De Bedegang

Aan Albert Vogel.

• Eens, in het diepste van den tijd
• en van het Oosten, naakt
• en weerloos, is in eenzaamheid
• de menschenziel ontwaakt,
• en tot haar troost en toevlucht had
• zij anders niet dan 't licht,
• dat uitbrak aan de lucht, en dat
• haar zonk om het gezicht.
•  
• Zij vond ervan in 't water, waar
• dat welt en woelt en vloeit,
• zij vond het, waar de rozelaar
• met bleeke rozen bloeit,
• en aan de bodemlooze lucht—
• zoover men 't zwerven kan
• zien voortgaan van een vogelvlucht—
• vond zij en dronk ervan.
•  
• Maar toen het eerste nachtbegin
• over de wereld kwam,
• en al de wijde verten in
• zijn wachtende armen nam,
• toen was 't, alsof het leven zelf
• haar met het licht ontviel,
• toen was 't, als sloot zich doods gewelf
• over de menschenziel.
•  
• Zij staarde over het donker land
• naar de onbekende kust,
• vanwaar een vreemde schemer brandt
• en broeit in de avondrust,
• en die als een ontwaard verschiet
• van onbereikbaarheid
• al 't aardsche, dat men sterven ziet,
• vertroostend overspreidt.
•  
• Zij staarde, en langzaam welde, diep
• uit het gemoed, de zucht
• die haar den gang te volgen riep
• van 't wijd licht aan de lucht,
• en dan—het laatste van den dag,
• nog even purperig,
• doorlevend—naar het Westen zag
• zij, en bewoog zij zich.
•  
• * * *
•  
• De kalme vlakten door
• der peillooze nachturen
• tot aan den dageraad—
• den oever tegemoet
• van 't nieuwe leven, dat
• zijn wapperende vuren
• wijd en zijd opengaan
• met elken morgen doet—
•  
• de troosteloosheid door
• van barre zandwoestijnen,
• die met zijn blakering
• de middag overbreidt,
• de leege verten, die
• onoverkoombaar schijnen—
• heel die verlatenis,
• heel die verlorenheid—
•  
• en de rotslanden door
• van avondschemeringen,
• als het verzinkend licht
• tegen den hemel gloeit,
• als met zijn schaduwvlucht
• in telkens wijder kringen
• de vogel van den nacht
• over de wereld roeit—
•  
• overal, overal
• waar van het ongekende,
• het ondoorzochte nog,
• zich den eeuwigen wensch
• te weten iets onttrok—
• waar zijn weedom zich wenden,
• zijn nood zich keeren mocht—
• overal toog de mensch.
•  
• Bevangen van een dorst
• dien geen lafenis leschte,
• als op een bedegang
• om waarheid en om licht,
• als een geketende aan
• de kennis, naar het Westen
• trok hij, den avondschijn
• over zijn aangezicht.
•  
• En tegen het verschiet
• der rood beloopen wolken,
• der afgronden in vuur,
• der rotswanden van nacht,
• tegen den wijden rouw
• der vale schemerkolken
• rees hij, een zuil gelijk,
• in zelf ontgonnen kracht.
•  
• Al verder, op den weg
• dien 't wijkend licht hem voerde,
• al dieper in het woud
• des levens drong hij voort.
• Geene eenzaamheden, die
• zijn voetstap niet beroerde,
• geen heimelijkheid, die
• hem niet heeft toebehoord.
•  
• De uiterste zoomen om
• van 't mogelijke weten
• bewoog en repte zich
• onbetoombaar zijn geest.
• Van onvoldaanheid in
• onvoldaanheid, bezeten
• van één drift, is hij niet
• dan zwervend gast geweest...
•  
• Tot voor het oud geluk
• van lang verlaten stranden
• de menschheid op haar gang
• rondom de wereld stond—
• totdat ze in 't droomend licht
• der eerste morgenlanden
• den aanvang van haar tocht
• in zijn einde hervond.
•  
• En zoo ook bleek, hoe al
• haar kennen, al haar denken
• in den gesloten kring
• van 't eigen zijn verliep,
• hoedat zij, wat haar ook
• de waarneming mocht schenken,
• zich slechts een beeltenis
• van 't onvolstrekte schiep,
•  
• dat waar ook haar de gang
• mocht voeren der gedachte,
• 't betrekkelijke met
• zijn raadsel haar omvat,
• dat waar van 't wezen iets
• zij te doorgronden trachtte,
• zij enkel samenhang
• van schijn gemeten had.
•  
• Zoo stond zij, aan het eind
• der reis, met ledige oogen...
• Maar om zich, in dit uur
• van diepsten inkeer, zag
• zij hoe de wereld met
• een glans was overtogen,
• die als uit eigen aard
• om elk der dingen lag.
•  
• Somtijds al op haar tocht
• had zij dit ondervonden,
• dan hier dan daar, al meer
• naar dat zij verder ging,
• en nu, bij 't ondergaan
• van deze stilste stonde,
• was 't of die wijding om
• al wat zij aanzag hing.
•  
• En zij besefte 't als
• een wonder, haar verschenen
• in de schamelheid van
• 't haar toegewezen lot,
• en zij wist, bij het zien
• der dingen om zich henen,
• dat het de schoonheid was,
• de zichtbaarheid van God.
•  
• Nog eenmaal richtte zij
• het aangezicht naar 't Westen,
• waar luistervol de zon
• achter de wereld zonk,
• en 't was haar, aan den rand
• van 't licht, of haar ten leste
• bij 't einde van haar tocht
• de waarheid tegenblonk:
•  
• de waarheid, dat alleen
• wie deel heeft aan dit leven
• en 't onvoorwaardelijk
• aanvaardt, wat schoon is vindt,
• en dat ons, waar wij gaan,
• de schoonheid is gegeven,
• opdat aan 't onvolstrekte
• iets zinlijks zij ontheven,
• waar 't eindige bij eindt
• en 't eeuwige begint.
•  
• Gelukkig wie, voor zich,
• dit eenig weten wint.