4umi Ovid : Metamorphoses / Dutch translation

Vertaling door M. d'Hane-Scheltema

... nomenque erit indelebile nostrum,
quaque patet domitis Romana potentia terris,
ore legar populi, perque omnia saecula fama,
siquid habent veri vatum praesagia, vivam
 
... mijn naam zal onverwoestbaar zijn.
en tot in verre landen, waar Romeinse macht zal heersen,
zal men mij lezen en ik zal door alle eeuwen heen
—als dichterswoorden waarheid zingen—roemvol blijven leven.

Liber XV, vs. 876-879.


Toen Ovidius in de eerste jaren van onze jaartelling deze slotwoorden van zijn meesterwerk Metamorphosen dichtte, besefte hij niet half hoe blijvend zijn roem zou zijn. Vanaf de middeleeuwen is zijn werk een onuitputtelijke bron geweest voor kunstenaars en literatoren, in de zeventiende eeuw diende het zelfs als schilderbijbel. boekomslagSlechts een enkeling heeft het aangedurfd het omvangrijke gedicht in zijn geheel in het Nederlands om te zetten. Weliswaar is er een aantal prozavertalingen gemaakt, maar een goede poëtische weergave is na Vondels Herscheppinge niet meer verkrijgbaar geweest.

Marietje d'Hane-Scheltema, die in 1986 al de Martinus Nijhoff-prijs kreeg voor haar vertaling van de Satiren van Juvenalis, is er op bijzondere wijze in geslaagd een prachtige vertaling in jambische verzen te maken. In de 21e eeuw is deze niet meer weg te denken uit het klassieke landschap.

Gegevens

Ovidius Metamorphosen
Athenaeum-Polak & Van Gennep, Amsterdam 1993
hardcover, Querido isbn 9025330991
paperback, 461 pagina's, Querido isbn 9025336787
goedkope editie, 146 pagina's, Querido isbn 9025336760

Recensies

Dr. Rudi van der Paardt voor Biblion: Tot de belangrijkste werken uit de Latijnse letterkunde rekent men algemeen de Metamorphosen van Ovidius (43 v. Chr. - 17 n. Chr.). Wat vorm betreft is dit werk, bestaande uit vijftien boeken of hoofdstukken, een epos, maar eigenlijk is het meer een verzameling van tientallen mythologische verhalen die het motief van de gedaanteverwisseling gemeen hebben. In vorige eeuwen werden de Metamorphosen dan ook gebruikt als plezierig leesbare inleiding in de Griekse mythologie. Net als in andere taalgebieden is Ovidius' hoofdwerk bij ons veel vertaald, meestal in fragmenten. De bekendste volledige vertaling is die van Joost van den Vondel (1671), in alexandrijnen. In haar in de mooie Baskerville-serie verschenen versie heeft M. d'Hane-Scheltema zich bediend van een zevenvoetige jambe, die het uitstekend blijkt te doen: haar even getrouwe als poëtische vertaling is absoluut de beste die bij ons ooit is gemaakt. Een heldere inleiding gaat aan de tekst vooraf; een handig register van namen is toegevoegd.

Kees Fens in de Volkskrant: Van de Metamorphosen is nu een complete Nederlandse vertaling verschenen. In versvorm. M. d'Hane-Scheltema, die eerder Satiren van Juvenalis vertaalde (met de Nijhoff prijs bekroond) heeft het werk volbracht. Op schitterende wijze.

Hans Oranje in Trouw: Wie weet wordt Ovidius mede door deze vertaling van mevrouw d'Hane bij ons een even stukgelezen dichter als hij dat in de Renaissance was. (¹)

Hans Warren in de Provinciale Zeeuwse Courant: Door het werk van mevrouw d'Hane-Scheltema hebben we er ineens een groot hedendaags dichter bij.

Kees Verheul in Vrij Nederland: Haar Metamorphosen zijn gesteld in authentiek twintigste-eeuws Nederlands, zo zuiver als je zelden tegenkomt. Bovendien is deze vertaling bij al haar ongedwongenheid uiterst consciëntieus.


Herschepping

Boek I: De schepping

Boek III vs. 138-250: Actaeon

Boek IV vs. 1-145: Arachne

Boek X vs. 1-77: Orpheus en Euridyce

Boek X vs. 243-297: Pygmalion

Boek XI vs. 1-66: Orpheus

Boek XII vs. 39-52: Het woonoord van Vrouw Fama

Boek XIII vs. 779-788: Het lied van de Cycloop

Boek XIII vs. 949-963: Metamorphose van mens tot de zeegod Glaucus

- --oOo-- -
 Ovid Ars Amatoria Metamorphoses Liber I Liber II Liber III Liber IV Liber V Liber VI Liber VII Liber VIII Liber IV Liber X Liber XI Liber XII Liber XIII Liber XIV Liber XV Dutch translation