standaard netwerkprotocollen zoals IP, ARP en DNS om apparaten in een willekeurig netwerk automatisch te herkennen en met elkaar te verbinden. Bedrijven als Canon, Epson, HP, Lexmark, Phlips en Xerox zullen Rendezvous in hun producten ondersteunen.

repeater
Netwerktoestel dat de signalen ongewijzigd doorstuurt, eventueel versterkt.

replay attack
Een poging om in een computersystem binnen te breken, door een opgenomen networkconversatie terug af te spelen. Zie ook packet sniffer en dictionary attack.

reply
Het antwoord op een e-mail bericht.

reset
Herinitialiseren van een programma-instelling of van een computeronderdeel.

resource
bron

RET
Resolution Enhancement Technology
Techniek om afdrukken te maken met een fijnere resolutie. Toegepast in laserprinters en inkjetprinters van HP.

REXX
Restructured Extended Executor

Batchtaal ontwikkeld door IBM Winchester in 1979 en later opgenomen in SAA en toegepast op IBM mainframes. Personal REXX biedt ondersteuning voor DOS en OS/2.

RFA
Remote File Access

RFC
Request For Comment
Document waarin een algemeen aanvaarde Internet-standaard staat beschreven.

RFC1244
Security-standaard

RFC2196
Security-standaard

RFD
Request For Discussion

RFI
* Radio Frequency Interference
* Request for Information

RFP

Request For Proposal

RFQ

Request For Quotation

RFS
* Ready For Sending
* Remote File Sharing
* Remote File System

RFT
Request For Technology

RFU
Reserved for Future Use

RGB
Red Green Blue
Kleurruimte die ontstaat door additieve kleurmenging van de hoofdkleuren rood, groen en blauw. Toegepast bij kleurenmonitoren. Tegengesteld aan CMYK. Zie ook HSB.

RI
Ring Indicator

RIAA
Recording Industry Association of America
Overkoepelende organisatie die opkomt voor de rechten van de platenmaatschappijen.

RIM
Request Initialisation Mode

RIMM
Rambus In-line Memory Module
Module met RDRAM. RIMM-slots moeten steeds gevuld worden, ofwel met een geheugenmodule ofwel met een termination board. Zie ook SIMM en DIMM.

RIN
Resource Identification Number

RIP
* Raster Image Processor: Software die grafische, tekst- en beeldelementen voor output naar de printer voorbereid.
* Remote Imaging Protocol
* Routing Information Protocol: Het meest gebruikte IGP op Internet. RIP maakt gebruik van hop counting.

RIPE
Réseaux IP Européens
Europees netwerk dat onderdeel is van het Internet.

RIPEM
Riordan's Internet Privacy Enhanced Mail

RISC
Reduced Instruction Set Computer
Type van microprocessor die slechts een beperkt aantal instructies kent, maar deze sneller uitvoert dan een traditionele computer met een CISC processor.

RJ-11
Recommended Jack 11
Connector gebruikt bij telefonie. Meestal worden er slechts 4 van de 6 geleiders gebruikt.

RJ-45
Recommended Jack 45
Connector gebruikt bij 10Base-T netwerken. Ondersteunt maximum 8 draden.

RJE
Remote Job Entry

RLA
Remote Lan Access
Dienst die toegang vanop afstand biedt tot een LAN. Bijvoorbeeld een thuiswerker die het bedrijfsnetwerk op kan.

RLE
Run Length Encoding
Compressiemethode die series gelijke bits groepeert. Onder andere toegepast in MNP-5 en het PCX-formaat.

RLL
* Radio Local Loop: Technologie dat snelle internettoegang beidt voor thuis en kleine bedrijven.
* Run Length Limited: Lossless compressietechniek, ondermeer gebruikt bij codering van informatie op harde schijven (ipv de traditionele MFM-codering) en de compressie van afbeeldingen in het PCX-formaat.

RLOGIN
Remote Login

RLSD
Received Line Signal Detect

RLT
Remote Line Test

RMC
Rambus Memory Controller

RMDIR
ReMove DIRectory

RMF
Rich Music Format

RMI
Remote Method Invocation
Eigenschap van Java om een methode uit te voeren van een klasse die zich op een andere computer bevindt.

RMON
Remote MONitoring
Een toevoeging bij SNMP, speciaal voor het beheer van hubs, routers en switches.

RMP
* Remote Maintenance Protocol
* Receive Not Ready

RMS
* Record Management Services: VMS-routines voor bestandsbeheer op VAX-computers.
* Root Mean Squared: Norm voor geluidsversterking waarbij een sinusfrequentie van 1 KHz een maximale vervorming van 10% mag hebben.

RMW
Read-Modify-Write

RN
Reference Noise

RND
Random

RNG
Random Number Generator

RNP
Regional Network Provider

roaming
Als een mobiele telefoon binnen het netwerk beweegt wordt dit roaming genoemd. Er wordt overigens alleen van roaming gesproken als de telefoon ingeschakeld maar niet in gesprek is. Als er wel een gesprek gevoerd wordt noemt men dit hand-over.

RODD
Rewritable Optical Disk Drive

ROI
Return On Investment
Investeringsrendement: het terugverdieneffect van een investering.

ROM
Read Only Memory
Type van geheugen waaruit alleen kan worden gelezen. De gegevens zijn niet vluchtig, zodat de stroom gerust kan worden afgesloten. Zie ook RAM en EEPROM.

Roman
schreefletter
Een Romeins lettertype voorzien van serifs.

ROOM
Real-Time Object-Oriented Modeling

root
* De stam is de top in een omgekeerde boomstructuur
* Account op een Unix computer voor de systeembeheerder. Deze gebruiker heeft maximale rechten.

root directory
Hoofddirectory waaronder zich alle andere subdirectories bevinden, volgens een omgekeerde boomstructuur.

ROS
* Resident Operating System
* Read-Only Storage: [IBM]

ROSE
Remote Operations Service Element
Protocolcode waarmee procedures op afstand kunnen worden gestart en bestuurd.

rot-13
Eenvoudige encryptietechniek waarbij de letters van een bericht met elk met 13 posities in het alfabet worden opgeschoven. Rot-13 wordt vaak gebruikt voor beledigende teksten in nieuwgroepen.

router
Toestel dat subnetwerken met elkaar verbind. Een router beslist tevens welk pad een bepaalde netwerktrafiek dient te volgen.

routing metric
De manier waarop een routeringsalgoritme de beste route bepaalt op basis van betrouwbaarheid, vertraging, bandbreedte, belasting, kostprijs en aantal hops. Deze informatie wordt opgeslagen in routetabellen.

RPA
Remote Peripheral Access

RPC
Remote Procedure Call
Middleware die het mogelijk maakt om vanuit een applicatie elders in het netwerk processen op te starten.

RPC-I
Region Protection Code 1
DVD-spelers zonder regiocode, maar beveiligd via de decoder.

RPC-II
Region Protection Code 2
DVD-spelers waar de regiocode maximaal 5 keer kan worden aangepast en daarna vast ligt. Zie RCE.

RPG
* Report Program Generator: Programmeertaal.
* Role Playing Game

RPL
* Resident Programming Language
* Requested Privilege Level

RPM
* Reduced Parts Menu
* Remote Process Manager
* Rotations Per Minute: Maateenheid om de draaisnelheid van schijven uit te drukken.

RPN
Reverse Polish Notation: Berekeningsmethode van sommige HP-calculators.

RPQ
Request for Price Quotation

RPS
Rotational Position Sensing

RQT
Reliability Quality Test

RR
* Receive Ready
* Resource Record: Data records opgeslagen op een DNS-server.

RS
* Record Separator
* Request to Send
* Recommended Standard: Aanbevolen standaard zoals in RS-232.

RS-232C
De meest gebruikte interface voor synchrone en asynchrone transmissies tot 19.2Kbps met een maximale afstand van 15 meter. Komt overeen met V.24. Staat gelijk aan de ITU normen V.24, V.28 en ISO 2110. Tegenwoordig EIA-232-D.

RS-422
Een gebalanceerde elektrische implementatie van RS-449.

RS-423
Een ongebalanceerde elektrische implementatie van RS-449.

RS-449
Snellere variant van RS-232C voor bitsnelheden van 48 tot 168 Kbps. Komt overeen met V.35.

RSA
Rivest Shamir Adlemann
Encryptie-algoritme met publieke sleutels genoemd naar de drie uitvinders van het MIT. Het algoritme maakt het product van twee grote priemgetallen en wordt ondermeer toegepast in PGP.

RSAC
Recreational Software Advisory Council

RSCS
Remote Spooling Communication System

RSI
Repetitive Strain Injury
Letsels die optreden door chronische overbelasting van korte herhaalde bewegingen. De letsels in kwestie betreffen de spieren, pezen en zenuwen aan de handen, polsen, armen, schouders en nek. De klachten variëren van stijfheid en krachtverlies over tintelingen tot voortdurende pijn.

RSH
Remote Shell

RSM
Remote Storage Management
Functie binnenin Windows 2000.

RSPX
Remote Sequenced Packet Exchange

RSX
Resident System eXtension

RSVP
Resource Reservation Protocol

RT
* RISC Technology: zie RISC
* Real-Time
* Run-Time

RTAM
Remote Terminal Access Method

RTC
Real-Time Clock

RTCP
Real-Time Control Protocol

RTDB
Real-Time Data Base

RTDM
Real-Time Data Migration

RTE
* Real-Time Executive: Besturingssysteem van de HP-1000 wetenschappelijke minicomputer.
* Remote Terminal Emulation

RTEE
Real-Time Engineering Environment

RTEL
Reverse Telnet
Internet protocol

RTF
Rich Text Format
Gestandaardiseerd bestandformaat voor tekstdocumenten met opmaak.

RTFM
Read The Fucking Manual
Standaardantwoord wanneer iemand de moeite niet neemt om de handleiding te lezen en bij het eerstvoorkomende probleem de hulp van anderen inroept.

RTL
* Resistor-Transistor Logic
* Raster Transfer Language

RTM
Run Time Monitor

RTMP
Routing Table Maintenance Protocol

RTOS
Real-Time Operating System

RTP
* Rapid Transport Protocol
* Real-Time Protocol

RTS
* Request To Send: RS-232 signaal samen gebruikt met CTS voor hardwarematige flow control.
* Remote Testing System

RTV
Real-Time Video

ruler
meetliniaal

ruis
Ongewenste elektrische signalen die tijdens de tranmissie of verwerking van datasignalen worden gegenereerd.

RUP
Rational Unified Process
Eén van de zgn. agile ontwikkelingsmethodologieën.

RVP
Rendez Vous Protocol
Internetprotocol voor het uitwisselen van real-time berichten.

RXD
Received Data
Modemindicator die aangeeft dat gegevens worden ontvangen.

RZ-code
Return to Zero code
Kanaalcode waarin vele signaalovergangen voorkomen, waardoor de synchronisatie tussen zender en ontvanger wordt gewaarborgd.

SA
* Security Association: Tijdeljke en beperkte veiligheidsrichtlijnen die voor een verbinding geldig zijn.
* System Administrator: Systeembeheerder
* Source Address: Het adres van de verzender van een netwerkpakket.

SAA
Systems Application Architecture
(IBM).

SABM
Set Asynchronous Balancede Mode

SACD
Super Audio CD
Nieuwe CD-technology ontwikkeld door Sony en Philips, die gebruik maakt van DSD-opnametechnologie. Een SACD-schijfje bevat 4,7 GB aan data, wat overeenstemt met 100 minuten muziek in superhoge kwaliteit.

SAG
SQL Access Group

SAGE
Software Action Group for Europe

SAIL
Stanford Artificial Intelligence Laboratory

SALT
Script Application Language for Telix
Scripttaal gebruikt in Telix communicatiepakket.

SAM
Security Access Manager

SAML
Security Assertion Markup Language
Een XML-gesteunde beveiligingsstandaard voor de uitwisseling van authenticatie en autorisatie-gegevens.

SAN
Storage Area Network
Concept van netwerkopslagsystemen verbonden via Fibre Channel, met als bedoeling het normale Ethernet-netwerk te ontlasten.

sans serif
Kenmerk van een lettertype dat geen serifs bevat (bvb. Arial).

SAP
* Service Advertising Protocol: internet protocol.
* Service Access Point: toegangspunt tot een netwerkdienst.
* Systems, Applications amp; Products: Duitse fabrikant van het R/3 ERP-pakket.

SAPI
Speech Application Program Interface
[Microsoft]

SAR
Segmentation And Reassembly
Sublaag van AAL.

SARM
Set Asynchronous Response Mode

SASE
Self Addressed Stamped Envelope

SASI
Shugart Associates Standard Interface
Standaard interface voor kleine disk drives. Zie ook SCSI.

SATA
Serial ATA
Nieuwe snelle seriële verbinding ter vervanging van de huidige IDE lintkabels. SATA haalt overdrachtsnelheden tot 150 MB/s. SATA functioneert als een point-to-point verbinding, waardoor meteen ook de master/slave problemen tot het verleden zullen horen.

SATAN
Security Administrator Tool for Auditing Networks
Programma dat via het Internet computersystemen afloopt, hun beveiliging controleert en daarover verslag uitbrengt.

saturation
Verzadiging. Geeft het aandeel van de primaire kleuren in een beeldpunt of selectie aan. Ook gebruikt voor de grijswaarde in een kleur.

SB
Sound Blaster
Standaard inzake geluidskaarten van Creative Labs.

SBC
Single-Board Computer

SBCS
Single-Byte Character Set

SBI
Storage Bus Interconnect

SBR
Spectral Band Replication
Audio-technologie dat de hoge heliumstemmetjes van diepzeeduikers kan normaliseren en ook gebruikt wordt in mp3PRO.

S-bus
Interface voor ISDN-2, nl. een vieraderige kabel waarop maximaal 8 apparaten kunnen worden aangesloten.

SC
Siecor Connector
Bayonet-connector voor een optische vezelkabel.

SCA
Single Connector Attachment
Stekkervariant voor SCSI met een 80-polige stekker voor zowel de databus als de stroomvoorziening.

SCADA
Supervisory Control And Data Acquisition
Computersysteem voor de besturing van productieprocessen, gebaseerd op PLC's.

scalability
Schaalbaarheid
Mate waarin een computersysteem kan worden uitgebreid in termen van capaciteit en verwerkingskracht.

SCAMP
Single Chip A-series Mainframe Processor

scanner
Toestel dat afbeeldingen digitaliseert, voor gebruik door een computer.

SCB
System Control Block

SCC
Serial Communications Controller

SCCS
Source Code Control System

S-CDMA
Synchronous Code-Division Multiple Access

SCE
Security Configuration Editor
Programma van Microsoft om de beveiliging van een NT-systeem te beheren.

SCF
Selective Call Forwarding: Selectief doorschakelen van telefoonoproepen.

scientific notation
De wetenschappelijke schrijfwijze van getallen, nl. als een macht van 10. Hierin wordt 1,200,000 geschreven 1.2E+6.

SCM
Supply Chain Management
Term voor bevoorraadingsbeheer met de nadruk op de inkoop.

SCMS
Serial Copy Management System
Beveiliging die het kopiëren beperkt tot één generatie, o.a. toegepast bij MiniDisc en Key2Audio CD's.

SCO
Santa Cruz Operation
Firma vooral gekend voor zijn UnixWare besturingssysteem, een Unix-versie voor PC's.

SCODL
Scan Conversion Object Description Language

SCPC
Single Carrier Per Channel
Communicatielijn waarin één kanaal wordt gereserveerd voor een bepaalde dataoverdracht.

SCR
Selective Call Rejection

script file
Een bestand met een reeks van commando's die na elkaar moeten worden uitgevoerd.

script kiddie
Beginnende hacker, die andermans tools gebruikt voor zijn aanvalspogingen. Hij probeert maar wat, zonder echt de achterliggende techniek te snappen.

screen capture
Een afbeelding die werd bekomen door de inhoud het beeldscherm te vangen.

screen saver
Programmaatje dat je monitor beschermt tegen het inbranden. Het treedt in werking na een aantal minuten inactiviteit en toont meestal een kleine animatie.

scroll bar
Zone aan de rand van een venster die je meot gebruiken om de scrollfunctie te bedienen.

scrollen
Het verticaal bewegen van een beeld, zowel naar omlaag als naar omhoog.

scroll rate
De snelheid waarmee oude berichten bij een provider worden gewist.

SCSI
Small Computer Systems Interface
Een interface om maximaal 7 apparaten per controller aan te sluiten. SCSI (skoezi) bestaat in vele varianten en wordt veel gebruikt om harde schijven en CD-ROM's aan te sluiten op high-end PC's, werkstations en minicomputers.

SCSI-1
De originele SCSI standaard werd in 1986 verbeterd. Het ondersteund 7 toestellen op een 8-bit bus aan 5 MBps. Als connector wordt meestal Centronics 50 of Telco 50 gebruikt.

SCSI-2
SCSI standaard uit 1994, die ook brede 16-bit en 32-bit bussen aankan. Overdrachtsnelheid 10 tot 40 MBps. De connector heet officieel MicroD 50-pin, maar is ook gekend als Mini 50 of Micro DB50.

SCSI-3
SCSI standaard voor high-end systemen, meestal met 16-bit bus en een overdrachtsnelheid van 20 MBps. De connector heet officieel MicroD 68-pin, maar is ook gekend als Mini 68.

SCSI-5
Nieuwste type van SCSI met .8-mm connector genaamd VHDCI en toegepast bij Ultra SCSI Fast-20 en LVDS technologie.

ScTP
Screened Twisted Pair
Netwerkkabel met licht afgeschermde getwiste paren.

SD
Single Density
De allereerste diskettes van dit type konden slechts weinig gegevens bevatten. Opgevolgd door DD, HD en ED.

SDA
Screen Design Aid

SDE
Secure Data Exchange
Gedefinieerd door het IEEE comité.

SDDI
Shielded Distributed Data Interface

SDH
Synchronous Digital Hierarchy
Een ringvormige transmissietechniek met een hoge betrouwbaarheid, die door bijna alle operatoren wordt gebruikt. Bij storing of onderbreking is het netwerk zelfherstellend. SDH werkt met multiplexinginfrastructuur voor glasvezelkabels op basis van SONET. SDH is het transportprotocol van de huidige trunk lines en gebruikt STM-1 als basisformaat. Zie ook PDH.

SDK
Software Development Kit

SDL
Specification and Description Language

SDLC
* Synchronous Data Link Control: Datalink-protocol zoals gebruikt in IBM's SNA op S/3X en AS/400 computers.

* System Development Life Cycle

SDM
* Space Division Multiplexing
* System Development Methodology

SDMI
Secure Digital Music Initiative
Een consortium, opgericht door de platenmaatschappij Sony Music en Microsoft, dat een veilige standaard voor het downloaden van muziek wil ontwikkelen.

SDRAM
Synchronous DRAM
Dit geheugentype werd oorspronkelijk ontworpen voor grafische kaarten maar werd daarna ook ingezet in Pentium II systemen. SDRAM-componenten hebben een On-Chip Burst Counter waardoor RAM en CPU aan dezelfde klokfrequentie werken.

SDS
Software Disk Striping

SDDS
Sony Dynamic Digital Sound
Systeem van digitaal geluid van Sony. Zie ook DTS.
SDSL
Symmetric Digital Subscriber Line
Maakt een snelle symmetrische en bidirectionele verbinding mogelijk over een klassieke telefoonlijn met een maximumdebiet van 2Mbps. Gelijkaardig aan HDSL en tegengesteld aan ADSL.

SDT
Schematic Design Tool

SDW
System Development Workbench

SE
* Single Ended: Techniek waarbij ieder signaal over één lijn wordt overgedragen. Tegengestelde van LVD en gebruikt bij SCSI en Ultra SCSI.
* Special Edition: Speciale heruitgave van een product.

SEAL
Simple Efficient Adaption Layer: Adaptatieprotocol dat later als door het ATM Forum werd aangenomen als AAL 5.
Segmentation and reAssembly Layer: protocol

SEC
Single Error Correction

Sealink
Protocol voor het verzenden van binaire bestanden, die de exacte grootte van de bestanden handhaaft.

search engine
Zoekmachine
Hulpmiddel om adhv van trefwoorden bepaalde informatie op het Internet terug te vinden. Zie ook spider.

SECC
Single Edge Connector Cartridge
De techniek waarmee een Pentium II op een Slot 1 moederbord wordt aangesloten.

SECC2
Single Edge Connector Cartridge 2
Opvolger van de SECC gebruikt in sommige Pentium II 450's en alle Pentium III's. SECC2 is kleiner en heeft een verbeterde koeling.

SECAM
Système Electronique Couleur Avec Memoire
TV-standaard gebruikt in Frankrijk en Oost-Europa en gebaseerd op het sequentieel vastleggen van de primaire kleuren op afwisselende beeldlijnen. De meeste Europese landen gebruiken echter PAL.

SED
Stream Editor
SEDI
Simple Encapsulation of DDP in IP

SEF
Self Education Facility

SEH
Structured Exception Handling

self-extracting archive
Gecomprimeerd bestand in de vorm van een programma dat zichzelf uitpakt zodra dit programma wordt gestart.

SELinux
Security Enhanced Linux
Speciaal beveiligde Linux-kernel waarin de rechten van de processen worden beperkt tot de hoogstnodige.

SEMI
Semiconductor Equipment and Materials International: vakvereniging van halfgeleiderfabrikanten.
Europese beveiligingsstandaard voor elektronische handel.

SEMPER
Secure Electronic MarketPlace for Europe
Europese beveiligingsstandaard voor elektronische handel.

Sendmail
Daemon die luistert op poort 25 om uitgaande e-mail te versturen.

SEPP
* Secure Electronic Payments Protocol: Protocol voor beveiligde transacties over het Internet met bankkaarten ontwikkeld door IBM, Netscape, GTE, Cybercash en MasterCard. SEPP maakt gebruik van MIME-attachments.
* Single Edge Processor Package: Processorverpakking die wat afwijkt van SECC.

SER
Sequence of Events Recorder

SERA
Software Engineering Requirements Analysis

Serial-ATA
Snellere en goedkopere variant van ATA. Haalt overdrachtsnelheden van 100 tot 150 MB/s. Gebruikt kabels met slechts 4 signaalpinnen per kanaal ipv 26. Werkt op een spanning van 500 mV ipv 5 V.

serif
Dunne streepjes aan de uiteinden van bepaalde lettertypes (bvb. Times New Roman).

server
Computer die één of meerdere diensten aanbiedt (file server, database server, mail server, web server, FTP server). Kan ook slaan op de software die deze dienst mogelijk maakt: accepteert verzoeken van gebruikers en verwerkt deze. Aan een server hangt één of meerdere clients.

services scanner
Programma dat nagaat welke services op een bepaalde server draaien, door de bijhorende poort te scannen.

servlet
Een applet die op de server draait.

session
Het resultaat van een connectie naar een hostcomputer.

SET
Secure Electronic Transaction
Protocol voor een veilige elektronische betaling ontwikkeld door IBM, Visa, Mastercard en American Express.

set-top box
opzetkastje
Toestel voor op de televisie met een ingebouwde computer die zorgt voor het transport en verwerking van digitale informatie over de televisiekabel. Meest gebruikte toepassing van een set-top box is web-TV.

SEU
Source Entry Utility

SEX
Software EXchange
Het uitwisselen van computerprogramma's. Vaak gewoon tussen twee personen, maar soms ook in hele groepen (SEX party)!

SFA
Sales Force Automation

SFDR
Swept Frequency Domain Reflectometer
Zie ook TDR.

SFE
Secure Front End

SFH
Synthetised Frequency Hopping
Verbeterd de capaciteit van een GSM-netwerk door het gebruik van de frequenties te optimaliseren. Hierdoor wordt het risico op communicatieonderbrekingen sterk verminderd.

SFR
Single Frame Ring

SFT
* Shop Floor Terminal
* System Fault Tolerant

S-FTP
Screend Foiled Twisted Pair
Twisted pair kabel met folie en scherm. Zie ook STP en FTP.

SFX
Sound Effects

SG
Signal Ground

SGI
Silicon Graphics, Inc.

SGM
Shaded Graphics Modeling

SGML
Standard Generalized Markup Language
Standaardtaal om tekstinformatie te formatteren ontwikkeld in 1969 bij IBM door Charles Goldfarb, Edward Mosher en Raymond Lorie. HTML is een vereenvoudigde afgeleide van SGML.

SGMP
Simple Gateway Management Protocol

SGSN
Server GPRS Support Node
Onderdeel van een GPRS-netwerk dat facturatie-informatie verzamelt. Het bevat tevens authenticatiegegevens van GPRS-telefoons.

SHA
* Secure Hash Algorithm: Systeem van éénwegsencryptie op basis van een hash-functie, ontworpen door het NSA in 1993. SHA genereert een message digest van 160 bits. Zie ook MD5.
* Swedish Hackers Association

shareware
Type van software die je gratis mag uitproberen. Wanneer je het programma nuttig vind en blijft gebruiken moet je jezelf enkel nog registreren en betalen. Zie ook freeware en public domain software.

SHDSL
Single Pair High Speed Digital Subscriber Line
DSL-verbinding een snelheid van 2 Mb haalt over een afstand tot 4 km. Is dus een alternatief voor gewone huurlijnen.

sheet feeder
Papierbak dat automatisch een printer of scanner kan voeden, blad per blad.

shell account
Internet-account beperkt tot de tekstapplicaties: e-mail, Telnet en FTP. Grafische diensten zoals WWW ontbreken.

shell script
Een bestand met een reeks Unix-commando's.

SHIBNI
Shipped But Not Invoiced

Shockwave
Softwaretool van de firma Macromedia waarmee je multimedia-presentaties kunt integreren in een web page.

shopping cart
Een metafoor voor het virtuele mandje, als je producten koopt in een e-store.

shortcut key
Toetsencombinatie om een bepaalde opdracht uit te voeren zonder muis en menu te gebruiken. Werkt vaak het snelst, bvb. Alt-F4 om een Windows-programma af te sluiten.

SHTTP
Secure HyperText Transfer Protocol
Beveiligde vorm van HTTP waarbij encryptie en decryptie via een symmetrische sleutel gebeurt. SHTTP is flexibeler dan zijn concurrent SSL.

SI
* Shift In
* Status Indicator

SIA
Semiconductor Industry Association

SID
* Spatial Immersive Display: Videoprojectors die de kijker volledig omsluiten in een virtuele omgeving. Maken gebruik van cilinder- of koepelvormige vlakken. Zie ook VMD.

* Symbolic Interactive Debugger
* Symposium for Information Displays: Vakbeurs voor beeldschermen.

SIFT
* Secure Internet Filtering Technology
* Selecting Information From Text: Tool om snel de juiste informatie te zoeken in tekstdocumenten.

SIG
Special Interest Group
Een groepering die zich met een specifiek onderwerp bezighoudt.

signature
handtekening
Gegevensblok die de afzender van een bericht identificeert.

Silicon Valley
Gebied ten zuiden van San Francisco (Californië) die wereldberoemd is geworden door de vele computerbedrijven die er zich vestigden rond Stanford University nabij Palo Alto. Zie FLV.

SIM
* Subscriber Identification Module: Een chipkaart die nodig is voor het gebruik van een GSM. Wordt je overhandigd door de netwerkoperator.
* Semantic Information Manager
* Set Initialisation Mode

SIMD
Single Instruction Multiple Data
Architectuur bij microprocessors om gegevensblokken sneller te kunnen verwerken. Bekende implementaties hiervan zijn MMX, 3DNow! en SSE.

SIMM
Single In-line Memory Module
Geheugenmodule met verschillende achter elkaar geplaatste geheugenchips, meestal EDO RAM. Zie ook DIMM en RIMM.

simplex
Soort van gegevensoverdracht waarbij de communicatie slechts in één richting gebeurt. Zie ook half duplex en full duplex.

SIMTEL
Simulation and Teleprocessing

Simula
Simulation Language
Programmeertaal

Sinclair
Britse fabrikant van homecomputers uit de jaren 1980-1986. Produceerde ondermeer de ZX-80, ZX-81, Spectrum en de Sinclair QL. Concurreerde met succes tegen Atari, Commodore en Tandy.

Sintran
Besturingsprogramma van Norsk Data.

SIO
Serial Input-Output

SIP
* Session Initiation Protocol: Protocol voor gebruik bij VoIP.
* Single In-line Processor: Geheugenmodule die de duimen legde voor de SIMM.

SIPN
Secure IP Network
Beveiligd netwerk op basis van IP.

site license
Softwareovereenkomst waarbij je meerdere exemplaren van een programma mag gebruiken. Heel wat goedkoper dan hetzelfde aantal aparte licenties.

SIR
Serial Infrared
[Hewlett-Packard]

SIT
Special Information Tones

SITA
Société Internationale de Télécommunications Aéronautiques
Firma die in staat voor internationale connectiviteit met Equant, het grootste datanetwerk te wereld.

skewing
De techniek - door een search engine toegepast - om bepaalde groepen sites in de zoekresultaten kunstmatig te bevoordelen t.o.v. anderen. Meestal op grond van een menselijke beoordeling van de site.

SL
Segmented Library

SLA
Service Level Agreement
Een overeenkomst tussen een operator en zijn klant, die het minimum niveau van de service omschrijft.

SLAC
Stanford Linear Accelerator Laboratory

slave
slaaf
Term die aangeeft dat het geen controle heeft over zijn handelingen. Tegengestelde van master.

SLC
* Service Level Contract

* Slave Link Controller

SLCA
Single Line Communications Adapter

SLED
Single Large Expensive Drive
Tegenhanger van RAID, uit de beginjaren van de hard disk. SLED systemen bestonden uit één grote harde schijf, terwijl RAID koos voor meerdere kleine harde schijven.

Sledgehammer
Codenaam voor de toekomstige 64-bit microprocessor van AMD.

SLIM
Subscriber Line Interface Module
SLIP
Serial Line Internet Protocol
Dit communicatieprotocol uit 1984 was de voorloper van PPP.

Slot 1
Sleuf toegepast bij moederborden met Pentium II processoren van het type Klamath en Deschutes. Deze hebben een SECC-behuizing. Telt 242 aders.

Slot 2
Sleuf toegepast bij moederborden met Pentium II processoren van het type Xeon, Katmai en Cascades. Telt 330 aders.

Slot A
Sleuf toegepast bij moederborden met een AMD Athlon in een SECC-behuizing. Telt 242 aders.

Slot M
Sleuf bedoeld voor moederborden met IA-64 Merced-processor.

SLP
Service Location Protocol

SLR
Scalable Linear Recording

Smalltalk
Smalltalk was lange tijd de meest populaire objectgeoriënteerde taal in het onderwijs en bedrijfsleven. Smalltalk ontstond in 1976 bij Xerox en had een eerste definitie in 1980. Belangrijke kenmerken van Smalltalk zijn 'garbage collection' en de afwezigheid van 'type checking'. Andere objectgeoriënteerde talen zijn C++, Eiffel en Java.

SMART
Self-Monitoring Analysis and Reporting Technology

smart card
Kaart die de gegevens opslaat in een ingebouwde chip in plaats van een magnetische strip. Kan dienen als bankkaart, identiteitskaart, vervoerbewijs, toegangskaart of betaalkaart. Heeft betere beveiligingsmogelijkheden dan een tradionele kaart.

SMB
* Server Message Block: Protocol dat de basis vormt van Microsoft netwerksystemen. Via SMB wisselen computers berichten uit via NetBIOS.
* System Management Bus

SMD
Surface Mounted Device

SMDS
Switched Multi-megabit Data Service
De eerste geschakelde breedbanddienst die publiek werd aangeboden. Het verbindt meerdere LAN's met een snelheid van 45 Mbps.

SME
Society of Manufacturing Engineering

smear
Uitsmeren van kleuren aan randen of in delen van het beeld, alsof zij nat zijn.

SMF
Single Mode Fiber
Zie ook MMF.

SMI
* Simple Mail Interface
* System Management Interrupt

SMIL
Synchronized Multimedia Integration Language
Protocol voor het versturen van HTML-pagina's met multimediale inhoud, waarbij de dynamische inhoud gescheiden wordt opgestuurd na de statische inhoud.

smiley
Simpele tekening van een lachend gelaat :-) Zie emoticon.

S/MIME
Secure MIME
Een beveiligde vorm van MIME, dat gebruikt maakt van RSA.

SMK
Software Migration Kit

SMMC
Standard Monthly Maintenance Charge

SMOBC
Solder Mask Over Bare Copper

smoothing
Het gladstrijken van oneffenheden aan de randen van afbeeldingen.

SMP
Symmetric Multi-Processing
Architectuur om een server uit te rusten met meerdere processoren, waardoor de verwerkingssnelheid duidelijk toeneemt. De processoren hebben elk hun eigen cache-geheugen, maar delen het hoofdgeheugen en het I/O subsysteem. Zie ook MPP.

SMPT
Society of Motion Picture and Television Engineers

SMRP
Simple Multicast Routing Protocol

SMS
* Short Message Service: Dienst waarbij kleine tekstboodschappen naar een GSM-abonnee kunnen worden gestuurd. De huidige transmissiesnelheid van SMS is 9,6 Kbit/s.

* Systems Management Server: Microsoft-pakket voor systeembeheer.

SMSL
Standard Multimedia Scripting Language

SMT
* Surface Mount Technology
* Simultaneous Multi-Threading: Techniek voor parallelle verwerking waarbij iedere thread zijn eigen registerset en instruction pointer heeft. Threads kunnen slapen en processortijd afgeven aan de andere. Combineert de voordelen van ILP met die van TLP.

SMTP
Simple Mail Transfer Protocol
Protocol voor het versturen van e-mail berichten tussen mail-servers.

SNA
Systems Network Architecture
Netwerkarchitectuur van IBM ontwikkeld in de jaren '70.

SNADS
Systems Network Architecture Distribution Services

snail mail
Snail is Engels voor slak en snail mail slaat op de traditonele post die uiteraard aanzienlijk trager werkt dan e-mail en bovendien nog duurder is ook.

SNAP
* Sub-Network Access Point
* Inkapselformaat voor 802.2 pakketten.

SNG
Satellite News Gathering

sniffer
Afluisterprogramma dat alle netwerktrafiek opvangt voor analyse.

SNMP
Simple Network Management Protocol
Standaardprotocol voor netwerkbeheer gebaseerd op agents en consoles.

SNOBOL
StriNg Oriented symBOlic Language
Programmeertaal ontwikkeld in 1962 door Bell Laboratories voor de verwerking van tekenreeksen.

SNR
Signal to Noise Ratio

SNRM
Set Normal Response Mode

SO
Shift Out

SOA
Start Of Authority
DNS-record dat aangeeft welke zone er wordt gedefinieerd.

SOAP
Simple Object Access Protocol
Een op XML en HTTP gebaseerd protocol om gedistribueerde objecten ook door firewalls heen te laten communiceren.

SOC
Security Operations Center
Een computerzaal met diverse beveiligingssystemen tegen o.a. brand, inbraak en afluistering.

social engineering
Een term waarbij een persoon wordt verleid om informatie door te geven, die normaal toegankelijk is door vreemden. Vaak wordt gebruikt gemaakt van één of ander verhaal of smoes om het slachtoffer zo ver te krijgen dat hij behulpzaam alle veiligheidsprocedures aan zijn laars lapt.

Socket 370
Voetje toegepast bij de Celeron-processor in PPGA-uitvoering.

Socket 478
Voetje toegepast bij de Pentium 4-processor.

Socket 5
Voetje toegepast bij oudere Pentium-processoren.

Socket 7
Voetje toegepast bij de eerste generaties Pentium-processoren. Intel vervaardige Socket 7 tot eind 1998, maar de concurrentie ging nog een tijd door, met ondermeer de AMD K6 en K6-2. Socket 7 heeft maximaal 321 pinnetjes. Er is ook de SuperSocket 7.

Socket 8
Voetje uitsluitend toegepast bij de Pentium Pro-processoren. Socket 8 heeft maximaal 387 pinnetjes.

Socket A
Voetje toegepast bij de AMD Athlon en Duron processor.

SOE
* Syntax-Oriented Editor
* Standards of Excellence
* Standard Operating Environment

soft-edge masking
Bewerking die een beeld scherper doet lijken.

softmodem
Modemfuncties verwezenlijkt met een minimum aan hardware-onderdelen. Goedkoop maar nogal belastend voor de CPU.

software
De programmatuur van een computersysteem. Een programma bestaat uit een reeks van instructies. Zie ook hardware.

SOH
Start Of Heading

SOHO
Small Office, Home Office
Markt die zich situeert tussen de gewone thuisgebruiker en een normaal bedrijf.

SOI
Silicon On Isolator
Chiptechnologie van IBM die zorgt voor betere prestaties en minder energieverbruik bij halfgeleiders. Door het aanbrengen van een laagje isolerende materiaal kunnen de hitte-opwekkende transistoren dichter bij elkaar worden geplaatst.

SOIC
Small Outline Integrated Circuit

SOJ
Small Outline J-lead

solarization
Speciaal effect in de beeldbewerking die ment bekomt door een opzettelijke beperking van het kleurenscala.

SOM
Start Of Message

Sone
Geluidsschaal als alternatief voor decibel.

SONET
Synchronous Optical NETwork
Systeem van tijdmultiplexing (TDM) voor glasvezels, ontwikkeld in 1985 door Bellcore. SONET werd in 1989 grotendeels overgenomen door het CCITT onder de naam SDH.

SOP
Standard Operating Procedures

SoundBlaster
De-facto standaard qua geluidskaarten van de Amerikaanse producent Creative. Vele andere fabrikanten maken compatibele geluidskaarten.

sound card
geluidskaart
Uitbreidingskaart voor je PC waarmee je geluid kan afspelen. Kan worden aangesloten op een set luidsprekers, een CD-ROM, een HiFi-versterker of een reeks MIDI-instrumenten.

source code
Broncode van een programma in een bepaalde programmeertaal. Kan worden gecompileerd tot een uitvoerbaar programma. Zie compiler.

Southbridge
Chip die het verkeer regelt tussen ISA-bus, IDE-bus, PCI-bus en de Northbridge. Intel duidt de Southbridge nu aan als ICH.

SP
Stack Pointer

SPA
Software Publishers Association

spaghetti code
Slordig geschreven programma, waar zelfs de auteur na enkele weken niet meer wijs uit geraakt.

spam
Acroniem voor spiced ham
Oorspronkelijk het handelsmerk voor een gekookte ingeblikte ham.
Slaat nu op de vele e-mail berichten die je ongevraagd krijgt toegestuurd, meestal reclame.

spamdexing
Elke techniek of methode die de positionering van een bepaalde website verbetert ten koste van de kwaliteit van de index van de zoekmachine.

spamming
Het ongevraagd sturen van grote aantallen berichten via e-mail of nieuwsgroepen. Spamming gaat lijnrecht tegen de netiquette in, en is vaak verboden.

SPAN
* Switch Port Analyzer: Cisco tool
* Space Physics Analysis Network: netwerk van ruimtefysici

spanning tree algoritme
Een internationaal overeengekomen manier hoe bridges en routers werken om een groot netwerk toehankelijk te houden.

SPARC
Scalable Processor Architecture

SPC
* Standard Product Costing
* Statistical Process Control
* Stored Program Control: computerwerking via een opgeslagen programma.

SPD-EEPROM
Serial Presence Detect EEPROM
EEPROM aanwezig op actuele PC133-geheugenmodules, waarin informatie is opgeslagen over de geheugenorganisatie en timing.

SPDL
Standard Page Description Language

SPDIF
Sony/Philips Digital Interface
Gestandaardiseerde aansluiting voor digitale audio.

SPEC
Systems Performance Evaluation Corporation
Non-profit organisatie opgezet door alle belangrijke computerfabrikanten, om de prestaties van computersystemen te vergelijken. Hiervoor ontwikkelden ze de SPECsuite benchmark. Zie ook TPC.

SPECfp
Scoregetal van een bepaalde computer voor het floating-point-gedeelte van de SPECsuite benchmark (6 programma's).

SPECint
Scoregetal van een bepaalde computer voor het integer-gedeelte van de SPECsuite benchmark (4 programma's).

SPECmark
Scoregetal van een bepaalde computer voor de SPECsuite benchmark.

SPECsuite
Een benchmark bestaande uit 10 CPU-intensieve testprogramma's geschreven in C en FORTRAN. De prestaties van een bepaalde computer hiervoor wordt uitgedrukt in een SPECmark.

spectrum
Een continue reeks van frequenties waarbinnen alle golven dezelfde karakteristieken hebben. Bijvoorbeeld het elektromagnetisch golfspectrum.

SpeedStep
Stroombesparende techniek van Intel ingebouwd in de Mobile Pentium III waarbij de processor dynamisch kan veranderen van kernspanning en kloksnelheid. Zie ook PowerNow! en LongRun.

SPF
Shortest Path First

SPI
* Sectors Per Inch
* Self-Paced Instruction
* Serial Peripheral Interface
* Service Provider Interface

SPID
Service Profile Identifier
Parameter van een ISDN-account.

spider
Computerprogramma dat zelfstandig het Internet afspeurt en de gevonden informatie in een database opslaat en indexeert. Deze gegevens worden dan gebruikt door een search engine.

Spitfire
Processorkern van AMD, toegepast in de Duron, bedoeld voor goedkopere PC's.

SPL
System Programming Language
[HP]

spline
Zachte curve die wordt gevormd door een aantal besturingspunten waardoor de curve loopt. De meest frequente vorm is een B-spline. Zie ook Bézier-curves.

SPM
System Performance Monitor

SPOM
Self Programmable One-chip Computer

sponzen
Term die slaat op het downloaden van bestanden, bvb. van een BBS naar een gebruiker.

spoofing
Werken met valse informatie: bvb. chatten onder de naame van een andere gebruiker. Zie ook IP-spoofing.

SPOOL
Simultaneous Peripheral Operations On-Line

spooler
Systeemprogramma dat op de achtergrond gegevens uit de afdrukbuffers naar de printers stuurt.

spooling
Het tijdelijk opslaan van afdrukgegevens op schijf, alvorens ze van daaruit gedrukt worden.

SPP
* Sequenced Packet Protocol
* Switching Patch Panel

spreadsheet
rekenblad
Programma in de vorm van een matrix om complexe bewerkingen te maken met cijfergegevens.

spread spectrum
Een vorm van draadloze communicatie waarbij de frequentie van het verzonden signaal opzettelijk varieert, om een grotere bandbreedte te verkrijgen.

sprite
bewegend element op een grafisch scherm, zoals de objecten van een videospelletje.

spot beam
gebundelde straal

SPP
Sequenced Packet Protocol

SPPS
Scalable Power Parallel System
[IBM]

SPSS
Statistical Package for the Social Sciences

SPX
Sequenced Packet Exchange
IPX/SPX is het overdrachtsprotocol van Novell NetWare.

SQFP
Small Quad Flat Pack

SQE
Signal Quality Error

SQL
Structured Query Language
Standaardtaal voor het opvragen van gegevens uit databanken. Niet echt bedoeld voor eindgebruikers. Zie QBE en QBF.

square brackets
De tekens [ en ]. Zie ook angle brackets.

SRAM
Static Random Access Memory
Geheugentype dat de gegevens autonoom kan vasthouden. Is opgebouwd met 6 transistoren per bit.
Tegengesteld aan DRAM.

SRAPI
Speech Recognition API

SRB
* Source-Route Bridging: IBM's Token Ring bridging mode. Zie ook SRS en SRT.
* SCSI Request Block

SRE
* Standard for Robot Exclusion: afspraken voor robots, zoals webcrawlers waarin kan worden vastgelegd welke bestanden de robot niet mag opvragen, met als bedoeling de server niet over te belasten..
* SCSI Request Block

SRI
Stanford Research Institute

SRM
Storage Resource Management
opslagbeheer

SRP
Suggested Retail Price

SRPI
Server-Requester Programming Interface

SRS
Source-Route Switching: Token Ring bridging mode. Zie ook SRB en SRT.

SRT
* Source-Route Transparant bridging: Token Ring bridging mode. Zie ook SRB en SRS.
* Special Request Table

SRTB
Source Routing Transparant Bridges

SS
* Single-Sided: enkelzijdig
* Spread Spectrum: gespreid spectrum

SS1
Signaling System 1
Oud Amerikaans signalisatiesysteem voor telefonie met één toon van 500 Hertz.

SS2
Signaling System 2
Amerikaans signalisatiesysteem voor telefonie met twee tonen (600/750 Hertz) dat internationaal nooit gebruikt werd.

SS3
Signaling System 3
Amerikaans signalisatiesysteem voor telefonie met één toon van 2280 Hertz dat erg populair was eind de jaren 1970.

SS4
Signaling System 4
Signalisatiesysteem voor telefonie met twee tonen (2040/2400 Hertz) dat als eerste wereldwijd werd toegepast.

SS5
Signaling System 5
Signalisatiesysteem voor telefonie met twee tonen (2400/2600 Hertz).

SS6
Signaling System 6
Digitaal signalisatiesysteem voor overzeese telefonie.

SS7
Signaling System 7
Signalisatiesysteem gebruikt bij Amerikaanse ISDN-verbindingen.

SSA
Serial Storage Architecture
IBM-architectuur voor opslagsystemen bedoeld als opvolger van SCSI. Intussen lijkt FC meer kansen te hebben.

SSADM
Structured System Analysis and Design Method

SSB
* Single-Side Band: Enkelvoudige zijbandtransmissie, waarbij de normale draaggolf en de andere zijband worden onderdrukt.
* Software Status Bulletin

SSCP
System Services Control Point

SSCOP
Service Specific Connection-Oriented Protocol
Protocol voor de besturing van een verbinding.

SSD
Solid State Disk

SSDP
Simple Service Discovery Protocol
Protocol dat onderdeel uitmaakt van UPnP.

SSE
SIMD Streaming Extensions
Een SIMD-implementatie van Intel als antwoord op AMD's 3Dnow!. SSE is de opvolger van MMX.

SSE2
Versie 2 van SSE geïntroduceerd in de Willamette.

SSH
Secure Shell
De facto standard voor remote logins. Het beidt een beveiligde toegang tot bedrijfnetwerken via het Internet. Werkt zoals Telnet, maar dan met encryptie voor verhoogde veiligheid.

SSH2SSH2
Protocol voor beveiligde terminalconnecties, ontwikkeld door het IETF, op basis van SSH1.

SSI
Server Side Includes
HTML-statements die bij een daarvoor geschikte serversoftware mogelijkheid bieden op de plaats van het statement ander informatie in te voegen. Dit kan statische informaties zijn (andere webpagina), maar ook dynamische informatie uit bijvoorbeeld een database.

SSID
System Set IDentifier
Naam die gedeeld wordt door de client en het access point van een draadloos netwerk. SSID's zijn bedoeld om WLAN's op te delen in logische groepen.

SSL
Secure Socket Layer
Beveiligingslaag tussen laag 4 en 5 van het ISO-model ontwikkeld door Netscape. Het SSL-protocol wordt gebruikt bij authentificatie-, integriteits- en vertrouwelijkheidsmechanismen via het web.

SSLC
Synchronous Single Line Controller

SSM
System Security Manager

SSN
Social Security Number: identificatienummer toegekend door de Amerikaanse soxiale zekerheid.

SSO
Single Sign On
Systeem waarbij de gebruiker zich slechts één keer moet aannmelden om toegang te krijgen tot de verschillende systemen waarvoor hij autorisatie heeft.

SSP
* Supervisor Stack Pointer
* System Status Panel

SSRP
Simple Server Redundancy Protocol

SSS
Software Support Services

SSU
Session Support Utility

ST
Straight Tip
Connector voor een optische vezelkabel van AT&T.

stack
stapel
Datastructuur die werkt volgens het LIFO-principe.

STARS
Software Tracking And Reporting System

start bit
Een nulbit om aan te geven dat een asynchrone transmissie start en de datastroom direct volgt.

statistische codering
Vorm van datacompressie waarbij veelvoorkomende reeksen bitstromen een korte code krijgen en minder voorkomende bitstromen een langere code krijgen. Voorbeelden hiervan zijn Lempel-Zif en Huffman codering, maar eveneens de Morsecode.

STB
Set Top Box

STDM
Statistical Time Division Multiplexing

steganografie
Speciale vorm van cryptografie waarbij tussen ordinaire gegevens, ook andere geheime gegevens worden meegecodeerd op een wijze dat dit niet direct opvalt. Bvb. een watermerk of een geheime tekst in een foto verstoppen.

stemfrequentie
Een frequentie op de gehoorfrequentieband tussen 300 en 3400 Hz, o.a. gebruikt in de telefonie.

STEP
STandard for the Exchange of Product-model data

STF
Select Transmit Frequency

STM-1
Synchronous Transmission Mode 1
Transmissieformaat van SDH met een brutosnelheid van 155 Mbps. Komt overeen met OC-3.

STM-256
Synchronous Transmission Mode 256
Transmissieformaat van SDH met een brutosnelheid van 39813 Mbps. Komt overeen met OC-768.

STM-4
Synchronous Transmission Mode 4
Transmissieformaat van SDH met een brutosnelheid van 622 Mbps. Komt overeen met OC-12.

STM-16
Synchronous Transmission Mode 16
Transmissieformaat van SDH met een brutosnelheid van 2488 Mbps. Komt overeen met OC-48.

STM-64
Synchronous Transmission Mode 64
Transmissieformaat van SDH met een brutosnelheid van 9953 Mbps. Komt overeen met OC-192.

STN
Super-Twisted Nematic
Type van LCD-scherm.

stop bits
Eén of meerdere bits om aan te geven dat de asynchrone transmissie eindigt en de datastroom wordt gestopt.

store and forward routing
Manier om informatiepakketten in een netwerk te verzenden, door ze tijdelijk op te slaan in tussenstations tussen begin- en eindpunt, totdat ze kunnen worden doorgestuurd naar een volgend station. Zie ook hot potato routing.

stored program computer
Computer waarin zowel programma als gegevens werden opgeslagen, naar een idee van John Von Neumann. Zie EDSAC.

STP
* Shielded Twisted Pair: Netwerkkabel met afgeschermde getwiste paren. STP is dikker en zwaarder dan UTP en daarom moeilijker te installeren.
* Spanning Tree Protocol
* Secure Transfer Protocol

STR
Suspend To RAM
Stand-by mode waarbij de computer in enkele seconden kan worden gewekt.

streaming
Downloadtechniek voor multimediabestanden waardoor de gebruiker het bestand in real-time kan lezen zonder te moeten wachten tot het volledige bestand gedownload is.

streaming video
Weergave van bewegende beelden, zonder dat eerst de ganse film moet worden ingeladen.

string
tekenreeks

striping
Het verspreid wegschrijven van gegevens over verschillende schijven. Zie RAID.

STS-1
Synchronous Transport Signal 1
STS-1 is het elementaire doorvoerkanaal van SONET. Per 125 µs worden er 810 bytes verstuurd, wat leidt tot een brutosnelheid van 51.84 Mbps.

STS-3
Synchronous Transport Signal 3
Een STS-3 kanaal omvat 3 gemultiplexte STS-1 kanalen en heeft een brutosnelheid van 155 Mbps, net zoals met STM-1 van SDH.

STS-12
Synchronous Transport Signal 12
Een STS-12 kanaal omvat 4 gemultiplexte STS-3 kanalen en heeft een brutosnelheid van 622 Mbps, net zoals met STM-4 van SDH.

STS-48
Synchronous Transport Signal 48
Een STS-48 kanaal omvat 4 gemultiplexte STS-12 kanalen en heeft een brutosnelheid van 2488 Mbps, net zoals met STM-16 van SDH.

STR
Single Token Ring

STT
Secure Transaction Technology

STUN
Serial Tunneling
IBM technologie.

STX
Start of TeXt

style sheet
stijlblad
Eénmalige definitie van terugkerende stijlen, bvb. een titel in Arial 12 punten, vetjes, blauw en gecentreerd, terwijl gewone tekst in Times, 10 punten, zwart en uitgevuld moet. Stijlbladen worden gebruikt in tekstverwerkers, DTP-pakketten, maar ook in web browsers.

SUB
substitute
vervanger

subdirectory
Onderverdeling van een directory.

submenu
Onderverdeling van een menu.

subnet
* Het geheel van communicatielijnen en routers dat diverse LAN's samenbundelt tot een WAN.
* Methode om een groot netwerk in te delen in subnetwerken.

subscribe
Het inschrijven op een mailing list of nieuwsgroep.

subscript
Tekst die kleiner is dan de lopende tekst en iets lager op de regel staat. Tegengestelde van superscript.

SUID
Set User ID

SUN
Software Update Notice

SUNET
* Sweden University Network: Zweeds onderdeel van het Internet.
* Stanford University Network

supercomputer
Zware computer gebruikt in allerlei onderzoekscentra. Draait zware rekenprocessen via parallel processing. Zie MPP.

superimpose
Twee beelden over elkaar heen projecteren.

superscript
Tekst die kleiner is dan de lopende tekst en iets hoger op de regel staat. Tegengestelde van subscript.

superuser
Gebruiker met onbeperkte toegang. Zie root.

surfen
Het World Wide Web aflopen, van de ene site naar de andere, vaak gewoon maar om rond te kijken.

SUSP
System Use Sharing Protocol

SVC
Switched Virtual Circuit
Een VC die automatisch wordt geïnstalleerd door een netwerkknooppunt en wordt afgebroken bij het einde van een communicatie. Vergelijkbaar met een dial-up connectie. Zie ook PVC.

SVCD
Super Video Compact Disk
Uit China afkomstige standaard die het midden houdt tussen VideoCD en DVD. SVCD comprimeert MPEG-2 video met er resolutie 480 x 576 pixels bij PAL.

SVD
Simultaneous Voice & Data
Eigenschap van een modem die ook spraak toelaat tijdens datatransmissie. Ondersteund op modems van het merk Zoom met Rockwell's AudioSpan technologie en ingebouwde aansluitingen voor een microfoon en luidspreker.

SVG
Scalable Vector Graphics
Standaard voor de beschrijving van grafische elementen die samen een vectorgesteunde tekening vormen.

SVGA
Super VGA
Verbetering van de VGA-standaard met een hoogste resolutie van 800x600. Zie ook XGA.

SVID
System V Interface Definition, Unix std

SVVS
System V Validation Suite

SWAIS
Simple Wide Area Information Server [Internet]

SWAP
* Simple Workflow Access Protocol: Protocol om workflow-processen tussen verschillende systemen uit te wisselen. SWAP steunt op extensies van de HTTP 1.1 standaard.
* Shared Wireless Access Protocol: Standaard voor draadloze netwerken ontwikkeld door HomeRF en concurrent van Bluetooth.

SWIFT
Society for Worldwide Interbank Telecommunication

SWISH
Simple Web Indexing System for Humans

switch
* Intelligente versie van een netwerkhub. Ze herkent de bron- en bestemmingadressen op de datalinklaag (niveau 2 van het OSI-referentiemodel) en stuurt de berichten enkel door naar de corresponderende poort. Deze filtering werkt enkel met unicasting. Zie ook flooding.
* Optie of parameter bij een opdracht, bvb. dir /w.

SWP
Simple Web Printing

SXGA
Super Extended Graphics Array
Videokaart voor resoluties tot 1280 x 1024 pixels. Opvolger van de XGA.

SXGA+
Super Extended Graphics Array Plus
Pixelresolutie van 1365x1024. Variant van SXGA.

SYLK
SYmbolic LinK

symmetrische encryptie
Encryptie waarbij er slechts één sleutel nodig is, zowel voor het versleutelen, als voor het ontsleutelen. Bekendste voorbeeld hiervan is DES. Zie ook asymetrische encryptie.

SYN
SYNchronous idle
wachtsignaal

synchrone transmissie
De bytes worden verzonden volgens een kloksynchronisatie tussen zender en ontvanger, zodat start- en stopbits overbodig zijn.

syntax
De speciale grammatica van computeropdrachten. Meestal sterk afhankelijk van onderliggende programmeertaal.

syntax error
Overtreding op de regels van de syntaxis. Syntax errors worden gegenereerd door de compiler, vaak vanwege een spelfout in bepaalde programmaregels.

syphoning
Benaming voor verschillende methoden van diefstal van de gegevens van populaire sites, om op deze wijze verkeer naar een andere site te leiden. Het gebruik van keywords die duidelijk niets met de site van doen hebben zoals de naam van andere (grote) ondernemingen, organisaties en websites.

SYSEX
SYStem Exclusive data
Datablok dat van een MIDI-synthesizer verstuurd wordt naar een MIDI-instrument, bijvoorbeeld om de toonhoogte aan te geven.

sysop
Acroniem voor system operator.
Systeembeheerder verantwoordelijk voor het dagelijks beheer van een computersysteem.

T1-carrier
Verbinding met PCM die 1,544 Mbps haalt, dankzij het multiplexen van 24 spraakkanalen. T1-carriers worden veel gebruikt in Noord-Amerika en Japan. Daarbuiten worden vaker E1-carriers gebruikt.

T.120
Standaard voor het uitwisselen van afbeeldingen en geluid. Het ondersteunt hoge resoluties, aanwijzen en annoteren. Zie whiteboarding.

T2-carrier
Verbinding van 6,312 Mbps die ontstaat door het multiplexen van 4 T1-carriers.

T3-carrier
Verbinding van 44,746 Mbps die ontstaat door het multiplexen van 6 T2-carriers.

T4-carrier
Verbinding van 274,176 Mbps die ontstaat door het multiplexen van 7 T3-carriers.

TA
Terminal Adapter
Zet het analoge signaal van een TE2 om in digitaal signaal voor gebruik in een ISDN-netwerk.

TAC
Terminal Access Controller
Een Internet-host die terminalverbindingen via kieslijnen accepteert.

TACACS
Terminal Access Controller Access Control System

TACS
Total Access Communication System
Communicatiesysteem op basis van cellulaire radio.

TAD
Telephone Answering Device

tag
identificatieteken

talking head
Het deel van iemands lichaam die zichtbaar is tijdens teleconferencing, nl. hoofd en schouders.

Tandy
Winkelketen van electronica-materiaal die begin de jaren 1980 succes kende met TRS-80 homecomputer en zijn opvolger de Colour Computer (alias CoCo). Concurrent van Atari, Commodore en Sinclair.

Tanner
Pentium III processor als opvolger van de Xeon, die een klokfrequentie van meer dan 500 MHz heeft.

TAO
Track At Once
Brandmethode waarbij een CD spoor per spoor wordt geschreven, en de schrijflaser tussenin wordt uitgeschakeld. Tegengestelde van DAO.

tape streamer
Toestel om magneetbandcartridges mee te schrijven en lezen. Wordt gebruikt als backupmedium.

TAPI
Telephone API
Zie ook API.

TAR
Tape Archiver and Retriever
Unix-programma om bestanden op magneetbanden te zetten om later terug te halen.

TARGA
Truevision Advanced Raster Graphics Adapter
Gangbaar bestandsformaat voor beelden.

TAXI
Transparant Asynchronous Transmitter/Receiver

TB
TeraBytes
Maateenheid voor de opslagcapaciteit van geheugens.
1 TB = 1024 GB

TC
Transmission Control
T&C
* Time and Charge
* Terms and Conditions

TCA
Target Channel Adapter
Toegepast bij InfiniBand.

TCL
Tool Command Language
Krachtige scripttaal, net als PERL veel gebruikt voor CGI-programma's.

TCM
* Thermal Conductivity Module: Thermische geleider gebruikt bij de afkoeling van chips.
* Trellis Code Modulation: traliecodering. Verbetering op de QAM-modulatietechniek toegepast vanaf V.32bis met een constellatiepatroon van 6 punten per baud en meer.

TCO
Total Cost of Ownership
Term afkomstig van de Gartner Group, die de totale kost van een computersysteem inschat. Naast de kostprijs van de hardware en de software zit daarin ook de verborgen kost voor opleiding, onderhoud en ondersteuning.

TCO 92
Norm inzake het energieverbruik van monitoren dat in de laagste ruststand slechts 5 Watt mag bedragen. De norm stelt ook strenge eisen wat betreft straling.

TCO 95
Uitbreiding op de TCO 92 norm met een aantal milieutechnische en ergonosiche voorschriften.

TCP
Transmission Control Protocol
Betrouwbaar verbindingsgericht protocol dat zich situeert in transportlaag van TCP/IP. TCP vormt het basisprotocol van Internet. Zie ook UDP.

TCPA
Trusted Computing Platform Alliance
Initiatief van Intel, Compaq/HP, IBM en Microsoft om toekomstige pc's met een veiligheidschip te voorzien.

TCP/IP
Transmission Control Protocol Internet Protocol
Verzamelnaam van alle Internetprotocols. TCP geeft aan hoe informatie moet worden verpakt om te kunnen worden verzonden over het Internet. In IP is de adressering van Internet hosts vastgelegd.

TCP/IP referentiemodel
De faciliteiten binnen TCP/IP netwerken zijn opgedeeld in 4 duidelijk afgebakende lagen:
application, transport, internet en host-to-network layer.
Zie ook het OSI referentiemodel.

TCU
Transmission Control Unit
Besturingseenheid voor datatransmissie.

TD-CDMA
Time Division - Code Division Multiple Access
Een GSM-draaggolf van 1,6 MHz (8 keer 200 KHz) wordt in tijd gedeeld door meerdere gebruikers. Zie ook CDMA.

TDM
Time Division Multiplexing
tijdmultiplexing
Transmissietechniek waarbij de gebruikers om beurten, voor een korte tijd, de gehele bandbreedte mogen gebruiken. TDM is uiterst geschikt om digitale signalen te multiplexen. Zie ook FDM.

TDMA
Time Division Multiple Access
Gelijktijdige transmissies worden met behulp van afzonderlijke toegekende tijdseenheden van elkaar gescheiden. Zie ook CDMA.

TDR
Time Domain Reflectometer
Apparaat dat signalen door een netwerk stuurt om te controleren of er kabelfouten zijn.

TD-SCDMA
Time Division - Synchronous Code Division Multiple Access
Digitale techniek voor mobiele communicatie, vooral gebruikt in de VS en China.

TE
Terminal Equipment

TE2
ISDN-term voor een apparaat zonder ISDN-interface. Wordt aangesloten via een TA.

TEI
Terminal Endpoint Identifier

teleconferencing
Televergaderen met behulp van cameras, microfoons en computers of projectoren, vaak via Internet.

telematica
Vakgebied dat telecommunicatie en informatica samenbrengt.

TELCO
Telephone Company

telemetrie
Het meten van fysieke grootheden op afstand door middel van telecommunicatie, bvb. het meten van motorgegevens tijdens het verloop van een Formule 1 race.

teletekst
Het verspreiden van informatie samen met het TV-signaal voor presentatie op een televisietoestel. In Engeland aangeduid met Ceefax (BBC) of Oracle (ITV).

teletex
CCITT-standaarddienst voor berichtenverzending met ondersteuning van grafiche symbolen. Teletex is een aanzienlijke verbetering op de oude telexberichten.

teleworking
Werken vanop afstand via telecommunicatie en informatica.

Telnet
TELephone NETworking
Terminalprotocol van TCP/IP. Wordt gebruikt via Internet aan te loggen op een bepaalde computer en commando's of karaktergestuurde programma's uit te voeren.

Telnet daemon
Daemon die luistert op poort 23 om een terminalconnectie te maken.

template
sjabloon
Een bijna kant en klaar voorbeelddocument.

terabyte
2^40 = 1,099,511,627,776 bytes.

terminal
Een combinatie van beeldscherm en toetsenbord met geen of weinig intelligentie, bedoeld om aan te sluiten op een minicomputer of mainframe.

terminal emulation
Een softwareprogramma voor PC's die de werking van een terminal nabootst. Veel gebruikt zijn de terminaltypes TTY, ANSI, VT-100 en VT-220.

terminator
Elektrische afsluitweerstand op een netwerkkabel of SCSI-keten.

TETRA
TErrestial Trunked RAdio
Software voor gebruik met ASTRID.

texel
texture element

Dit zijn de punten waaruit texture maps zijn opgebouwd. Texels zijn groter of kleiner dan pixels, al naar gelang of het texture mapped object zich dichtbij of verweg beweegt.

texture
textuur
Oppervlaktepatroon waarmee de vlakken van 3D-objecten worden ingekleurd, bvb. een marmerpatroon, mat glas of blinkend metaal.

TFT
Thin Film Technology
Technologie toegepast in de hoogwaardige LCD-schermen van de duurdere notebooks. TFT-schermen hebben een grotere afleeshoek dan bvb. DSTN-schermen.

TFTP
Trivial File Transfer Protocol
Vereenvoudigde vorm van FTP.

TGA
Tandy Graphic Adapter

TGL
Third Generation Language
Meestal afgekort als 3GL.

TH
Transmission Header

thesaurus
synoniemenlijst

ThickNet
De originele Ethernetstandaard 10Base-5 die een maximale kabellengte van 500 meter aankan zonder versterkers. De verbinding wordt gemaakt met dikke coaxiale kabels en een 15-pins stekker.

thin client
Lichtgewicht netwerk PC die relatief simpele software draait. Zie client, fat client.

ThinNet
Modernere Ethernet-uitvoering gekend als 10Base-2. Ze maakt gebruik van dunne coaxiale kabel met een maximum lengte van 180 meter per segment. Bijna helemaal verdongen voor 10Base-T.

Thoroughbred
Codenaam voor de AMD-processor in 0,13 µ technologie die de Palomino moet aflossen.

thread
* Een opeenvolging van berichten over eenzelfde onderwerp in een nieuwsgroep (bvb. een vraag en alle antwoorden).
* Deelproces van een multitasking besturingssysteem.

throughput
Doorvoorsnelheid van een proces, bvb. transmissie of verwerking.

THT
Token Holding Time
Parameter die bepaalt hoelang een node een token bij zich houdt vooraleer door te spelen naar het volgend station in het netwerk.

thumbnail
postzegelformaat
Verkleinde weergave van een grafische afbeelding. Spaart tijd en plaats. Om de volledige afbeelding te zien klik je op de thumbnail.

Thunderbird
Codenaam voor de AMD Athlon microprocessor gefabriceerd in 0,18 µm met 256 kB L2-cache.

TI
Texas Instruments

TIA
Telecommunications Industries Association

ticker
Lichtkrant met nieuwsberichten, bvb. de beurskoersen.

TIES
Time Independent Escape Sequence

TIFF
Tagged Image File Format
Standaard bestandsformaat voor grafische afbeeldingen. Er bestaat een ongecompimeerde versie en verschillende gecomprimeerde subversies. Zie ook PCX en GIF.

TIGA
Texas Instruments Graphic Architecture

tilde
Het ~-teken. Wordt gebruikt in de Spaanse taal, maar ook door Windows 95 om lange bestandsnamen af te korten. Bijvoorbeeld Program Files is in feite geregistreerd als PROGRA~1.

TIM
Technical Information Memo [Compaq]

TIME
Tandem Integrated Manufacturing Environment

time sharing
De manier waarop mainframes hun verwerkingstijd verdelen over alle aangesloten gebruikers en hun verschillende programma's.

time slice
De tijd (in milliseconden) dat een multiprogramming of multitasking computer spendeert aan één programma of proces, alvorens over te schakelen naar een volgende.

Timna
Codenaam voor een Intel SSE-processor vanaf 600 MHz in 0,18 µ aluminium, bedoeld voor het Celeron 3 gamma.

TIP
Terminal Interface Processor

TLA
Three-Letter Acronym

TLB
Translation Lookaside Buffer

TLD
Top Level Domain

TLI
Transport Layer Interface

TLP
Thread Level Parallelism.
Architectuur voor parallelle verwerking. Zie ook FMT en ILP.

TME
Tivoli Management Environment
TME 10 is een totaalpakket voor netwerkbeheer van IBM.

TMRC
Tech Model Railroad Club
Modelspoorwegclub van het MIT uit 1959.

TMS
Text Messaging System

TMSCP
Tape Mass Storage Control Protocol

TN
Terminal Node

TN3270
Een variant van Telnet, gebruikt om toegang te krijgen tot IBM mainframes. TN3270 is een page-mode terminal emulatie omdat het volledige schermformulieren doorstuurt.

TNT
TwiN Texel
Aanduiding voor de pipeline in de grafische processor Riva TNT van nVidia. De TNT2 chip was eind de jaren '90 een populaire keuze voor 3D-versnelde videokaarten bij spelletjesfanaten. Dit succes is momenteel weggelegd voor de GeForce2 chip van nVidia.

TOC
Table Of Contents: Inhoudstabel, bvb. van een CD.
Tactical Operations Center

toggle
Een schakelaar met twee standen.

token
Object dat een toegangsrecht aangeeft.

token passing
Netwerkprincipe waarbij een node slechts berichten kan verzenden als het in het bezit is van een token. Dit systeem garandeert kortere responstijden dan het geval is met CSMA/CD.

token ring
Netwerk met ringstructuur, dat gebaseerd is op het principe van token passing. Haalt doorvoersnelheden tot 4 Mbps.

tone dialing
Een telefoonverbinding aanvragen door het gebruik van druktoetsen. Het signaal bestaat uit tonen. Tegengesteld aan pulse dialing.

toner
Fijn zwart poeder door laserprinters en fotocopieertoestellen gebruikt als inkt.

tool
gereedschap
Programma om een bepaalde klus te klaren. Zie ook utility.

tooltip
Klein tekstkader met uitleg over een bepaalde button.

topology
topologie
De fysieke structuur van een netwerk: bvb. ster, bus of ring.

TOS
* Tape Operating System
* Top Of Stack

touch screen
aanraakgevoelig scherm
Type beeldscherm dat reageert bij het aanwijzen met je vinger. Veel gebruikt bij infokiosken. Maakt een toetsenbord quasi overbodig.

touch pad
aanraakgevoelige oppervlakte
Vaak ingebouwd in notebooks als alternatief voor een losse muis.

tower
De verticale kast van een PC, als alternatief voor de horizontale kast van een traditionele desktop PC. Zie ook mini-tower.

TPA
Transient Program Area

TPC
* Transaction Performance Council: Non-profit organisatie opgezet door bijna alle belangrijke computer- en databasefabrikanten, om de prestaties van OLTP-systemen te vergelijken. Hiervoor ontwikkelden ze de TPC-A en TPC-B benchmarks. Zie ook SPEC.
* Transmit Power Control: eigenschap van 802.11h waarbij de zendsterkte zo beperkt mogelijk wordt gehouden, om interferentie met andere systemen te vermijden.

TPC-A
Benchmark die een multi-user bankapplicatie simuleert. Resultaat wordt uitgedrukt in tpsA. Verouderd en opgevolgd door TPC-B.

TPC-B
Courante benchmark voor OLTP-systemen. Resultaat wordt uitgedrukt in tpsB. Opvolger van TPC-A.

TPI
Tracks Per Inch

TPM
* Tele-Processing Monitor
* Third Party Maintenance
* Trusted Platform Module: centraal component van het TCPA-concept, ook Fritz Chip genoemd.

TPPC
Transaction Processing Performance Council

TPS
Transactions Per Second

TPS
Transaction Processing Facility

TQM
Total Quality Management

TRA
Technology Related Anger
Computeragressie veroorzaakt door onstabiele software.

track
Circulaire baan op een schijf waar gegevens worden opgeslagen.

tracking
afspatiëren
Het verkleinen of vergroten van de tussenruimte tussen letters. Zie ook kerning.

trackball
Invoerapparaat met een draaiende bal. Alternatief voor een joystick of muis.

tractor feed
Doorvoermechanisme voor kettingpapier. Zie ook pin feed en friction feed.

trailer
Slotdeel van een informatiepakket. Tegengestelde van header.

transformatie
Transformaties worden vaak gebruikt bij datacompressie. Voorbeelden hiervan zijn FFT en DCT.

transparent
transparant
De doorzichtigheid van een deel van een afbeelding.

transponder
Elektronische circuits die een signaal ontvangen, versterken, de frequentie van de draaggolf wijzigen en hdit signaal tenslotte terugzenden.

transportlaag
Laag 4 van het ISO-referentiemodel.

transputer
Een volledige computer met microprocessor en geheugen, samengebracht op één chip.

Travan
Standaard voor tape streamers die een verbetering is van de QIC-standaard.

TREDI
Traffic Reduced Encapsulation of DDP in IP

tree structure
Een type van gegevensstructuur waarbij ieder element verbonden is met één of meerdere elementen. Zie ook inverted tree en binary tree.

tribit
Element bestaande uit 3 bits.

triple buffering
Een grafische chip die is uitgerust een tweede backbuffer, bedoeld om gebeurlijk performantieverlies op te vangen.

TRLAP
Token Ring Link Access Protocol

TRN
Token Ring Network

TROFF
Trace OFF

Trojan horse
Onschuldig uitziend programma, dat een ander kwaadaardig programma op je computer zet. Vergelijkbaar met een virus.

trolling
Met opzet verkeerde informatie posten in een newsgroup om reacties van anderen uit te lokken.

TRON
The Real-time Operating system Nucleus

TRON
TRace ON

TROPICS
TRansparant Object-oriented Parallel Information Computing System

TRT
Token Rotation Time

TrueType
Standaardformaat voor schaalbare lettertypes van Microsoft ingevoerd vanaf Windows 3.0

true color
ware kleuren
Aanduiding voor een kleurdiepte van 24 bits per pixel, wat 16,7 miljoen verschillende kleuren oplevert. Zie ook hi-color.

truncation
afkappen
Het weglaten van overtollige gegevens, bvb. de verste decimale cijfers van een getal, of de verste karakters van een lange naam.

trunk
De verbinding tussen twee telefooncentrales.

TRWS
The Rape Ware Syndicate
crackersgroep

TS
Time Sharing

TSA
Technical Support Alliance

TSAN
The Sysops Association Network

TSAPI
Telephony Services Application Program Interface

TSB
Termination Status Block

TSC
Telecommunications Security Council

TSE
Terminal Server Edition
Speciale versie van Windows NT die werkt met Windows-based terminals. Zie RDP en ICA. Alle geteste systemen krijgen een waardering gaande van klasse D, C2+, C2, C1, B3, B2, B1 tot A1.

TSEC
Trusted Computer Systems Evaluation Criteria
Beveiligingscriteria voor computers opgesteld door het Amerikaanse Ministerie van Defensie (DoD). Alle geteste systemen krijgen een waardering gaande van klasse D, C2+, C2, C1, B3, B2, B1 tot A1.

TSET
Transmitter Singal Element Timing

TSOP
Thin Small Outline Package

TSR
Terminate and Stay Resident
Speciaal type DOS-programma, dat zich schijnbaar direct afsluit, maar zich in werkelijkheid nestelt in het computergeheugen om er bepaalde taken in de achtergrond uit te voeren.

TSTN
Triple Supertwisted Nematic
Type van LCD-scherm gebruikt bij allerlei draagbare computers.

TTF
TrueType Font

TTL
Time To Live: Instelling van hoelang een bepaalde waarde geldig is vooraleer het opnieuw moet worden opgevraagd, o.a. gebruikt bij DNS.
Transistor-to-Transistor Logic: Oude chiptechniek

TTM
Time to Market: tijd totdat een product daadwerkelijk op de markt komt.

TTP
Thrusted Third Party
Organisatie die zich bij elektronische transacties of berichtenverkeer tussen twee partijen opwerpt als onafhankelijke derde en sleutels en certificaten afgeeft als bewijs de authenticiteit ervan.

TTS
Text-To-Speech

TTY
TeleTYpe

Tualatin
Codenaam voor een Intel IA32-processor in 0,13 µ koper als opvolger van de Foster.

TU
Translator Unit

TUBA
TCP and UDP with Big Addresses

TUR
Traffic Usage Recording

TurboLine
Product van Belgacom dat een ADSL-verbinding aanbiedt.

turnkey system
Systeem dat helemaal geconfigureerd is voor een bepaalde toepassing. Opstarten en je bent weg. Te vergelijken met een sleutel-op-de-deur woning.

Turing-test
Test om artificiële intelligentie te meten, bedacht door de Britse wetenschapper Alan Turing (1950).

tutorial
leerprogramma

TV-H
Horizontaal TV-signaal, nl. één beeldlijn.

TV-V
Verticaal TV-sognaal, nl. één frame.

TWA
* Two Way Alternate: Andere benaming voor een half-duplex verbinding. Tegenovergestelde van TWS.
* The Warez Alliance

TWAIN
Technology Without An Interesting Name
Protocol onder Windows om beelden in te scannen en in te voegen in een toepassing. Ontwikkeld door HP en Logitech, die geen interessante naam konden bedenken.

TWCB
The Whacko Cracko Brothers
krakersgroep

twip
twentieth of a point
Maateenheid gelijk aan 1/1440 van een inch of 1/567 van een centimeter. Een twip komt overeen met 1/20 van een punt, de tradionele eenheid in de drukkerijwereld.

twisted pair
Vieraderige telefoonkabel met getwiste paren die ook gebruikt wordt bij Ethernet-netwerken. Bestaat met of zonder afscherming: shielded of unshielded.

TWS
Two Way Simultaneous
Andere benaming voor een full-duplex verbinding. Tegenovergestelde van TWA.

TXD
Transmit Data
Modemindicator die aangeeft dat gegevens worden verzonden.

typeface
De stijl van een letter, bvb. vet of cursief.

U2W
Afkorting voor Ultra2 Wide SCSI.

UA
* User Agent
* User Area
* Underground America: hackervereniging
UAA
United Anarchists of America
hackergroep

UAE
Unrecoverable Application Error
Fameuze foutmelding in Microsoft Windows waarbij het programma helemaal crasht.

UAM
User Authentication Method
aanmeldingsprocedure

UART
Universal Asynchronous Receiver Transmitter
Chip die het gegevensverkeer over een seriële poort regelt.

UBR
Unspecified Bit Rate: Gegevensoverdracht waarvan niet bekend is of het CBR of VBR is.

UCA
Undercolour Addition
Elektronische functie voor het compenseren van het verlies aan kleurdichtheid.

UCD
Uniform Call Distribution

UCE
Unsolicited Commercial Email
Ongevraagde commerciële reclameboodschappen verstuurt via e-mail. Zie ook spam.

UCF
* Underground Computing Foundation
* Untouchable Cracking Force

UCR
Undercolour Removal
Bij proceskleurenprinten: het reduceren van de hoeveelheid cyaan, magenta en geel waar zwart geprint moet worden om plaats te maken voor zwart.

UCS
* Unicode Conversion Support
* Universal Character Set
* User Coordinate System

UCSD
University of California San Diego
Universiteit verantwoordelijk voor het ontstaan en de groei van Silicon Valley.

UCP
Unified Control Plane

UCT
Universal Coordinated Time

UDC
User Defined Command Macro-commando op HP-3000 computers.

UDDI
Universal Description, Discovery and Integration
Uniforme basisstructuur van automatische integratie van transacties en webdiensten.

UDE
Universal Data Exchange

UDEC
Universal Digital Electronic Computer
Computersysteem van Burroughs.

UDF
User Defined Function

UDG
User Defined Graphic

UDMA-4
Ultra DMA mode die overeen komt met Ultra ATA/66.

UDMA-5
Ultra DMA mode die overeen komt met Ultra ATA/100.

UDP
User Datagram Protocol
Onbetrouwbaar verbindingsloos protocol dat zich situeert in de transportlaag van TCP/IP. UDP wordt gebruikt ipv TCP waar snelheid belangrijk is.

UDT
Uniform Data Transfer

UE
User Element

UFS
Unix File System

UG
User Group

UHF
Ultra High Frequency
Ultrahoge frequentie tussen 300 en 3000 MHz. Zie ook VHF.

UI
* Unix International
* User Interface

UIC
User Identification Code

UID
User Identifier

UIMS
User Interface Management System

UL
Underwriter Laboratories
Amerikaans/Canadees kwaliteitsmerk voor elektrische apparaten.

ULA
Uncommitted Logic Array

ULSI
Ultra Large Scale Integration
Een chip met 1.000.000 transistoren of meer. Zie ook LSI en VLSI.

ULTRA
Underground Legion of Terroristic Research Activists

Ultra ATA/33
Een gepatenteerde technologie van Quantum dat de overdrachtsnelheid van harde schijven verdubbeld tot 33 MB/s. Als standaard overgenomen door alle fabrikanten van harde schijven. Ook bekend als Ultra-IDE.

Ultra ATA/66
Verdubbeling van de prestaties van een Ultra ATA/33 interface tot 66 MB/s.

Ultra SCSI
Derde generatie van SCSI, tot 20 MB/s.

UltraWide SCSI
SCSI met een maximum transfersnelheid tot 40 MB/s.

Ultra2 Wide SCSI
SCSI-variant die met LVD-signalen werkt, en maximaal 80 MB/s kan overdragen. Ook bekend als U2W.

Ultra3 Wide SCSI
SCSI met een maximum transfersnelheid tot 160 MB/s.

UMA
Upper Memory Area
Het geheugen tussen de 640 KB en de 1 MB van een PC. Wordt gebruikt door de videokaart, netwerkkaart en de ROM BIOS.

UMB
Upper Memory Blocks
Bruikbare geheugenblokken tussen de 640 KB en de 1 MB van een PC.

UMCS
Unattended Mode Control System

UML
Unified Modeling Language
Standaard voor objectgeoriënteerde analyse en ontwerp. UML is ontwikkeld uit OMT, Booch en OOSE en werd in 1997 tot standaard gekozen door de OMG. Zie ook OCL.

UMTS
Universal Mobile Telecommunications System
Systeem bedoeld voor toepassing in de derde generatie cellulaire telefonienetten, rond 2003. UMTS maakt gebruik van WCDMA en haalt maximaal 2 Mbps. Zie ook GSM, HSCSD, GPRS en EDGE.

UNC
Universal Naming Convention

underscore
onderstrepingsteken
Vaak gebruikt als scheidingsteken variabelenamen, bvb. aantal_personen_ten_laste.

undo
Het ongedaan maken van een bepaalde opdracht. Keert terug naar de vorige situatie. Zie ook redo.

UNI
User to Network Interface
Signaleringsprotocol dat een netwerkknooppunt gebruikt bij installatie van een VC op een netwerk. Zoals daar zijn DXI en FUNI.

unicasting
Het sturen van een bericht geadresseerd aan precies één bestemmeling in het netwerk. Zie ook multicasting en broadcasting.

Unicode
Een uitgebreide versie van de ASCII-code, met meer dan 65000 tekens waarmee in alle talen van de wereld kan worden geschreven.

universal Turing machine
Machine beschreven in een verhandeling van de Britse wiskundige Alan Turing. De machine behandelde mechanische, logische en wiskundige processen en voorzag in de opname van zowel instructies als gegevens.

UNIVAC
Universal Automatic Computer

Unix
UNIversal eXecutive
Multi-user besturingssysteem voor minicomputers ontwikkeld door Bell Laboratories (AT&T). Er bestaan ook PC-varianten van Unix: SCO Unix en Linux.
Soms grappig uitgelegd als 'User Needs Immense eXperience'.

UNL
Universal Network Language
Wereldtaal voor gebruik op het Internet, dat momenteel wordt ontwikkeld in opdracht van de VN aan de Universiteit van Tokio. De invoering is voorzien voor 2005.

UNMA
Unified Network Management Architecture

UPC
Universal Product Code
Streepjescodering zoals gebruikt in de Verenigde Staten. Tegenhanger van EAN.

update
Uitgebreide en/of verbeterde versie van een programma.

upgrade
* Uitbreiding of vernieuwing van een softwarepakket.
* Het vervangen van verouderde hardware-componenten door nieuwe.

UPM
* Unix Programmer's Manual
* User Profile Management [IBM]

upload
Het versturen van informatie vanuit je eigen computer naar een andere computer, vaak via modem.

upper case
hoofdletters, ook bovenkast genoemd. Tegengesteld aan lower case.

URC
Uniform Resource Characteristics

UREP
Unix RSCS Emulation Protocol

URL
Uniform Resource Locator
Symbolisch adres van een informatiebron op Internet. Het adres kan bestaan uit 4 delen: protocol, machinenaam, directory pad en bestandsnaam. Er zijn twee soorten: absolute URL en relative URL.

UPnP
Universal Plug and Play
Standaard van Microsoft om intelligente toestellen in een netwerk te verbinden. UPnP moet een onderdeel worden van Windows 2000. Zal moeten concurreren met HAVI en Jini.

UPS
Uninterruptable Power Supply

upstream
Overdrachtsrichting van de client naar de server. Tegengestelde van downstream.

uptime
De tijd dat de een computerserver beschikbaar is. Zie ook downtime.

UQL
Universal Query Language

US
Unit Separator

USART
Universal Synchronous/Asynchronous Receiver Transmitter

USB
Universal Serial Bus
Standaard voor het aansluiten van randapparatuur op een PC (en op de Mac). Deze seriële bus haalt een overdrachtsnelheid van 12Mbps en is volledig plug-and-play compatibel. Bruikbaar voor het aansluiten van maximaal 127 toestellen zoals toetsenbord, muis, modem, scanner, CDR-drive, ...

USB 2.0
Snellere versie van USB 1.1 ontwikkeld door Intel, Microsoft en 5 andere fabrikanten. De overdrachtsnelheid werd opgetrokken tot 480 Mbps waardoor een breder gamma apparaten kan worden aangesloten over USB. USB 2.0 is hierdoor een geduchte concurrent van SCSI en FireWire.

USDN
United States Digital Network

Usenet
Onderdeel van Internet waarin berichten over een specifiek onderwerp worden uitgewisseld. Per onderwerp bestaat er één of meerdere nieuwsgroepen.

USL
Unix System Laboratories
Joint-venture van AT&T en Unix International.

USM
Unsharp Masking
Bewerking die de gedetailleerdheid en contrast van een beeld vergroot door de dichtheid van lichte randen te verminderen en die van donkere randen te vermeerderen.

USOC
Universal Service Ordering Code

USR
US Robotics
Befaamde fabrikant van modems, overgenomen door 3Com.

USRT
Universal Synchronous Receiver/Transmitter

UTC
Universal Time Coordinated

UTF
UCS Transformation Format
X/Open coderingsspecificatie.

UTF-8
8-bit karakterset volgens UTF-specificatie.

UTI
Universal Text Interchange

utility
hulpprogramma

UTP
Unshielded Twisted Pair
Netwerkkabel met onafgeschermde getwiste paren. UTP wordt vaak gebruikt bij 10Base-T netwerken. Zie ook FTP en STP.

UTRAN
UMTS Terrestrial Radio Access Network
Benaming voor het radiogedeelte van een UMTS-netwerk.

UUCP
Unix-to-Unix CoPy
Verouderde communicatievorm tussen Unix computers. UUCP is tevens de goedkoopste optie om een Internet-account bij een provider af te sluiten. Met een dergelijke verbinding kunt u echter alleen van gebruik maken van Telnet, e-mail en UseNet.

UUencode/UUdecode
Techniek om een binaire bestand te coderen als ASCII-tekenreeksen, om zo via e-mail te kunnen versturen, en daarna te decoderen tot het oorspronkelijke bestand. Vervangen door MIME. UU staat voor Unix to Unix.

UWR
Ultra Wideband Radio
Radiotechnologie die de opstoppingen in de ether omzeilt door uit te zenden over een enorme frequentiebreedte. UWR stuurt miljoenen kleine golven per seconde en vergt weinig energie.

UXGA
Ultra Extended Graphics Array
Schermresolutie van 2048 x 1536 pixels. Opvolger van de SXGA.

UXU
Underground Experts United

V.17
Faxprotocol met tranmissiesnelheden tot 14400 bps.

V.21
Modemprotocol dat 300 bps haalt.

V.22
Modemprotocol dat 1200 bps haalt, nl. 2 bits aan 600 baud.

V.22bis
Modemprotocol dat 2400 bps haalt, nl. 4 bits aan 600 baud.

V.23
Modemprotocol voor 600 of 1200 bps downstream haalt en 75 bps upstream (videotex).

V.25
Koppelingstandaard tussen gesprek/antwoordapparatuur en een PSTN.

V.24
Zie RS-232C.

V.26
Modemprotocol voor 1200 of 2400 bps.

V.27
Modemprotocol voor 2400 of 4800 bps.

V.27ter
Faxprotocol dat 4800 bps haalt.

V.29
Faxprotocol voor 4800 of 9600 bps.

V.32
Modemprotocol uit 1984 dat 9600 bps haalt, dankzij QAM, nl. 4 bits aan 2400 baud.

V.32bis
Modemprotocol uit 1991 dat 14400 bps haalt. Deze snelheid wordt bereikt door TCM met 6 bits aan 2400 baud.

V.32ter
Modemprotocol dat 19200 bps haalt. Deze snelheid wordt bereikt door TCM met 8 bits aan 2400 baud.

V.34
Modemprotocol dat 28800 bps haalt, dankzij TCM met 12 bits aan 2400 baud (of 9 bits aan 3200 baud?).

V.35
Zie RS-449.

V.36
Standaard voor synchrone transmissie tegen 48 tot 72 Kbps.

V.37
Standaard voor synchrone transmissie tegen 96 tot 168 Kbps.

V.42
Foutdetectie en correctieprotocol voor modems met zowel LAPM als MNP-4.

V.42bis
Datacompressieprotocol voor modems. Dankzij het Lempel-Ziv compressiealgoritme wordt een compressieverhouding gehaald van 2.5:1.

V.90
Modemprotocol voor 56K modems goedgekeurd in februari 1998, als vervanging van zowel K56Flex als X2. Wie in de praktijk 50 Kbps haalt mag tevreden zijn.

VAM
Versatile Access Modem
Toestel van Alcatel die wordt ingezet als interface-box voor een leased line.

VAN
Value Added Network
Communicatienetwerk met toegevoegde waarde, bvb. voor gebruik van EDI.

VAR
Value Added Reseller
Firma die producten doorverkoopt met daarbij een toegevoegde waarde.

variabele
Naam in een programma die een bepaalde numerieke, logische of tekstuele waarde vertegenwoordigd.

VAP
Value Added Process
Een programma dat een uitbreiding vormt op het NetWare 2.x besturingssysteem. Zie ook NLM.

vaporware
Software die wordt aangekondigd, maar nog lang niet klaar is voor de markt. Marketingmesen gebruiken vaporware om de klanten warm te maken voor bepaalde software.

VAS
Value Added System
Systeem met toegevoegde waarde

VAX
Virtual Address eXtension
Minicomputerserie van Digital gelanceerd in 1977 als opvolger van de PDP-serie.

VAXft
VAX Fault Tolerant

VBA
Visual Basic for Applications
Programeertaal voor gebruik binnenin Windows-applicaties. Bevat ook een macro recorder en een form editor.

VBI
Vertical Blank Interrupt Monitorsignaal.

VBR
Variable Bit Rate
Gegevensoverdracht aan variabele snelheid, Het tegengestelde is CBR.

VBScript
Scripttaal van Microsoft, gebaseerd op Visual Basic. VBScript is vergelijkbaar met Javascript.

VC
Virtual Circuit
Een virtuele verbinding tussen twee knooppunten in het netwerk.

VCI
Virtual Circuit Identifier
De VCI wordt door schakelaars in het netwerk gebruikt voor de bepaling van het signaalpad (en niet het ATM-adres).

VCM
Virtual Channel Memory
Type van SDRAM.

VCO
Voltage-Controlled Oscillator

VCPI
Virtual Control Program Interface

VCSEL
Vertical Cavity Surface Emitting Laser
De nieuwe norm voor low-cost gigabit netwerken aan 850 nm.

VDD
Virtual Display Device

VDI
Virtual Device Interface

VDM
Virtual DOS Machine

VDS
VAX Diagnostic Supervisor

VDSL
Very-high Data-rate DSL
Een DSL-technologie in ontwikkeling die tot nog hogere snelheden belooft over korte afstanden: tot 55 Mbps over lijnen van 300 meter.

VDU
Video Display Unit

VDX
Virtual Device Extensions

vector graphics
Afbeeldingen die worden opgebouwd met mathematisch beschreven objecten, zoals lijnen, cirkelbogen en veelhoeken. Dit bespaart op de bestandsgrootte en bovendien is de kwaliteit van dit soort tekeningen doorgaans beter dan die van een raster graphics, want je kunt ze roteren en uitvergroten zonder kwaliteitsverlies.

vectorkwantisering
Tweedimensionele implementatie van CLUT met mogelijk verlies, voor de datacompressie van beelden.

VEISA
Verstaile Expandable Integrated Scalable Architecture
Computerarchitectuur die met verschillende processortypes kan werken.

verbose
Modus van een programma waarbij het uitgebreidere voortgangsmeldingen toont dan normaal.

Veronica
Very Easy and Rodent-Oriented Net-wide Index to Computerised Archives
Zoekmachine voor Gopher-servers.

VESA
Video Electronics Standards Association
Een vereniging van fabrikanten van video-electronica die bekend geworden zijn door hun VLB standaard.

VFAT
Virtualized File Allocation Table

VF
Voice Frequency

VFC
Vertical Forms Control

V.FC
Version.First Class
Communicatiestandaard

VFD
Vacuum Fluorescent Display

VFP
Vertical Forms Printing

VFU
Vertical Forms Unit

VFY
Verify

VG
Voice Grade

VGA
Video Graphics Adapter
Videostandaard van IBM dat tot 256 kleuren toont in een maximale resolutie van 640 x 480. Opvolger van EGA. Zie ook SVGA en XGA.

VHF
Very High Frequency
Hoge frequentie tussen 30 en 300 MHz. Zie ook UHF.

VHS
* Very High Speed
* Video Home System
* Virtual Host Storage

VI
Visual Interactive
Simpele line editor van Unix.

VIA
VAX Information Architecture

VIC
Voice Interface Card

video codec
Zoals H.261 en H.263.

video digitizer
Toestel om analoge videobeelden te digitaliseren. Ook frame grabber genoemd.

video disc
beeldplaat
Optische schijf voor kleurenvideobeelden en stereogeluid. Zoals een compact disc, maar dan wel een diameter van 30 cm, aan twee zijden afspeelbaar.

Videotex
CCITT-term voor een systeem waarbij Viewdata en teletekst zijn geïntegreerd. Videotex is een interactief systeem waarbij gebruikers toegang krijgen tot databases op afstand, teksten kunnen invoeren en grafische gegevens kunnen opvragen.

Viewdata
Interactief systeem via telefoonlijnen, waarbij gebruikers toegang krijgen tot databases op afstand. De gegevens worden op een beeldscherm weergegeven.

viewer
Programma om informatie te bekijken. Zie ook browser.

VIM
Vendor Independent Messaging

VINES
Virtual Networking System
Verouderd netwerk besturingssysteem van Banyan.

VIP
Versatile Interface Processor.

VIPER
Verifiable Integrated Processor for Enhanced Reliability

VIPR
Virtual IP Routing
Atlernatief type van VPN waarbij vaste privé routingtabellen zorgen voor het correct doorsturen van IP-pakketten. VIPR biedt geen gegevensbeveiliging en vereist de inzet van aparte crytografische methodes.

VIPS
Video Image Printer System

virtual memory

virtual reality
Computersimulatie van een virtuele omgeving adhv 3D-beelden en randapparaten zodat de gebruiker kan interageren met de simulatie.

virus
Klein computerprogramma die je computer besmet en zichzelf voortplant naar andere computers. Vaak ontregeld het virus iets op je computer of wordt er iets vernietigd.

VISAM
Virtual Index Sequential Access Method
Methode van geheugentoegang bij het beheer van virtueel geheugen.

VITC
Vertical Interval Timer Code
Tijdcode ter ondersteuning van het monteren van video-opnames.

VLAN
Virtual Local Area Network

VLB
VESA Local Bus
Busarchitectuur ontwikkeld in 1992 door VESA, als opvolger van EISA, op het principe van local bus. VLB haalde overdrachtsnelheden tot 130 MB/s en was de voorloper van PCI.

VLIW
Very Long Instruction Word

VLM
Virtual Loadable Module

VLR
Visitor Location Register

VLSI
Very Large Scale Integration
Een chip met 100.000 transistoren of meer. Zie ook LSI en ULSI.

VLSM
Variable Length Subnet Masks

VM
Virtual Memory

VMD
* Virtual Model Display: Een SID die werd uitgebreid om interactie met de virtuele wereld mogelijk te maken.

VMI
Vertical Motion Index
Instelling van een laserprinter die de regelhoogt bepaald. Zie ook HMI.

VMM
Virtual Memory Management
Opslagtechniek van het virtueel geheugen, gebaseerd op het verplaatsen van gegevens.

VMS
* Virtual Memory System: Besturingssysteem gebruikt op de VAX minicomputers van Digital.
* Voice Mail System

VOD
* Voice Over Data
* Video On Demand

VOFR
Voice Over Frame Relay

VoIP
Voice over IP
Transmissie van spraak over het IP-netwerk, als vervanging van de klassieke telefoonkabel. Zie ook H.323.

Von Neuman architectuur
Algemeen gangbare architectuur van een computer, genoemd naar de Hongaarse wiskundige John Von Neumann (1903-1957), die het idee introduceerde in de jaren 40. Deze architectuur voorziet in de sequentiele afhandeling van computerinstructies tussen processor en geheugen.

VP
Virtual Path
Een verzameling van VC's.

VPA
VAX Performance Advisor

VPL
* Virtual Programming Language
* Visual Programming Language

VPN
Virtual Private Network
Een privaat netwerk gerealiseerd over een openbare infrastructuur (bvb. publieke telefoonlijnen) waarbij de gegevens door een veilige tunnel worden vervoerd. Veel goedkoper dan een leased line en bovendien flexibeler.

VPP
Vector Parallel Processor

VPT
Virtual Private Trunking
Alternatief voor type van VPN waarbij de provider PVC's definieert binnen zijn ATM- of frame relay-infrastructuur. VPT's bieden echter geen gegevensbeveiliging.

VR
* Virtual Reality
* Voltage Regulator

VRC
Vertical Redundancy Check

VRD
* Virtual Retinal Display
Projecteert het beeld direct op de netvlies van het oog.

VRM
* Voltage Regulator Module
* Visitor Relationship Management: Software om het bezoekersgedrag van een website te analyseren.

VRML
Virtual Reality Modeling Language
Beschrijvingstaal om 3D virtuele werelden te creëren, compleet met animatie.

VROOMM
Virtual Real-time Object-Oriented Memory Manager
Borland

VRRP
Virtual Redundant Routing Protocol
Hardwarematige implementatie van OSPF.

VRS
Voice Response System

VRT
Voltage Regulation Technology
Intel

VRU
Voice Response Unit

VS
Virtual Storage

VSAM
Virtual Storage Access Method

VSAT
Very Small Aperture Terminal

VSF
Vertical Scanning Frequency

VSWR
Voltage Standing Wave Ratio

VT
* Vertical Tab: stuurteken uit de ASCII-set.
* Virtual Terminal: Terminalprotocol van Digital. Je hebt VT-100, VT-220, etc.

VTAM
Virtual Telecommunications Access Method

VTOA
Voice and Telephony Over ATM

VTOC
Volume Table of Contents
Bevat de titel- en indexgegevens van een compact disc of CD-ROM.

VTP
Value Transfer Protocol
Protocol voor elektronische betaling van Mondex.

VTU
Video Termination Unit

VUE
Visual User Environment

VUP
* Version Upgrade: Upgrade-licentie van Microsoft, bijvoorbeeld van Office 4.x naar Office 97. Zie ook CUP en PUP.


* VAX Unit Performance

VWIC
Voice/WAN Interface Card

VxD
Virtual Device driver
Device driver voor Windows 95 die draait in protected mode.

W2K
Afkorting voor Windows 2000, naar analogie met Y2K.

W3C
World Wide Web Consortium

WABI
Windows Application Binary Interface
Product van SunSoft om Windows te emuleren.

WACK
Wait for Acknowledgment

WAIS
Wide Area Information Server

wait state
Een pausecyclus in de werking van de microprocessor om zich te synchroniseren met trager geheugen.

WAM
Wireless spAM
Het equivalent van ongewenste e-mails, maar dan voor draadloze toestellen. WAM is meteen het grootste nadeel van SMS en WAP.

WAN
Wide Area Network
Netwerk die zich uitspreidt over verschillende locaties. Tegenhanger van LAN.

WAP
Wireless Application Protocol
Nieuw Internet-protocol voor gebruik in draadloze toestellen zoals organizers, GSM's en dergelijke. Met een microbrowser kunnen websites in tekstvorm worden afgebeeld. Zie ook WML.
WAP wordt ook spottend aangeduid als Wait And Pay.

wardialing
Methode uit de jaren tachtig van hackers die een reeks telefoonnummers bellen totdat een modem gevonden wordt. Waarna men probeerde in te loggen op het computersysteem van due modem. Zie wardriving.

wardriving
Recente methode om draadloze netwerken te kraken. Men rijdt rond met een wagen en gebruikt een notebook met draadloze netwerkkaart om in slecht beveiligde netwerken binnen te geraken. Zie wardialing.

warez
Gepirateerde software, nl. commerciële software waarvan de beveiliging gekraakt is.

WASP
Warriors Against Software Protection: crackersgroep

watch dog
Algemene term voor een programma dat allerlei interne systeemzaken in het oog houdt.

watermark
Verborgen tekst met auteursrecht in een grafisch bestand, om illegale distributie te kunnen opsporen.

WATM
Wireless ATM

WATS
Wide Area Telephone Services

wavetable
Tabel op een geluidskaart waarin opgenomen geluidssamples zitten van echte instrumenten. Een wavetable is ideaal voor afspelen van complexe muziekstukken.

WBEM
Web-Based Enterprise Management
Een huwelijk tussen webtechnologie en de SNMP- en DMI-standaarden. In de praktijk zijn dit meestal agents met een ingebouwde HTTP-server, waardoor het beheer via een webbrowser kan gebeuren, ver weg van de normale beheersconsole.

WBS
Work Breakdown Structure
Projectstructuurplan

WBT
* Web-Based Training: training via het World Wide Web
* Windows Based Terminal: thin client PC meestal uitgerust met Windows CE en Citrix ICA.

WC
Word Count
Unix-programmaatje dat het aantal woorden in een tekstbestand telt.

WCC
Write Control Character

WCCP
Web Cache Control Protocol

WCDMA
Wideband Code Division Multiple Access
Een breedbandsversie van CDMA. WCDMA wordt ondermeer toegepast in UMTS.

WCS
World Coordinate System

WCU
Water Cooling Unit

WD
Western Digital
Constructeur van harde schijven.

WDCS
Wideband Digital Cross-Connect System

WDF
World Domination Force

WDL
Windows Driver Library

WDM
* Wavelength Division Multiplexing: Mengt meerdere transmissiekanalen in één glasvezel door meerdere lichtfrequenties tegelijk te gebruiken. Zie ook DWDM.
* Windows Driver Model: Model voor stuurprogramma's onder Windows.

WDMA
Wavelength Division Multiple Access
Protocol voor kanaaltoewijzing.

web
Korte naam voor het WWW.

web banking
De mogelijkheid om bankverrichtingen te doen via een standaard web browser: ophalen van rekeninguittreksels, overschrijvingen uitvoeren, etc. Zie ook home banking.

web browser
Programma waarmee je webpagina's kunt bekijken. Meest gebruikt zijn Netscape Navigator en Microsoft Internet Explorer.

webcam
Camera aangesloten op een webserver. Hierdoor kunnen stilstaande of bewegende beelden over het Internet worden doorgestuurd.

webcasting
Samentrekking van websurfen en broadcasting. Push-technologie waarbij nieuwsinformatie, beursberichten en dergelijke wordt uitgezonden op kanalen. De gebruiker kan afstemmen op zo'n kanaal net zoals hij dat doet bij radio en televisie.

web copywriting
Het proces van tekst schrijven, speciaal voor web pagina's. De kwaliteit ervan is bij bepaalde zoekmachines van belang in verband met de positionering.

web designer
Ontwerper van websites.

web guru
Internet-expert

web hippie
Webgebruiker die sterk gelooft in de vrijheid van meningsuiting en de vrije toegang tot informatie op het web.

webmaster
De beheerder van een web server.

web page
Een webpagina is een informatiebestand gestructureerd met HTML-codes.

web portal
Webpagina met een zoekmachine en links naar basisinformatie in allerlei rubrieken. Een webportaaal is bedoeld als veelzijdige startpagina.

web server
Computer waar één of meerdere websites op staan. De term slaat ook op het programma dat de verzoeken van de web browsers van de bezoekers beantwoordt.

website
Een verzameling van bij elkaar horende webpagina's.

web-TV
Toepassing waarbij met een set-top box toegang tot het Internet verkregen kan worden via een televisietoestel.

WECA
Wirelese Ethernet Compatibility Alliance
Organisatie voor de standaardisatie van draadloze netwerkapparaten.

WELL
Whole Earth 'Lectronic Network
Amerikaans netwerk gestart in 1985.

WEP
Wired Equivalent Privacy
Versleutelingsprotocol op basis van het RC4-algoritme, ondermeer toegepast bij draadloze netwerken.

Wet van Moore
Stelling dat de transistordichtheid van microchips zich iedere 18 maanden verdubbeld. Deze stelling werd geformuleerd door een topman van Intel en zal uiteindelijk stranden op de natuurwetten.

WFM
WorkFlow Management
Het geautomatiseerde beheer van de uit te voeren taken, volgens een vooraf gedefinieerde routing. Men spreekt ook wel van 'de lopende band van de witte boorden'.

WFQ
Weighted Fair Queuing

WGDIA
Working Group on Digital Image Architecture

Whetstone
Benchmark uit 1976 gebaseerd op bewerkingen met vlottende komma gegevens en manipulaties met tabellen. Zie ook Dhrystone.

Whistler
Codenaam voor Windows XP. Deze Windows heeft geen onderliggende DOS-architectuur. De Home Edition is de opvolger van Win98/ME, terwijl de Professional Edition de opvolger is van Windows NT/2000.

whiteboarding
Interactieve toepassing waarbij twee of meer gebruikers een document delen. Elke gebruiker heeft een eigen aanwijzer en kan daarmee markeringen in het document aanbrengen terwijl de anderen kunnen volgen.

white hat
Term voor een brave hacker die enkel uit intellectuele nieuwsgierigheid in systemen binnenbreekt en niet moedwillig schade wil aanbrengen. Zie black hat.

Whitney
Codenaam voor de i810 chipset van Intel. Zie ook Camino.

whiz kid
Kind met veel talent op het gebied van computers. Bill Gates, oprichter van Microsoft, was ooit een whiz kid.

WHOIS
Database met e-mail-adressen en domeinnamen.

WHS
Warehouse Handling System

WIA
Windows Image Acquisition
Protocol voor het besturen van scanners en digitale camera's onder Windows. Zie TWAIN.

WIC
WAN Interface Card

widget
window gadget
Besturingselement voor Windows-achtige programma's. Voorbeelden van widgets zijn knoppen en schuifregelaars.

widow
weduwe
Eén regel die bij de opmaak alleen bovenaan een pagina komt te staan. Zie ook orphan.

wildcard
joker
Bepaald teken (meestal ? en *) dat een willekeurig teken of tekenreeks aanduidt.

Willamette
Codenaam voor een Intel SSE2-processor vanaf 1300 MHz voor het Pentium 4 gamma.

WIMP
Windows Icons Mouse Pull-down menus
Vroegere term voor een grafische gebruikersinterface ontwikkeld door Xerox eind de jaren '70, maar pas in '84 op de markt gebracht met de Apple Macintosh. Een WIMP wordt nu algemeen GUI genoemd.

Winchester disk
Andere naam voor hard disk.

Windows
Grafische gebruikersinterface van Microsoft voor IBM-compatibele PC's, ingevoerd als antwoord op de Apple Macintosh. Maakt intensief gebruik van de muis.

Windows 3.0
Eerste stabiele versie van Windows.

Windows 95
Opvolger van Windows 3.11 en reeds gedeeltelijk 32-bits.

Windows 98
Opvolger van Windows 95 en voledig 32-bits.

Windows CE
Windows Compact Edition
Mini-versie van Windows bedoeld voor palmtop computers en WBT's. Kende pas een serieuze doorbraak vanaf versie 2.0. Versie 3.0 werd herdoopt tot Pocket PC.

Windows ME
Windows Millennium Edition
Opvolger van Windows 98 bedoeld voor consumenten computers.

Windows NT
Windows New Technology
Netwerkversie van Windows bedoeld voor bedrijfservers. Kende pas een serieuze doorbraak vanaf versie 3.5. Windows NT 4.0 heeft dezelfde look als Windows 95.

Windows 2000
Opvolger van Windows NT 4.0.

Windows XP
Windows eXPerience
Nieuwste Windows-versie als opvolger van zowel Windows ME (thuismarkt) als Windows 2000 (zakelijke markt).

WinHEC
Windows Hardware Engineering Conference
Amerikaanse beurs voor pc randapparatuur.

WINS
Windows Internet Naming Service
Netwerkprotocol dat NetBIOS systeemnamen omzet naar IP-adressen (Microsoft).

WinSocks
Windows Sockets
Interface tussen TCP/IP applicaties en Microsoft Windows.

Wintel
Samentrekking van Windows en Intel.
Benaming voor het quasi monopolie van de combinatie Intel (microprocessoren) en Microsoft (besturingssysteem).

WinZip
Onder Windows werkend compressieprogramma waarmee u bestanden in ZIP-formaat kunt comprimeren en decomprimeren.

WIP
Work In Process

wipe
wegvegen
Overgang tussen twee video-sequenties.

WIPO
World Intellectual Property Organisation

wire frame
draadmodel
3D-model zonder enige ingekleurde vlakken. Toont enkel de punten verbonden met lijnen of curves. Computers kunnen draadmodellen heel snel bewerken en weergeven.

wire wrap
Een proces waarbij een elektrische verbinding wordt gemaakt zonder soldering. Met een special toestel wordt de draad rond een vierkante pin gedraaid. Scherpe haken bijten in de draad en zorgen voor een betrouwbare verbinding.

wizard
Procedure die je met vraag en antwoord een bepaalde taak voor je uitvoert, bvb. een kalender maken en afdrukken of een programma installeren.

WKS
Well Known Services
DNS-record dat aangeeft welke TCP/IP services er draaien op een bepaalde host.

WLAN
Wireless Local Area Network
Draadloos locaal netwerk. Zie IEEE 802.11.

WLL
Wireless Local Loop
Het draadloos ontbundelen van de local loop, waardoor de alternatieve operator toegang krijgt tot de eindgebruiker. In de meeste Europese landen worden licenties voorbereid door de lokale regelgever. Zie ook MMDS.

WML
Wireless Markup Language
HTML-versie speciaal bedoeld voor gebruik met WAP.

WORA
Write Once Run Anywhere
Slogan om te verduidelijken dat Java platformonafhankelijke toepassingen produceert.

word wrap
Het automatisch doorschuiven van teveel aan tekst naar de volgende regel.

workstation
Krachtige personal computer doorgaans ingezet voor veeleisende toepassingen zoals CAD.

WORM
Write Once Read Many
Schijf die slechts eenmalig beschrijfbaar is, maar achteraf steeds leesbaar is.

WOSA
Windows Open Services Architecture

WP
Word Processing
Tekstverwerking.

WPAN
Wireless Personal Area Network
Draadloos netwerk voor persoonlijk gebruik, vaak gerealiseerd met Bluetooth radiotechnologie.

WPC
Wearable Personal Computer
Miniatuur PC die ingebouwd is een kledingstuk, bvb. een vest.

WPG
WordPerfect Graphics
Bestandtype voor vectortekeningen en/of bitmaps.

WPI
Worcester Polytechnic Institute
Hier was in de jaren 1970 een actieve groep van PDP-10 hackers.

WPS
* Windows Printing System: Standaard waarbij de afdrukgegevens niet door de printerhardware, maar door de Windows-software worden gegenereerd, waardoor goedkopere printers mogelijk worden.
* Workplace Shell: De grafische gebruikersinterface van IBM OS/2.

WS
Workstation

WSDL
Web Services Description Language
Onderdeel van Microsoft's .NET-architectuur.

WSH
Windows Scripting Host

WSI
Wafer Scale Integration
Stadium in chipfabricage.

WT
Write Through
Eigenschap van een cache-geheugen.

WTA
Wireless Telephony Applications

WTLS
Wireless Transport Layer Security
Beveilingingslaag van WAP gebaseerd op TLS. WTLS biedt privacy, gegevensintegriteit en authenticatie.

WWW
World-Wide Web
De verzameling van alle hypertekst-documenten op het Internet.
Een grappige verklaring van WWW is 'World Wide Wait' of het 'WereldWijd Wachten', waarmee gespot wordt met de trage werkingssnelheid van het web.

WYSBYGI
What You See Before You Get It

WYSIWYF
What You See Is What You Fax

WYSIWYG
What You See Is What You Get
Term die aangeeft dat het programma de gegevens op het scherm toont net zoals die zullen worden afgedrukt of gepubliceerd, in tegenstelling tot programma die de broncode tonen.

X11R5
X-Windows versie 11, release 5.

X2
Modemtechnologie van 3Com/US Robotics die in theorie 56 Kbps kan halen. Wie in de praktijk 45 Kbps haalt mag tevreden zijn. Tegenhanger van K56Flex. Beiden zijn opgevolgd door V.90.

X.21
Aanbevolen standaard voor de fysieke koppeling tussen dataterminals (DTE) en communicatieapparatuur (DCE) voor full-duplex bitseriêle synchrone transmissies.

X.25
Standaard voor de transmissie van geschakelde pakketten door publieke netwerken, zoals DCS in België.

X.28
Aanbevolen standaard voor het protocol tussen een asynchrone tekengeöriënteerde DTE en de PAD.

X.29
Aanbevolen standaard voor het protocol tussen een pakketgeöriënteerde DTE en de PAD.

X.3
Aanbevolen standaard waarbij de functies van een PAD zijn gedefinieerd.

X.400
De ITU-standaard voor een store and forward boodschappensysteem, beter gekend als MHS.

X.435
Een subset van X.400 voor de transmissie van EDI-boodschappen.

x86
Aanduiding voor iedere processor die compatibel is met de instrcutieset van de Intel 8086. Dat zijn ondermeer de 8088, 80286, 80386, 80486, Pentium, Pentium Pro, Pentium II, K6 en Athlon.

XA
Extended Architecture
Specificatie voor CD-ROM om het verschil met een CD-I weg te werken.

XBDA
Extended BIOS Data Area

Xbox
Spelconsole van Microsoft die wil concurreren met de PS2 en Gamecube.

XCHG
Exchange

XCOPY
Extended Copy
DOS-commando met een verbeterde kopieermethode.

XDI
External Device Interface.

XDR
eXternal Data Representation
Maakt deel uit van beveiliging van NFS.

XDSL
Algemene term voor een groep van diensten gebaseerd op ADSL, zoals HDSL, VDSL, RADSL en SDSL.

Xeon
Benaming voor de high-end Intel Pentium II processor vanaf 400 MHz toegepast bij pc-servers. Opgevolgd door de Tanner.

Xerox PARC
Xexorx Palo Alto Research Center
Onderzoekscentrum bekend voor zijn baanbrekend werk op gebied van grafische gebruikersinterfaces en netwerken.

XEU
Xerox Encryption Unit

XFC
eXtended Function Call
Uitbreiding van een besturingssysteem.

XGA
eXtended Graphics Adapter
Opvolger van VGA met resoluties tot 1024x768.

x-height
De hoogte van een kleine letter zonder inbegrip van de ascender of descender. Wordt gemeten aan de hand van de letter x.

XID
Exchange Indentification

XKMS
XML Key Management Specification
Een XML gesteund mechanisme voor de verdeling en registratie van publieke sleutels.

XML
eXtensible Markup Language
Metataal voor de creatie van verscheidene taalimplementaties op basis van HTML.

XMM
eXtended Memory Manager
Geheugenbeheerprogramma waarmee de 640 KB grens te doorbreken is (Microsoft).

X-modem
File-transfer protocol met foutcorrectie. Zie ook Kermit, Y-modem en Z-modem.

XMS
eXtended Memory Specification
Specificatie voor geheugenuitbreiding ontwikkeld door Microsoft. Zie ook EMS.

XNS
Xerox Network System

XOFF
Transmitter Off

XON
Transmitter On

X/Open
Consortium opgericht om Unix-standaarden te ontwikkelen die overdraagbaar zin tussen diverse hardware-platformen. Zie XPG.

XOR
Exclusive OR

XP
Extreme Programming
Eén van de zgn. agile ontwikkelingsmethodologieën waarin slechts drie rollen zijn: de klant, de projectleider en de ontwikkelaar.. De klant laat de ontwikkelaar via user stories weten wat hij van de oplossing verwacht. De ontwikkeling gebeurt in erg korte cycli, waarbij het testen van de functionaliteiten caak geautomatiseerd gebeurt.

XPG
Portability Guide
Reeks van standaarden (waaronder Posix) bedoeld om Unix overdraagbaar te maken tussen diverse hardware-platformen.

XSL
Extensible Style Language
Taal om de stijl van XML-documenten vast te leggen.

XSMD
Extended Storage Module Drive
Standaard interface voor schijfsystemen.

XT
eXtended Technology
Uitbreiding op de oorspronkelijke IBM PC, die voorzag in de toevoeging van een harde schijf (IBM).

XTP
eXpress Transfer Protocol

XUI
X-windows User Interface
Windowsachtige gebruikerinterface van X-Windows.

X-Windows
Grafische gebruikerinterface voor Unix-werkstations ontwikkeld in 1984 door het MIT in samenwerking met DEC en IBM. De naam X is ontstaan omdat het systeem gebaseerd is op het W-systeem van de Stanford University en op Motif.

Y2K
Year 2000
Veel gebruikte afkorting in het kader van het jaar 2000 probleem, meer bepaald de millenniumbom.

YABA
Yet Another Bloody Acronym

Yahoo!
Yet Another Hierarchical Officious Oracle
Eén van de meest toonaangevende zoekmachines voor Internet. Yahoo! is gegroeid uit een hobbyproject van twee doctoraalstudenten van de Stanford University tot een commerciële portaalsite. Zie ook Lycos.

YAM
Youngsters Against McAfee

Yamhill
Codenaam voor de nieuwe Intel-processor die als opvolger dient voor de Prescott.

YAPL
Yet Another Programming Language
Grappige afkorting voor de zoveelste programmeertaal die wordt gelanceerd.

Y-modem
File-transfer protocol met foutcorrectie en batchverwerking. Zie ook Kermit, X-modem en Z-modem.

YSA
Yourdon Structured Analysis
Analysemethode voor gestructureerd programmeren.

YTD
Year To Date
Het feit dat een bepaald rapport cijfermateriaal toont van de periode van 1 januari tot heden.

YUV
Kleursysteem waarbij gebruik gemaakt wordt van luminantie (Y) en chrominantie (UV), uitgezet in een 3D assenstelsel.

Z3
Eerste volautomatisch functionerende en programmeerbare computer van Konrad Zuse uit 1941. De opslagcapaciteit van deze machine bedroeg 25 woorden. Vermenigvuldigingen, delingen en vierkantswortels werden in minder dan 3 seconden uitgevoerd.

Z39.50
Protocol voor informatie-onstluiting dat de basis vormt voor WAIS.

Z4
De Z4 uit 1945 was de opvolger van de Z3 en was uitgerust met een magneetkerngeheugen.

Z80
Oude 8-bits microprocessor van Zilog uitgebracht in 1976 als een verbetering op de Intel 8080. De Z80 werd ingezet in de dagen van CP/M en de Sinclair home computers.

Z8000
Oude 16-bits microprocessor van Zilog.

ZAK
Zero Administration Kit
Product dat ZAW mogelijk maakt (Microsoft).

ZAW
Zero Administration Windows
Functionaliteiten waardoor Windows in combinatie met SMS geen administratie meer nodig zou hebben (Microsoft).

Z-buffering
Een hardwareroutine die selecteert welke polygonen er worden getekend en welke niet. Het rasteren van polygonen naar het scherm kost veel tijd en wordt dus vaak aan 3D-versnelde grafische kaarten overgelaten.

ZBR
Zone Bit Recording
Coderingstechniek gebruikt als alternatief op B8ZS.
ZBTSI
Zero Byte Time Slot Interchange
Coderingstechniek gebruikt als alternatief op B8ZS.
ZDL
Zero Delay Lockout
Wanneer je onmiddellijk uit het computersysteem wordt gesloten.

ZDS
Zenith Data Systems
Computerfirma uit de pioniertijd van microcomputers.

ZEN
Zero Effort Network
Beheersvriendelijke functionaliteiten bedoeld voor NetWare 5 en ManageWise (Novell).

zero suppression
Het proces waarbij niet significante nullen links in een getal worden onderdukt door spaties of een andere teken.

zettabyte
2^70 = 1,180,591,620,717,411,303,424 bytes, ofwel 1024 exabytes.

ZCAV
Zoned Constant Angular Velocity

zetspiegel
De positie van de tekst op een pagina, uitgezonderd paginanummers, kop- en voetregels. De zetspiegel wordt bepaald door de marges en het aantal kolommen. Zie ook bladspiegel.

zichtlijntransmissie
Communicatiesystemen die in een vrije ruimte opereren, dwz. dat de zender en ontvanger binnen elkaars gezichtsveld zijn opgesteld. SDit is het geval bij microgolf-radioverbindingen.

ZIF
Zero Insertion Force
Chipvoetje waarin je de chip zonder enige kracht kan inleggen, om vervolgens met een hefboompje alle contactpunten dicht te knijpen.

zijband
Een frequentieband die na modulatie buiten de draagfrequentie valt.

ZIT
Zone Information Table

ZIP
* Zig-zag In-line Package: Chipverpakking waar de contacten in een zigzaglijn zijn aangebracht.
* Zone Improvement Plan: De ZIP-code is het Amerikaanse postnummersysteem.
* Zone Information Protocol: Onderhoud zonenamen en mappings tussen netwerken. Zie ook ZIT.

ZIP-drive
Speciaal diskettestation van Iomega waarin schijfjes passen die 100 MB kunnen bevatten. De ZIP-drive won de concurrentieslag met de LS-120. Zie ook JAZ-drive

Z-modem
File-transfer protocol met foutcorrectie, batchverwerking en crash recovery. Zie ook Kermit, X-modem en Y-modem.

ZTLP
Zero Transmission Level Point
Nulreferentiepunt in een telefooncircuit.

ZPV
Zoomed Port Video
Interface op Toshiba notebooks.